Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa KIO

11 października 2021

NR 196 (Październik 2021)

Wyroki na SzuKIO.pl/ciekawe

0 10

Przedstawiamy poniżej wybór wyroków Krajowej Izby Odwoławczej, które zostały wydane w 2021 r. Ich analiza powinna ułatwić interpretację nowej ustawy – Prawo zamówień publicznych.

Równoważny środek dowodowy KIO 1952/21

Zamawiający, dopuszczając dokument równoważny, powinien tak sprecyzować postawione certyfikatowi równoważnemu wymogi, aby w sposób jednoznaczny móc następnie przesądzić o kwestii jego równoważności.

(…) kiedy zamawiający, wskazuje na możliwość złożenia równoważnego przedmiotowego środka dowodowego, bez jego dookreślenia, to zasadnym jest przyjęcie, że zamawiający nie może kwestionować złożonego przedmiotowego środka dowodowego, pod warunkiem że ten będzie potwierdzał zgodność oferowanego przedmiotu zamówienia z wymogami SWZ. Niewątpliwe jest, że dla różnego rodzaju postępowań będą mogły być wymagane inne przedmiotowe środki dowodowe, jak również inne dokumenty mogące być uznane za dokumenty równoważne. Takie dokumenty są nierozłącznie związane z przedmiotem zamówienia.

POLECAMY

Fakultatywne przesłanki wykluczenia KIO 1804/21

Obowiązek wykluczenia wykonawcy z powodu zaistnienia fakultatywnych przesłanek wykluczenia pojawia się wyłącznie wtedy, gdy zamawiający w danym postępowaniu zdecyduje się na ich wprowadzenie.
[…] w przedmiotowej sprawie wymóg wynikający z art. 109 ust. 2 ustawy Pzp nie został przez zamawiającego spełniony wobec przesłanki z art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp. […] analizowane postępowanie zamawiający prowadził w trybie podstawowym z fakultatywnymi negocjacjami. Zgodnie z przepisami regulującymi ten tryb, podstawy wykluczenia wykonawcy z udziału w postępowaniu musiały być określone zarówno w ogłoszeniu o zamówieniu, jak i w specyfikacji warunków zamówienia. Zgodnie bowiem z art. 134 ust. 2 pkt 1 ustawy Pzp specyfikacja warunków zamówienia zawiera podstawy wykluczenia, o których mowa w art. 109 ust. 1, jeżeli zamawiający je przewiduje. […] Konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że zamawiający nie miał prawa w tym postępowaniu badać spełniania przez przystępującego podstawy wykluczenia z art. 109 ust. 1 pkt 8 ustawy Pzp. W tej sytuacji okoliczność, czy przystępujący złożył prawdziwe, czy fałszywe oświadczenie o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu okazało się pozbawione jakiejkolwiek doniosłości prawnej.
 

Ważne

Oświadczenie przystępującego o spełnieniu warunków udziału w postępowaniu nie mogło mieć żadnego wpływu na decyzje podejmowane przez zamawiającego, gdyż dotyczyło niezastrzeżonej w tym postępowaniu fakultatywnej podstawy wykluczenia, której zamawiający nie miał prawa badać.


Omyłka niepodlegająca poprawieniu KIO 1662/21

Skoro dane do poprawienia omyłki nie były zawarte w treści oferty, a odwołujący dokonywał dopiero ich obliczenia na skutek zgłoszonych wątpliwości zamawiającego, to trudno uznać, aby była to omyłka, którą zamawiający mógłby poprawić.

Zamawiający prawidłowo uznał, że omyłka poczyniona przez odwołującego w ofercie nie podlega poprawieniu. […] aby poprawić ofertę w taki sposób, na jaki wskazywał odwołujący, zamawiający musiałby uzupełnić ofertę o informacje, które nie wynikały z żadnego innego miejsca oferty. […] to wykonawcy zostali zobowiązani przez zamawiającego do przedstawienia poprawnej kalkulacji, która będzie obejmowała wszelkie koszty wynikające z przepisów prawa. Nie było rolą zamawiającego dokonywanie obliczeń wszelkich składek. Informacje o składkach, zwolnieniach od uiszczanych składek, pochodzą od odwołującego. […] Nie jest tak, jak twierdził odwołujący, że „zamawiający posiadał wszystkie niezbędne informacje, które powinny stanowić podstawę do poprawienia omyłki (czy to oczywistej czy innej)”. Zamawiający […], powziął wątpliwości co do wskazanej kalkulacji stawki, dlatego wezwał odwołującego do wyjaśnienia treści oferty.

Dokument elektroniczny KIO 1561/21

Czynność wydruku i podpisania oferty, a następnie jej zeskanowanie nie przesądza o tym, iż dokument nie został sporządzony w postaci elektronicznej.

[…] dokument po zeskanowaniu zyskuje postać dokumentu elektronicznego, pozwalającą na opatrzenie go podpisem zaufanym bądź osobistym. Skoro więc przystępujący elektronicznie, za pomocą platformy, złożył ofertę, która w formacie .pdf została podpisana podpisem zaufanym, to nie ma podstaw do przyjęcia, że oferta została złożona z naruszeniem przepisów prawa. Zauważyć należy, że również SWZ dopuszczała możliwość złożenie oferty w formacie .pdf, a więc wykonawcy w niniejszym postępowaniu mogli przygotować ofertę i załączyć ją w tym właśnie formacie. Skoro więc zamawiający dopuścił możliwość złożenia oferty w formacie .pdf, to odrzucenie oferty z tego powodu naruszałoby przepis art. 226 ust. 1pkt 5 Pzp. Ponadto, jak wskazał sam Przystępujący, złożył on ofertę w sposób ściśle opisany w „Instrukcji użytkownika” miniPortalu, na którym prowadzone jest postępowanie, a więc nie sposób twierdzić, że jego działanie było nieprawidłowe i niezgodne z SWZ.

Ocena referencji KIO 1763/21

Przystępujący nie ma obowiązku używać czy kopiować pojęć użytych w warunku udziału w postępowaniu, a zamawiający i tak ma obowiązek ocenić przedkładane mu wykazy i referencje.
[…] zamawiający takiej oceny dokonał, odwołujący zaś, podważając prawidłowość oceny zamawiającego, powinien udowodnić,  że doświadczenie wykazane przez przystępującego nie obejmowało inwentaryzacji czy projektów odpowiadających postawionemu warunkowi. Przy czym takie udowodnienie w ocenie Izby nie może sprowadzać się tylko do podważenia, że w wykazie lub referencji nie padły sformułowania ściśle takie, jak u zamawiającego w warunku, ale wykazać, że rzeczywiście dana inwestycja nie obejmowała wymaganych przez zamawiającego elementów.

Oryginał czy kopia?
KIO 1561/21

Jeżeli wykonawca ujawnia oświadczenie zamawiającemu, niezależnie od formy, to właśnie to oświadczenie – na konkretnym nośniku (w konkretnej formie, tu: elektronicznej) stanowi oryginał.

Izba nie podzieliła […] stanowiska odwołującego jakoby przystępujący w postępowaniu złożył kopię oferty, tj. oferty sporządzonej pierwotnie w formie papierowej. Podkreślić należy, że:
 

Ważne

pomimo braku definicji ustawowej pojęć kopii i oryginału, zasadnicza różnica pomiędzy oryginałem a kopią jest taka, że kopia dokumentu jest wyłącznie odwzorowaniem układu graficznego i treści zawartej w oryginalnym dokumencie.


Kopia dokumentu jednak nie wywołuje skutków prawnych, jakie ustawa wiąże ze złożeniem oświadczenia – gdyż nie zawiera oryginalnego podpisu osoby składającej oświadczenie i nie zmierza do wywołania skutków prawnych, a w przypadku dokumentowania oświadczenia woli, wykazania jakiej treści oświadczenie już (w przeszłości) złożono. W związku z powyższym, skoro przystępujący ujawnił ofertę wyłącznie w postaci elektronicznej, to należy uznać, że nie istnieje możliwość złożenia oświadczenie woli ujawnionego pierwszy raz w kopii.

Bez faktur
KIO 1561/21

Zamawiający nie jest uprawniony na podstawie § 9 ust. 1pkt 2, tzw. rozporządzenia dokumentowego1, do żądania od wykonawców faktur potwierdzających wysokość zrealizowanych dostaw (takiej możliwości nie przewidział też w SWZ).

[…] skoro zamawiający na podstawie przedłożonych przez przystępującego na wezwanie dokumentów mógł w sposób niebudzący wątpliwości ustalić wartość zrealizowanych dostaw remonterów na rzecz firmy E..., to uznać należało, że przystępujący zdołał wykazać spełnienie warunku udziału w postępowaniu w zakresie zdolności technicznych lub zawodowych. Fakt natomiast nieprzedłożenia na wezwanie zamawiającego faktur potwierdzających wysokość zrealizowanych dostaw nie mógł skutkować wykluczeniem tego wykonawcy z postępowania, takie działanie zamawiającego naruszałoby przepis § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia dokumentowego i stałoby w sprzeczności z treścią SWZ. Zamawiający bowiem na potwierdzenie spełnienia ww. warunku przewidział jedynie konieczność przedłożenia wykazu dostaw.

Odesłanie do Kodeksu cywilnego
KIO 1614/21

Przepisy Pzp nie zawierają katalogu przesłanek nieważności oferty.

Oferta składana w postępowaniu o udzielenie zamówienia stanowi oświadczenie woli wykonawcy. Do oceny ważności takiego oświadczenia, z mocy odesłania zawartego w art. 8 ust. 1 Pzp, zastosowanie znajdą zatem przepisy Kodeksu cywilnego. O wadach oświadczeń woli stanowi Dział IV Kodeksu cywilnego, który zawiera zamknięty katalog wad stanowiących o nieważności oświadczenia woli. Są nimi: brak świadomości lub swobody powzięcia decyzji i wyrażenia woli, pozorność, błąd oraz groźba. Okoliczności faktyczne wskazane w odwołaniu nie referują do żadnej z tych przesłanek. Odwołujący nie wskazuje przepisu stanowiącego o nieważności oferty, a zarzut nieważności ofert U... i Konsorcjum S... opiera na przekonaniu, że stawka godzinowa, wskazana w kosztorysach ofertowych przez dwóch wykonawców konkurujących z nim o zamówienie publiczne, jest mniejsza niż minimalna stawka wyliczona przez odwołującego na podstawie obowiązujących przepisów prawa pracy. Przesłanki odrzucenia oferty, zawarte w przepisach o charakterze eliminacyjnym, podlegają wykładni ścisłej. Okoliczności faktyczne wskazane przez odwołującego nie są powiązane z żadnym przepisem zawierającym sankcje odrzucenia oferty, stąd zarzut odwołania nie może być skuteczny.

Pomocniczy charakter kosztorysu
KIO 1614/21

Nie może znaleźć potwierdzenia zarzut zaniechania odrzucenia oferty jako niezgodnej z warunkami zamówienia wywodzony z SWZ, która wyraźnie ustala, że kosztorys ofertowy nie może być podstawą oceny oferty.

Art. 226 ust. 1 pkt 5 Pzp ustawy to następca prawny art. 89 ust. 1 pkt 2 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1843 ze zm.) Oba przepisy regulują ten sam zakres przedmiotowy, różniąc się wyłącznie nomenklaturą. Poprzedni przepis stanowił in initio, że zamawiający odrzuca ofertę, której treść jest niezgodna z treścią SIWZ. Tożsamość obu norm powoduje aktualność myśli orzeczniczej wypracowanej pod rządami poprzedniej ustawy. Treść SIWZ, czyli aktualnie warunków zamówienia, to opisane w dokumentach zamówienia wymagania zamawiającego o charakterze merytorycznym dotyczące ilości, jakości, terminu lub innych warunków mających znaczenie dla wykonania przedmiotu zamówienia. W badanym postępowaniu kosztorys ofertowy nie stanowi ani o spełnieniu wymagań zamawiającego opisanych w SWZ, ani o treści oferty, która podlega badaniu pod kątem przesłanek odrzucenia oferty. Zamawiający wyraźnie ustalił w […] SWZ pomocniczy charakter kosztorysu. Kosztorys może być użyteczny w określonych sytuacjach wynikłych przy wykonaniu umowy, z czym spójne jest stwierdzenie, że kosztorys nie będzie stanowił podstawy do oceny ofert.

Spóźnione działanie
KIO 1707/21

Przedstawienie dowodów, że oferta nie zawiera rażąco niskiej ceny, dopiero na rozprawie przed Krajową Izbą Odwoławczą, uznać należy za spóźnione.

Odwołujący miał wyjaśnić kwestię rażąco niskiej ceny w stosownym czasie przed zamawiającym, natomiast w postępowaniu odwoławczym Izba bada jedynie zasadność czynności zamawiającego podjętej względem oferty odwołującego na podstawie informacji, którymi zamawiający dysponował w dniu podjęcia decyzji.

Rola spójnika „i”
KIO 1520/21

Użycie spójnika „i” w SWZ oznacza, że zamawiający, w celu skutecznego doręczenia wezwania do złożenia wyjaśnień, zobowiązany był również do przesłania treści wezwania na adres poczty elektronicznej odwołującego, a nie tylko na platformę ePUAP.

Zamawiający nie dochował w pełni przyjętego w SWZ sposobu komunikacji z odwołującym, co miało, zdaniem Izby, wpływ na możliwość terminowego udzielenia wyjaśnień przez wykonawcę w zakresie rażąco niskiej ceny. Przedmiotowe wezwanie zostało bowiem przekazane wyłącznie poprzez platformę ePUAP, zgodnie zaś z postanowieniami SWZ komunikacja z wykonawcami miał odbywać się dodatkowo poprzez użycie poczty elektronicznej. […] określając sposoby komunikowania się z wykonawcami, zamawiający posłużył się spójnikiem „i”. Zdaniem Izby właśnie wykładnia literalna spornego zapisu SWZ potwierdza zasadność stanowiska prezentowanego przez odwołującego. Słusznie bowiem wykonawca założył, że sporne postanowienie SWZ należy interpretować w ten sposób, że korespondencja zamawiającego będzie również przesyłana wykonawcy na adres poczty elektronicznej. Pozostaje to w spójności z informacjami zawartymi w formularzu oferty, w którym wykonawcy w pkt 9 właśnie wskazywali adres poczty elektronicznej do porozumienia się z zamawiającym w sprawach dotyczących postępowania przetargowego.
 

Ważne

[…] Jeśli celem zamawiającego było dopuszczenie różnych kanałów komunikacji, z zastrzeżeniem, że skorzystanie z jednego uznaje się za skuteczne względem wykonawcy, to wówczas stosowane zapisy powinny znaleźć odzwierciedlenie w SWZ chociażby poprzez użycie spójnika „lub”, „albo”. […]


W ocenie Izby brak jest podstaw utożsamiania automatycznego powiadomienia generowanego przez ePUAP o złożeniu przez zamawiającego pisma w postępowaniu z przesłaniem takiego pisma na skrzynkę elektroniczną wskazaną przez odwołującego w ofercie. Ani z treści „Zgłoszenia sprawy od zamawiającego do wykonawcy” ani z potwierdzenia nadania wiadomości przez ePUAP nie wynika, że treść wezwania została również przesłana na adres poczty elektronicznej wskazany w formularzu oferty odwołującego.

TP kontra RNC
KIO 1701/21

Nie jest możliwe wezwanie do uzupełnienia wyjaśnień dotyczących tajemnicy przedsiębiorstwa (TP), gdyż nie jest to sytuacja tożsama z wezwaniem do wyjaśnienia rażąco niskiej ceny (RNC).
[…] możliwa jest sytuacja, w której zamawiający dokona wezwania odwołującego do uzupełnienia argumentacji dotyczącej uzasadnienia zastrzeżenia wyjaśnień tajemnicą przedsiębiorstwa, albowiem nie można nakładać większego rygoryzmu do oświadczenia wykonawcy składanego w tym zakresie. Oświadczenie to nie jest ofertą, a jedynie elementem dokumentacji związanej z ofertą. Nie jest to analogiczne do wyjaśnień dotyczących rażąco niskiej ceny, w której sprawie wykształciła się praktyka ewentualnego dodatkowego wzywania do złożenia wyjaśnień w zakresie rażąco niskiej ceny. Izba wskazała, iż różnica w powyższym zakresie jest na tyle duża i znacząca, że nie jest możliwe identyfikowanie obu sytuacji jako zbieżnych czy podobnych, dających podstawę...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy