Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa KIO

3 listopada 2021

NR 197 (Listopad 2021)

Wyroki na SzuKIO.pl/ciekawe

0 64

Przedstawiamy poniżej wybór wyroków Krajowej Izby Odwoławczej, które zostały wydane w 2021 r. Ich analiza powinna ułatwić interpretację nowej ustawy – Prawo zamówień publicznych.

Odmowa udzielenia wyjaśnień
KIO 2091/21

Bez względu na to, czy wykonawca realizuje zamówienie samodzielnie, czy z udziałem podwykonawców, ma obowiązek wyjaśnić, na wezwanie zamawiającego, w jaki sposób dokonano kalkulacji poszczególnych elementów składowych ceny wraz z przedstawieniem dowodów.

[…] w treści odpowiedzi na wezwanie zamawiającego odwołujący stwierdził, że nie ma obowiązku tłumaczenia modelu cenowego podwykonawcy. W opinii Izby powyższe oświadczenie oznacza odmowę odwołującego udzielenia wyjaśnień. Skoro zamawiający zwrócił się o dokładne przedstawienie informacji dotyczących kosztów, osób zatrudnionych, roboczogodzin przewidzianych na realizację jednego z zakresów zamówienia, to w tym zakresie powinny zostać złożone szczegółowe wyjaśnienia. Odwołujący nie powinien zasłaniać się sposobem obliczenia ceny stosowanym przez podwykonawcę, bez szczegółowego uzasadnienia, co wchodzi w skład opłaty i jakie podstawy do wyceny zostały przyjęte przy jej skalkulowaniu. W takiej sytuacji zamawiający nie jest w stanie zweryfikować, czy wszystkie niezbędne wymagania zostały wzięte pod uwagę przy kształtowaniu ceny ofertowej. […] Odmawiając złożenia wyjaśnień, odwołujący nie tylko uniemożliwił zamawiającemu weryfikację prawidłowości kalkulacji ceny, ale również nie obalił domniemania, że jego oferta zawiera rażąco niską cenę.

POLECAMY

Wynagrodzenie pracownika
KIO 2030/21

W stawce wynagrodzenia pracownika nie mogą być ujęte takie koszty, jak kwota za pobór energii, koszt wniesienia zabezpieczenia oraz zysk.

Są to koszty niezwiązane z wynagrodzeniem pracownika, a z prowadzeniem działalności gospodarczej przez wykonawcę. Takie koszty nie obciążają wynagrodzenia pracownika, nie wchodzą w zakres wyliczenia stawki za roboczogodzinę należną danemu pracownikowi. Są to koszty pośrednie, w całości obciążające wykonawcę prowadzącego działalność gospodarczą. Podobnie sytuacja wygląda przy kosztach wynagrodzenia zarządu, kadry kierowniczej, księgowości, obsługi zamówienia, zakresu informatycznego i telekomunikacyjnego, kosztach utrzymania biura/siedziby wykonawcy, kosztach ryzyka ewentualnego naliczania kar umownych. […] Zamawiający słusznie zwrócił na rozprawie uwagę, że oznaczenie dokumentu jako „Sposób wyliczenia kalkulacji stawki”, ujęcie stawki dla pracownika, odniesienie do konkretnie wymienionych pozycji tabeli, a także odwołanie się do aktów prawa dotyczących minimalnego wynagrodzenia za pracę jednoznacznie wskazuje, że odwołujący wszystkie wymienione w złożonej tabeli koszty przedstawił jako koszty pracownicze. Także w treści samych wyjaśnień z 14 czerwca odwołujący zaznaczył, że w tabeli zawarto wartości składające się na wartość kosztu pracodawcy jednej godziny pracy pracownika.

Wynagrodzenie ryczałtowe 
KIO 2188/21

Zamawiający był uprawniony do ustalenia wynagrodzenia ryczałtowego nawet w sytuacji, gdy istnieje okoliczność, iż nie wszystkie roboty zostały ujęte w przedmiarze robót.

Istotą wynagrodzenia ryczałtowego jest określenie tego wynagrodzenia z góry, bez przeprowadzania szczegółowej analizy kosztów wytwarzania dzieła. Wynagrodzenie to jest niezależne od rzeczywistego rozmiaru lub kosztu prac. […] Ewentualna dopuszczalność domagania się przez wykonawcę podwyższenia ryczałtu z powodu wystąpienia robót dodatkowych będzie mogła zostać oceniona w przyszłości, na podstawie konkretnego stanu faktycznego oraz powszechnie obowiązujących przepisów prawa i postanowień SWZ.

Powierzanie podwykonawstwa 
KIO 1916/21

Sama okoliczność korzystania z podwykonawców nie oznacza, że taki podmiot będzie udostępniać swój potencjał celem potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu.

Stanowisko Izby znajduje potwierdzenie w publikacji Prawo Zamówień Publicznych. Komentarz (Urząd Zamówień Publicznych, 2021), gdzie czytamy, że: Przepis w zasadzie nie dotyczy zwykłego powierzenia wykonania części zamówienia podwykonawcom, o którym mowa w art. 462 ust. 1 Pzp. Jeżeli zatem wykonaw-
ca M... nie powoływał się na potencjał podmiotu trzeciego, nie był zobowiązany do przedstawienia ani zobowiązania określającego zakres oddawanych do dyspozycji wykonawcy zasobów i sposób udostępnienia zasobów, ani JEDZ dla takiego podmiotu, ani oświadczenia o niepodleganiu wykluczeniu podpisanego przez taki podmiot, ani podmiotowych środków dowodowych obrazujących sytuację prawną takiego podmiotu. Nie były więc w takiej sytuacji konieczne żadne działania samego zamawiającego związane z uzyskaniem od wykonawcy dodatkowych wyjaśnień, wezwaniem do uzupełnienia zobowiązania czy też innych dokumentów.

Wypaczenie zamiaru wykonawcy
KIO 2082/21

Zamawiający nie powinien podejmować czynności w postępowaniu w sposób automatyczny, bez racjonalnie usprawiedliwionych założeń, z pominięciem zasad logiki i doświadczenia życiowego oraz znanego mu rynkowego poziomu cen za realizację przedmiotu zamówienia.

Zamawiający dysponował wszelkimi danymi, których nawet pobieżna analiza powinna wykluczyć możliwość poprawienia w ofercie odwołującego oczywistych omyłek rachunkowych w sposób dokonany przez zamawiającego. Zamawiający uznając, że wolą odwołującego było zaoferowanie ceny jednostkowej za organizację jednego spotkania B2B w Dubaju na poziomie 54 000 zł brutto, doprowadził do wypaczenia faktycznego zamiaru wykonawcy, jednocześnie pozbawiając go możliwości uzyskania zamówienia poprzez zwiększenie ceny jego oferty ze 109 000 zł brutto do kwoty 595 000 zł brutto. Tak ustalona przez zamawiającego cena była ceną nierynkową i abstrakcyjną, co w realiach przedmiotowej sprawy jest widoczne na pierwszy rzut oka. Powyższe działanie zamawiającego, w sytuacji, gdy dało się bezsprzecznie ustalić rzeczywistą wolę odwołującego, jawi się jako nielogiczne i niezasadne. […]
 

Ważne

Po to ustawodawca wprowadził w art. 223 ust. 2 ustawy Pzp instrumenty pozwalające skorygować błędy w ofertach wykonawców, aby nie eliminować ich bez potrzeby za drobne i oczywiste omyłki popełnione podczas sporządzania oferty.


Z taką właśnie oczywistą omyłką mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie.

Modyfikacja OPZ
KIO 2309/21

Dopiero wystąpienie przesłanki z art. 457 ust. 1 Pzp, w powiązaniu z niemożliwą do usunięcia wadą, uprawnia zamawiającego do podjęcia czynności unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 6 Pzp.

[…] przywoływane przez zamawiającego okoliczności nie stanowiły wady postępowania, o której mowa w art. 255 pkt 6 ustawy Pzp, a jedynie świadczyły o tym, że zamawiający nie opisał przedmiotu zamówienia zgodnie z własnymi oczekiwaniami. Zamawiający jest gospodarzem postępowania i po jego stronie leży dochowanie należytej staranności w przygotowaniu postępowania, w tym opisanie przedmiotu zamówienia zgodnie z własnymi potrzebami, jak i dokonanie analizy, czy wymagane parametry techniczne aparatu nie ograniczają konkurencji. Obowiązek ten nie ustaje również na etapie prowadzonego postępowania, kiedy zamawiający, odpowiadając na pytania wykonawców, podejmuje decyzje co do ewentualnej modyfikacji opisu przedmiotu zamówienia. Zaznaczyć należy, że skutki wynikające z błędów czy przeoczeń zamawiającego w tym zakresie w żadnym wypadku nie mogą obciążać wykonawców składających oferty w postępowaniu zgodnie z ukształtowanym przez zamawiającego opisem przedmiotu zamówienia. […] W niniejszej sprawie zamawiający zmodyfikował opis przedmiotu zamówienia, a odwołujący złożył ofertę w odniesieniu do tak ukształtowanego opisu. W postępowaniu nie występuje żadna nieścisłość czy niejednoznaczność, która uniemożliwiałaby zamawiającemu badanie i ocenę złożonej przez odwołującego oferty.

Zamawiający nie może wymagać od wykonawców, aby składali oferty zgodne z jego oczekiwaniami, które to oczekiwania jednak nie zostały odzwierciedlone w treści SWZ. Co więcej, zamawiający w ogóle nie przeprowadził analizy, jak dokonana modyfikacja opisu ma przełożenie na zawarcie umowy, która podlegałaby unieważnieniu. Żadna z przesłanek zawartych w art. 457 ust. 1 ustawy Pzp w postępowaniu nie wystąpiła.

Klauzule społeczne
KIO 2201/21

Zamawiający mają prawo do wprowadzania do kryteriów oceny ofert klauzul o charakterze społecznym, w sytuacji, w której nie są oni zainteresowani jedynie zakupem po najniższej cenie lub o najlepszej relacji jakości do ceny, ale również uzyskaniem korzyści o wymiarze społecznym.

[…] zakwestionowane kryterium nie narusza zasad uczciwej konkurencji. Każdy z wykonawców ma dowolność co do przyjętej przez siebie polityki zatrudnienia i strategii budowania przez siebie treści oferty. Jednocześnie kryterium nie uniemożliwia zainteresowanym podmiotom wzięcia udziału w postępowaniu.
 

Ważne

Wykonawca, który nie zatrudnia osób niepełnosprawnych bądź też zatrudnia ich nieznaczną liczbę, może tak skonstruować pozostałe oceniane elementy oferty, by jego oferta była nadal konkurencyjna.


Sama istota ustalania kryteriów oceny ofert w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego opiera się na założeniu, że każdy wykonawca zaoferuje wykonanie przedmiotu zamówienia na warunkach, które odpowiadają zasadom oceny ofert w większym bądź mniejszym stopniu. Dopiero stosunek jakości do ceny lub kosztu decyduje o tym, czy złożona oferta jest najkorzystniejsza, czy też nie.

Cena znacząco niższa od szacowanej
KIO 1906/21

Już sama okoliczność, że ceny wszystkich ofert były niższe o co najmniej 30% od wartości zamówienia, wskazuje, że cena zaoferowana przez wykonawcę niekoniecznie powinna zostać oceniona jako rażąco niska, a raczej jako cena rynkowa.

Skoro wszyscy wykonawcy złożyli oferty z cenami zbliżonymi do siebie i niższymi o co najmniej 30% od wartości szacowanej przez zamawiającego, to istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że wartość przedmiotu zamówienia kształtuje się na poziomie właściwym dla wartości wskazanych w ofertach tych wykonawców. […] Jeśli trzy oferty w postępowaniu, w tym oferta odwołującego i przystępującego, zawierały zbliżone ceny, odbiegające (tak jak wszystkie ceny ofert złożonych w postępowaniu) znacząco od ceny szacowanej przez zamawiającego i skoro zarówno odwołujący, jak i przystępujący wskazywali w złożonych wyjaśnieniach na podobne, właściwe im okoliczności i czynniki sprzyjające (takie jak własny sprzęt, własne wytwórnie materiałów budowlanych), oznacza, że są to właśnie czynniki, które mają wpływ na obniżenie ceny w postępowaniu i należy uznać, że wskazanie ich w treści wyjaśnień jak najbardziej mogło zostać ocenione przez zamawiającego jako wiarygodne i uzasadniające zaoferowanie ceny znacząco niższej od szacowanej.

Kwalifikacje zawodowe personelu
KIO 1874/21

Postanowienia SWZ, które różnicują przyznanie punktów w kryterium doświadczenia osób oficjalnie pełniących swoją funkcję w realizacji danego kontraktu jedynie z punktu widzenia nazwy stanowiska, nie mają żadnego logicznego uzasadnienia w ich zastosowaniu.

Należy je uznać wręcz za dyskryminujące te podmioty, które nie realizowały kontraktów na rzecz GDDKiA, bo jak zgodnie strony przyznały w toku rozprawy, zastosowane przez zamawiającego nazewnictwo stanowisk jest charakterystyczne przede wszystkim dla zamówień realizowanych na jego rzecz. […] opis kryterium wskazanego w pkt 21.1.2.2. SWZ „Kwalifikacje zawodowe personelu” został sporządzony […] z naruszeniem przepisów Pzp, jest on bowiem dyskryminujący, nieprecyzyjny, a jego ukształtowanie w prosty sposób prowadzi do nierównego traktowania wykonawców oraz nieporównywalności ofert złożonych w postępowaniu przez wykonawców ubiegających się o udzielenie zamówienia.

Istotne ceny składowe oferty
KIO 2034/21

Obowiązek wzywania wykonawcy do złożenia wyjaśnień dotyczy tylko takich części składowych ceny jego oferty, które w okolicznościach konkretnej sprawy zasługują na miano „istotnych”.

W niniejszej sprawie wartość siatki zbrojeniowej w ofercie […] wykonawcy wyniosła 41 977,50 zł netto, co stanowi niespełna 2% ceny jego oferty netto (2 190 631,00 zł). Nawet jeśli do kwoty 41 977,50 zł dodać obliczoną i wskazaną przez odwołującego kwotę niedoszacowania oferty, tj. 109 141,50 zł netto, otrzymamy łączną wartość: 151 119,00 zł netto, co będzie stanowić niespełna 7% całkowitej ceny oferty netto. W świetle ww. wartości nie można uznać ceny za siatkę zbrojeniową w ofercie ww. wykonawcy za istotną część składową ceny tej oferty. Nie można również podzielić stanowiska odwołującego, zgodnie z którym o istotności ceny za siatkę świadczy to, że bez tej siatki nie można wykonać zamówienia. 

Każda pozycja kosztorysu zawiera elementy, bez których nie da się wykonać zamówienia. Przyjmując zatem tok rozumowania odwołującego, bezcelowe byłoby dzielenie części składowych ceny oferty na istotne i nieistotne, gdyż każdą pozycję z góry trzeba by uznawać za istotną. W przedmiotowej sprawie siatka zbrojeniowa nie wpływa na charakter zamówienia i nie przesądza o jego podstawowych cechach. Dlatego też – mimo że „nie da się bez niej wykonać zamówienia” (tak jak bez wszystkich innych elementów tego zamówienia) – jej cena nie stanowi istotnej części składowej ceny oferty.

Uzupełnianie dokumentów
KIO 2100/21

Dopuszczalność dodatkowego uzupełnienia brakujących lub wadliwych dokumentów bądź oświadczeń musi się mieścić w zakresie dopuszczonym przez przepisy ustawy i nie może być interpretowana rozszerzająco.

W związku z tym, że zamawiający wezwał odwołującego do uzupełnienia Formularza nr 2 w dniu 24 maja 2021 r. i odwołujący uzupełnił Formularz w dniu 26 maja 2021 r., brak jest podstaw do ponownego wezwania w sytuacji, gdy uzupełnione w dniu 26 maja 2021 r. dokumenty nie potwierdziły spełniania warunku udziału w postępowaniu. Ponowne wezwanie odwołującego do uzupełnienia bądź poprawienia dokumentu godziłoby w sposób rażący w zasadę równego traktowania wykonawców i premiowałoby w sposób nieuzasadniony wykonawcę, który nie wykazał spełniania warunku pomimo wcześniejszego wezwania.
Literalna wykładnia przepisu zawartego w art. 128 ust. 1 ustawy Pzp pozwala również na wniosek, że wykonawca nie może rzeczonych dokumentów uzupełniać z własnej inicjatywy, lecz wyłącznie na wezwanie zam...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy