Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa KIO

9 marca 2020

NR 182 (Marzec 2020)

Interes w żądaniu unieważnienia postępowania

180

Artykuł 179 ust. 1 Pzp stanowi, że środki ochrony prawnej przysługują wykonawcy, uczestnikowi konkursu, a także innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy.

Przepis ten zawiera materialnoprawne przesłanki dopuszczalności rozpoznania odwołania w postaci interesu oraz szkody wynikającej z naruszenia przez zamawiającego przepisów ustawy, między którymi powinien istnieć adekwatny związek przyczynowo-skutkowy (wyroki z dnia 3 lutego 2014 r., sygn. akt: KIO 88/14, 93/14, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt: KIO 66/18). Wymienione przesłanki podlegają obligatoryjnemu badaniu po skierowaniu odwołania na rozprawę (wyrok z dnia 11 września 2013 r., sygn. akt: KIO 2037/13). 

Brak ich istnienia powoduje oddalenie odwołania, bez konieczności rozpoznawania zarzutów podniesionych w odwołaniu (wyrok z dnia 18 stycznia 2011 r., sygn. akt: KIO 10/11). 

POLECAMY

Obiektywna potrzeba 

Wykładnia powołanego przepisu dokonywana w orzecznictwie KIO oraz sądów okręgowych w poprzednich latach wiązała zarówno przesłankę interesu, jak i szkody z konkretnym postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego. Wskazywano, że obowiązkiem odwołującego się wykonawcy jest wykazanie, że w konkretnym postępowaniu obiektywnie ma potrzebę uzyskania zamówienia będącego przedmiotem danego postępowania. Wykazanie to powinno mieć charakter konkretny i pewny, a nie hipotetyczny, odnoszący się do aktualnie toczącego się postępowania, a nie do innego, przyszłego postępowania (wyroki z dnia 5 sierpnia 2013 r., sygn. akt: KIO 1757/13, z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt: KIO 385/15, z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt: KIO 66/18). 

Wykładnia przesłanek zawartych w art. 179 ust. 1 Pzp, ograniczająca dopuszczalność odwołania jedynie do sytuacji, w których podniesienie określonych zarzutów przez odwołującego się wykonawcę przyniosłoby mu możliwość uzyskania zamówienia w postępowaniu, którego dotyczy wniesione odwołanie, spowodowała konieczność udzielenia odpowiedzi na pytanie o przedmiotowy zakres wskazanej normy. 
 

Ważne

Ustalenia wymagała kwestia, czy do wniesienia środków ochrony prawnej uprawniony jest wykonawca, którego zamawiający wykluczył z postępowania o udzielenie zamówienia lub odrzucił jego ofertę, w sytuacji gdy wnosi on odwołanie nie tylko od tych czynności, ale również kwestionuje dokonany przez zamawiającego wybór najkorzystniejszej oferty. 


Problem ten zyskał na znaczeniu w tych postępowaniach, w których w dniu rozstrzygnięcia zamawiający dysponował jedynie dwiema ofertami: ofertą odwołującego się wykonawcy oraz ofertą uznaną za najkorzystniejszą. W takiej sytuacji brak potwierdzenia zarzutów zmierzających do ochrony wykonawcy wnoszącego odwołanie, przy uznaniu za zasadne zarzutów dotyczących wyboru najkorzystniejszej oferty, nie prowadziło do uzyskania zamówienia przez wykonawcę, który wniósł odwołanie, a do możliwości unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia. 

Próba odpowiedzi na pytanie, czy ewentualne unieważnienie postępowania będące skutkiem wniesienia odwołania mieści się w pojęciu interesu, o którym mowa w art. 179 ust. 1 Pzp, podejmowana była w orzecznictwie KIO już w poprzednich latach (wyroki z dnia 22 listopada 2016 r.,sygn. akt: KIO 2099/16, z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt: KIO 2021/17, z dnia 2 listopada 2017 r., sygn. akt: KIO 2007/17 i 2014/17) i ugruntowała się w roku 2018. 

Stanowisko TSUE

Punktem odniesienia dla orzecznictwa krajowego było stanowisko prezentowane przez TSUE w orzeczeniach z 4 lipca 2013 r. w sprawie C-100/12 (Fastweb), 5 kwietnia 2016 r. w sprawie C-689/13 Puligenica Facility Esco (PFE), 21 grudnia 2016 r. w sprawie C-355/15 (Technische Gebäudebetreuung i Caverion Österreich) i 11 maja 2017 r. w sprawie C-131/16 (Archus et Gama). 

W powołanych orzeczeniach TSUE wskazywał, że każdy z konkurentów może powołać się na uzasadniony interes w postaci wykluczenia ofert innych, co może prowadzić instytucję zamawiającą do stwierdzenia niemożności dokonania wyboru prawidłowej oferty (pkt 33 wyroku w sprawie C-100/12). Trybunał uznał również, że w sytuacji gdy skarżone są jednocześnie wybór najkorzystniejszej oferty oraz zaniechanie wykluczenia wykonawcy kwestionującego ten wybór, każdy z dwóch oferentów ma interes w uzyskaniu odnośnego zamówienia. 
 

Ważne

TSUE wywiódł, że – po pierwsze – wykluczenie jednego z oferentów może doprowadzić do tego, iż drugi uzyska zamówienie bezpośrednio w ramach tego samego postępowania. Po drugie – jeśli miałoby nastąpić wykluczenie obu oferentów i wszczęcie nowego postępowania w sprawie udzielenia zamówienia publicznego, to każdy z oferentów mógłby wziąć w nim udział i w ten sposób pośrednio otrzymać zamówienie (pkt 27 wyroku w sprawie C-689/13). 


Z powołanych orzeczeń wprost wynika, iż odwołujący może legitymować się interesem polegającym na dążeniu do unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia, jednak z zastrzeżeniem, że nie został ostatecznie wykluczony z danego postępowania o udzielenie zamówienia (pkt 36 wyroku w sprawie C-355/15). 

Do znaczenia pojęcia danego zamówienia, którym posłużył się w art. 179 ust. 1 Pzp polski ustawodawca, a które we wskazanym na wstępie orzecznictwie KIO rozumiane było wyłącznie w powiązaniu z postępowaniem o udzielenie zamówienia, w związku z którym było wniesione odwołanie, TSUE odniósł się w wyroku w sprawie C-131/16. 
 

Ważne

Trybunał stwierdził, że pojęcie danego zamówienia w rozumieniu art. 1 ust. 3 dyrektywy 92/13, zmienionej dyrektywą 2007/66, w sytuacji gdy wykonawca kwestionuje jednocześnie odrzucenie własnej oferty i wybór oferty najkorzystniejszej, może dotyczyć ewentualnego wszczęcia nowego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. 


Trzy zagadnienia – rozstrzygnięcia KIO

Na kanwie zaprezentowanego orzecznictwa TSUE w roku 2018 KIO rozstrzygała trzy zagadnienia dotyczące interesu w uzyskaniu zamówienia w sytuacji, gdy skutkiem uwzględnienia odwołania może być unieważnienie postępowania o udzielenie zamówienia. 

Pierwsze z nich polegało na ocenie, czy żądanie unieważnienia postępowania może pozbawić wykonawcę możliwości wykazania istnienia interesu w uzyskaniu zamówienia lub możliwości poniesienia szkody. 

KIO, co do zasady, uznawała, że wykonawcy, którzy żądają unieważnienia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, mogą mieć interes w uzyskaniu danego zamówienia. W orzecznictwie wskazywano, że pojęcie danego zamówienia powinno być wykładane z uwzględnieniem definicji zamówienia publicznego zawartej w art. 2 pkt 13 Pzp, a więc rozumiane jako odpłatna umowa zawarta pomiędzy zamawiającym a wykonawcą na roboty budowlane, dostawy czy usługi. Oznacza to, że dane zamówienia to dana umowa, a więc nie konkretne postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, ale zawarcie umowy na realizację określonego przedmiotu zamówienia. 
KIO wskazywała, że: 
 

Ważne

dopóki umowa na określony przedmiot zamówienia nie z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy