Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa TSUE

19 listopada 2018

NR 168 (Listopad 2018)

Krajowe wymagania techniczne

0 158

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE (czwarta izba) z dnia 20 września 2018 r. w sprawie C-546/16 wskazuje jednoznacznie, że przepisy dyrektywy 2014/24/UE nie stoją na przeszkodzie stosowaniu przepisów prawa krajowego pozwalających zamawiającym na ustanowienie w SIWZ minimalnych wymagań dotyczących oceny technicznej, co powoduje, że oferty, które nie sprostają im, są wykluczane z dalszej oceny opartej zarówno na kryteriach technicznych, jak i na cenie, a także z kolejnych etapów udzielania zamówienia – niezależnie od tego, ilu oferentów pozostało.

Problematyczny wymóg

Musikene jest fundacją sektora publicznego – wspólnoty autonomicznej Kraj Basków (Hiszpania). W lipcu 2016 r. wszczęła procedurę otwartą zmierzającą do udzielenia zamówienia publicznego dotyczącego dostawy mebli, specjalnego wyposażenia muzycznego, instrumentów muzycznych, wyposażenia elektroakustycznego, audiowizualnego i przeznaczonego do nagrań oraz wyposażenia informatycznego i służącego powielaniu, o wartości szacowanej na 1 157 430,59 euro. Specyfikacja zamówienia została zatwierdzona przez zarząd Musikene 14 lipca 2016 r., a ogłoszenie o zamówieniu opublikowano w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (2016/S 142–257363) 26 lipca 2016 r.
Kryteria udzielenia zamówienia zostały określone w załączniku VII – A do specyfikacji szczególnych warunków administracyjnych dotyczących zamówienia w następujący sposób:

  1. Przedstawienie i opis projektu, stanowiące kryterium ważone od 50 do 100 punktów, jest podzielone na podkryteria różne dla każdej z pięciu części składających się na zamówienie. Do każdej z tych części zastosowanie ma następujący warunek:
    Minimalna liczba punktów, jaką należy uzyskać, aby móc dalej uczestniczyć w procesie selekcyjnym: oferenci, którzy nie osiągną 35 punktów za ofertę techniczną, nie zostaną dopuszczeni do etapu ekonomicznego.
  2. W odniesieniu do wszystkich części zamówienia proponowana obniżka oferowanej ceny, stanowiąca kryterium ważone od 50 do 100 punktów, zostanie oceniona według następującej skali:
    Maksymalna liczba punktów, jaką można otrzymać, wynosi 50. Za ofertę, której wysokość jest równa wartości zamówienia, zostanie przyznane 0 punktów. Za każdą obniżkę o 1% wartości zamówienia przyznawane jest 5 pkt, efektem czego: określona w procentach obniżka o 1% w stosunku do wartości zamówienia: 5 pkt; określona w procentach obniżka o 5% w stosunku do wartości zamówienia: 25 pkt; określona w procentach obniżka o 10% w stosunku do wartości zamówienia: 50 pkt.
    Do organu administracyjnego wspólnoty autonomicznej Kraj Basków właściwego ds. odwołań w dziedzinie zamówień publicznych wpłynęło 11 sierpnia 2016 r. wniesione przez Montte szczególne odwołanie dotyczące omawianej specyfikacji zamówienia. Montte wskazuje, że należy stwierdzić nieważność wymogu, zgodnie z którym w celu dalszego uczestnictwa w procesie selekcyjnym konieczne jest uzyskanie minimalnej liczby punktów po zakończeniu etapu technicznego, wymóg ten bowiem ogranicza dostęp oferentów do etapu ekonomicznego procedury udzielania zamówienia i praktycznie pozbawia znaczenia przewidzianego w specyfikacji sposobu łącznego wyważania kryteriów technicznych i ekonomicznych.

Ważne!

Montte twierdzi, że w odróżnieniu od kryterium ceny, które ma zastosowanie automatycznie według określonej formuły, kryteria techniczne podlegające mniej obiektywnej ocenie są w praktyce wyważane w porównaniu do 100% łącznej punktacji. W związku z tym przez zastosowanie takich kryteriów oferenci nie mogę zostać ocenieni również ze względu na zaoferowaną przez nich cenę, a w konsekwencji Musikene nie może poznać, po wyważeniu wszystkich kryteriów, najbardziej korzystnej oferty.

Musikene uważa natomiast, że wskazany wymóg jest zasadny. Skoro rozpatrywane w postępowaniu głównym zamówienie publiczne dotyczy instalacji wyposażenia, które będzie stanowić część integralną budynku, zasadny jest wymóg, aby oferty spełniały pewne wymogi minimalne związane z przestrzeganiem terminów i jakością techniczną świadczeń.
Z kolei sąd odsyłający uważa, że rozpatrywane w postępowaniu głównym uregulowanie i praktyka krajowa mogą być sprzeczne z dyrektywą 2014/24. Dyrektywa ta wydaje się pozwalać na ustalanie kryteriów udzielania zamówienia, które mają zastosowanie na kolejnych etapach eliminujących jedynie w procedurach, dla których wyraźnie przewidziano taką możliwość, a nie w przypadku otwartych i ograniczonych procedur, które podlegają przepisom określającym ich przebieg w sposób szczególny. Ponadto sąd odsyłający uważa, że system kryteriów udzielania zamówienia, który ma zastosowanie na kolejnych etapach eliminujących procedury otwartej, może – z naruszeniem art. 66 dyrektywy 2014/24 –skutkować utrudnieniem prawdziwej konkurencji, gdy zastosowanie progów bardzo ograniczy liczbę oferentów na ostatnim etapie. Wreszcie sąd ów uważa, że rozpatrywany w postępowaniu głównym próg eliminujący, który wymaga uzyskania podczas oceny technicznej co najmniej 35 na 50 punktów możliwych, może spowodować sytuację, w której oferty bardziej konkurencyjne pod względem ceny nie zostaną poddane analizie i ocenie.

Pytania prejudycjalne

W tych okolicznościach organ administracyjny wspólnoty autonomicznej Kraj Basków postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:

  1. Czy jest sprzeczny z dyrektywą [2014/24] przepis krajowy, taki jak art. 150 ust. 4 [tekstu jednolitego ustawy o zamówieniach publicznych], bądź też wykładnia lub sposób stosowania tego przepisu, które dają instytucjom zamawiającym możliwość ustanowienia w specyfikacji dotyczącej zamówienia udzielanego w trybie procedury otwartej kryteriów udzielenia zamówienia, które stosowane są na kolejnych etapach służących eliminowaniu tych ofert, które nie uzyskają ustalonej uprzednio minimalnej liczby punktów?
  2. W przypadku udzielenia negatywnej odpowiedzi na pytanie pierwsze – czy jest sprzeczny z tą dyrektywą 2014/24 przepis krajowy bądź też wykładnia lub sposób stosowania tego przepisu, na podstawie których wyżej wskazany system kryteriów udzielenia zamówienia stosowanych na kolejnych etapach służących eliminowaniu ofert jest wykorzystywany w taki sposób, że na ostatnim etapie postępowania nie pozostaje liczba ofert wystarczająca do tego, aby zapewnić prawdziwą konkurencję?
  3. W przypadku udzielenia pozytywnej odpowiedzi na pytanie drugie, czy warunek, taki jak rozpatrywany w niniejszym przypadku, a zgodnie z którym czynnik cenowy jest oceniany jedynie w przypadku tych ofert, które uzyskały podczas oceny kryteriów technicznych 35 punktów na 50 możliwych, jest sprzeczny z dyrektywą 2014/24 ze względu na niemożność zapewnienia prawdziwej konkurencji lub udzielenia zamówienia wykonawcy, który złożył ofertę o najlepszej relacji jakości do ceny?

Status sądu krajowego

Trybunał na wstępie bada, czy organ administracyjny wspólnoty autonomicznej Kraj Basków spełnia kryteria, aby zostać uznany za sąd krajowy w rozumieniu art. 267 TFUE. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w tym celu Trybunał Sprawiedliwości bierze pod uwagę wszystkie okoliczności, takie jak podstawa prawna istnienia organu, jego stały charakter, obligatoryjność jego jurysdykcji, kontradyktoryjność postępowania, stosowanie przez wspomniany organ przepisów prawa oraz jego niezależność. W niniejszej sprawie, po pierwsze, z postanowienia odsyłającego wynika, że organ odsyłający jest stałym i niezależnym organem, który podstawy swojego istnienia znajduje w przepisach prawnych i który wydaje swe rozstrzygnięcia zgodnie z czysto prawnymi kryteriami, po uprzednim przeprowadzeniu postępowania o kontradyktoryjnym charakterze. W szczególności w odniesieniu do niezależności tego organu w postanowieniu odsyłającym wskazano, iż organ ów – z uwagi na to, że nie podlega żadnym powiązaniom hierarchicznym i nie otrzymuje żadnych instrukcji od podmiotów trzecich – wykonuje swe funkcje obiektywnie, bezstronnie i całkowicie samodzielnie. 
Po drugie, co do obligatoryjnego charakteru jurysdykcji organu odsyłającego, w rozumieniu orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości dotyczącego art. 267 TFUE, prawdą jest, że na mocy art. 40 ust. 6 tekstu jednolitego ustawy o zamówieniach publicznych właściwość tego organu ma jedynie charakter fakultatywny. Osoba, która zamierza zakwestionować prawidłowość procedury udzielania zamówienia publicznego, może wybrać pomiędzy odwołaniem do organu odsyłającego a skargą sądowo-administracyjną. Z postanowienia odsyłającego wynika jednak, że rozstrzygnięcia organu odsyłającego, którego właściwość nie zależy od porozumienia stron, są dla tych stron wiążące. W tych okolicznościach organ ów spełnia również kryterium dotyczące charakteru obligatoryjnego swojej jurysdykcji. Z powyższego wynika, że omawiany organ administracyjny spełnia kryteria, aby zostać uznany za sąd krajowy w rozumieniu art. 267 TFUE, i że zadane Trybunałowi Sprawiedliwości pytania są dopuszczalne.

Punkty w ocenie technicznej

Zadając pierwsze pytanie, sąd odsyłający zmierza w istocie do ustalenia, czy dyrektywę 2014/24/UE należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie stosowaniu przepisów prawa krajowego, takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które pozwalają instytucji zamawiającej na ustanowienie w specyfikacji dotyczącej zamówienia udzielanego w trybie procedury otwartej minimalnych wymagań co do oceny technicznej, co powoduje, że złożone oferty, które nie osiągną ustalonej uprzednio minimalnej liczby punktów, są wykluczane z dalszej oceny opartej zarówno na kryteriach technicznych, jak i na cenie.
O ile art. 27 ust. 1 akapit pierwszy dyrektywy 2014/24/UE stanowi, że w procedurze otwartej każdy zainteresowany wykonawca może złożyć ofertę w odpowiedzi na zaproszenie do ubiegania się o zamówienie, o tyle dyrektywa ta pozwala instytucjom zamawiającym na ustanowienie w takiej procedurze minimalnych wymagań w ramach oceny technicznej. W tym względzie art. 27 dyrektywy 2014/24/UE nie zawiera żadnego przepisu dotyczącego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, z wyjątkiem przepisów dotyczących minimalnego terminu składania ofert liczonego od daty wysłania ogłoszenia o zamówieniu. 

Ważne!

Ponadto w motywie 90 omawianej dyrektywy przypomniano, że instytucje zamawiające mają swobodę ustalania odpowiednich standardów jakości przy użyciu specyfikacji technicznych lub warunków realizacji zamówienia, a w motywie 92 tej samej dyrektywy wskazano, że jej celem jest zachęcenie instytucji zamawiających do wybierania takich kryteriów udzielenia zamówienia, które umożliwią im otrzymanie wysokiej jakości robót budowlanych, dostaw i usług, optymalnie odpowiadających ich potrzebom.

Z kolei art. 67 ust. 1 dyrektywy 2014/24/UE stanowi, że instytucje zamawiające opierają udzielanie zamówień publicznych na ofercie najkorzystniejszej ekonomicznie. Artykuł 67 ust. 2 owej dyrektywy przewiduje, że ofertę najkorzystniejszą ekon...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy