Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa KIO

18 listopada 2022

NR 207 (Listopad 2022)

Wyroki na SzuKio.pl/ciekawe

0 51

Poniżej przedstawiamy wybór wyroków Krajowej Izby Odwoławczej, które zostały wydane w 2022 roku. Ich analiza powinna ułatwić interpretację ustawy – Prawo zamówień publicznych.

Waloryzacja wynagrodzenia KIO 1601/22

Przepisy nie określają terminu pierwszej waloryzacji wynagrodzenia, nakazują jedynie, aby umowa zawierana na okres dłuższy niż 12 miesięcy określała zasady waloryzacji, co nie oznacza, że waloryzacja taka musi nastąpić od razu po 12 miesiącach.

POLECAMY

[…] zarzuty odwołania zostały oparte na niezasadnej tezie, że pierwsza waloryzacja wynagrodzenia może zostać dokonana po 1,5 roku obowiązywania umowy. […] Odwołujący całkowicie bezpodstawnie utożsamia komunikat [Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w sprawie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych], o którym mowa w § 13 ust. 3 pkt 6 ppkt b projektu umowy z komunikatem w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych. Interpretacja taka jest nieuprawniona, biorąc pod uwagę, że postanowienia umowy jasno wskazują na możliwość waloryzacji wynagrodzenia po upływie 12 miesięcy od dnia zawarcia umowy i w żaden sposób nie odwołują się do średniorocznego wskaźnika inflacji oraz konieczności oczekiwania na jego publikację. […] Za oczywiście niezasadne należy uznać stanowisko odwołującego prezentowane podczas rozprawy, zgodnie z którym nawet w sytuacji, gdy wykonawca uzyskuje prawo do waloryzacji wynagrodzenia po 12 miesiącach obowiązywania umowy, należy to uznać za niezgodne z przepisami ustawy, biorąc pod uwagę niepewną sytuację gospodarczą, z jaką obecnie mamy do czynienia. Odnosząc się do tego stanowiska, wskazać należy, że zgodnie z art. 439 ust. 1 ustawy Pzp, obowiązek zawarcia w umowie klauzuli waloryzacyjnej dotyczy wyłącznie umów na roboty budowlane lub usługi, zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy. Oznacza to, że ustawodawca uznał okres do 12 miesięcy za dający możliwość odpowiedniego skalkulowania ryzyka związanego z sytuacją gospodarczą. Skoro umowa zawierana na okres do 12 miesięcy nie musi zawierać klauzul waloryzacyjnych, to nie sposób twierdzić, że umowa zawierana na okres dłuższy musi taką waloryzację dopuszczać wcześniej niż po 12 miesiącach. 

Odnosząc się natomiast do twierdzeń odwołującego o nadzwyczaj dużym ryzyku gospodarczym obecnie zawieranych umów, wskazać należy, że wprowadzenie do umowy postanowień zgodnych z art. 439 ust. 2 ustawy Pzp ma właśnie za zadanie niwelowanie takiego ryzyka. Gdyby natomiast sytuacja gospodarcza pogorszyła się w sposób nadzwyczajny, istotnie odbiegający od obecnych prognoz ekonomicznych, które przecież można i powinno się uwzględnić przy kalkulowaniu cen, to wykonawca byłby uprawniony do dochodzenia zmiany wysokości świadczenia na zasadach określonych w art. 357(1) § 1 k.c. […].

Wyjaśnienie w sprawie rażąco niskiej ceny KIO 1790/22

Szczególna forma złożenia (forma elektroniczna pod rygorem nieważności) nie jest wymagana w przypadku składania wyjaśnień w przedmiocie rażąco niskiej ceny, gdyż dla tego rodzaju oświadczenia nie została ona zastrzeżona. 

Wbrew stanowisku odwołującego nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że jest to oświadczenie szczególnego rodzaju, jako składane w toku postępowania, a mające uzasadniać prawidłowość i rzetelność kalkulacji ceny ofertowej. Należy je traktować jak każde inne oświadczenie składane w toku procedury przetargowej, a zatem mogło zostać sporządzone w postaci elektronicznej, w formatach danych określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne lub też jako tekst wpisany bezpośrednio do wiadomości przekazywanej przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w § 3 ust. 1 rozporządzenia. Rację ma zatem zamawiający, który uznał, że dokument przesłany przez M., przekazany za pomocą platformy zakupowej wskazanej w SWZ, z adresu poczty elektronicznej (e-maila) wykonawcy wyszczególnionej w jego ofercie w postaci pliku w formacie Word, załączonym do wiadomości mailowej – jest prawidłowy, gdyż spełnia wymagania zawarte w SWZ, jak też obowiązujących w tym zakresie przepisów. 

[…] zamawiający nie miał podstaw wymagać, aby wyjaśnienia były opatrzone podpisem elektronicznym, zaufanym, osobistym lub własnoręcznym przez wykonawcę składającego oświadczenie. Nie sposób także zgodzić się z tym, że zamawiający naruszył przepis art. 16 ustawy Pzp, traktując w sposób uprzywilejowany wykonawcę M., akceptując taką formę złożenia wyjaśnień rażąco niskiej ceny. Wymagania w tym zakresie były bowiem takie same dla wszystkich wykonawców ubiegających się o to zamówienie i wynikały z treści SWZ, jak też przepisów ustawy Pzp i rozporządzenia. Także odwołujący mógł złożyć wyjaśnienia w tożsamej formie i zamawiający powyższe miał obowiązek przyjąć.

Uzasadnienie odrzucenia oferty KIO 1708/22

Wyczerpujące podanie okoliczności prawnych i faktycznych, w uzasadnieniu czynności odrzucenia oferty, ma zasadnicze znaczenie dla skutecznego podważenia decyzji zamawiającego.

Pomimo obszernego uzasadnienia zamawiający nie odniósł się jednak konkretnie do przyczyn odrzucenia oferty. Nie wskazał, że w jego ocenie wymaganie zarówno co do doświadczenia wykonawcy, jak i personelu dotyczyło wykazania się przebudową, budową, remontem dachu na budynku użyteczności publicznej na kwotę odpowiednio 800 tys. zł /1 mln zł i dlatego zamawiający nie uznał warunku za spełniony. Zamawiający ograniczył się wyłącznie do przytoczenia treści warunku. Ponadto nie wskazał, jakie okoliczności podane przez zamawiających z wykazywanych inwestycji wpłynęły na jego decyzję o odrzuceniu oferty. Wszystkie te kwestie składają się na wyczerpujące uzasadnienie faktyczne czynności, których zamawiający nie przedstawił. 

[…] dopiero w odpowiedzi na odwołanie zamawiający wskazał na przyczyny odrzucenia oferty, w tym przywołał konkretne kwoty i wnioski, które poczynił na podstawie dokumentów od zamawiających z wykazywanych inwestycji, a które wpłynęły na decyzję o odrzuceniu oferty. […] Nie jest tak, że skoro odwołujący złożył odwołanie, to uzasadnienie było prawidłowe. Istotne jest bowiem to, czy odwołujący miał możliwość wnieść odwołanie w sposób skuteczny, a więc czy mógł odnieść się do wszystkich okoliczności faktycznych, które legły u podstaw odrzucenia jego oferty. Jak wynika z treści odwołania, odwołujący niejako domyślał się intencji zamawiającego i na tej podstawie sformułował zarzuty. 

Tajemnica przedsiębiorstwa KIO 1741/22

Nie można akceptować zastrzegania całego pliku dokumentów jako tajemnicy przedsiębiorstwa, jeżeli znajdują się w nim informacje różnej wagi, także nieposiadające cechy tajemnicy przedsiębiorstwa. 

[…] wykonawca, zastrzegając tajemnicę, musi wykazać, że określone dokumenty (bądź ich elementy) rzeczywiście taki walor posiadają. Można przyjąć, że odwołujący, co prawda formalnie, dochował wymogów określonych przez art. 18 ust. 3 Prawa zamówień publicznych (tj. zastrzegł określone informacje jako tajemnicę przedsiębiorstwa, choć strona techniczna tego zastrzeżenia również może budzić wątpliwości – w jednym piśmie, bez ich wyodrębnienia, zawarto informacje jawne i – w zamierzeniu – poufne), jednak w ocenie Izby odwołujący nie wykazał, że przedmiotowe informacje i dokumenty (załączniki do wyjaśnień) rzeczywiście stanowią tajemnicą przedsiębiorstwa […]. Niewykluczone, że niektóre informacje (przykładowo, wyjątkowo korzystne – o ile takie są faktycznie – ceny zaoferowane odwołującemu) podane w załącznikach do wyjaśnień mogą stanowić tajemnicę przedsiębiorstwa, jednak te informacje nie zostały przez odwołującego w żaden sposób wyodrębnione, a zamawiający nie ma podstaw, aby ich się samodzielnie doszukiwać. 

 

Ważne

[…] Wykonawca, zastrzegając łącznie wiele dokumentów jako tajemnicę przedsiębiorstwa, ponosi ryzyko, że w razie ujawnienia całego pliku dokumentów zostanie również ujawniona rzeczywista tajemnica przedsiębiorstwa, zasługująca na ochronę. Dlatego wykonawca powinien wyraźnie wskazać, które informacje, i dlaczego, są objęte taką tajemnicą.

 

Fakultatywne przesłanki wykluczenia KIO 1684/22

W sytuacji gdy zamawiający zdecyduje się skorzystać z fakultatywnej podstawy wykluczenia wykonawcy z postępowania, to winien dać temu wyraz w dokumentacji postępowania.

[…] art. 109 ust. 1 ustawy Pzp określa fakultatywne przesłanki wykluczenia wykonawcy z postępowania, co oznacza, że ich zastosowanie jest dobrowolne i zależy od decyzji zamawiającego. […] Jak wynika bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy Pzp, jeżeli zamawiający przewiduje wykluczenie wykonawcy na podstawie ust. 1, wskazuje podstawy wykluczenia wogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia. 

 

Ważne

Wykluczenie wykonawcy z postępowania na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy Pzp, a w konsekwencji odrzucenie oferty jako złożonej przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu z postępowania zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp, jest możliwe, o ile fakultatywna podstawa wykluczenia została przez zamawiającego wprowadzona do ogłoszenia o zamówieniu lub dokumentów zamówienia. 

 

Skoro w okolicznościach przedmiotowej sprawy bezsporne między stronami postępowania odwoławczego było to, że zamawiający nie przewidział w dokumentacji postępowania fakultatywnej przesłanki wykluczenia, o której mowa w art. 109 ust. 1 pkt 10 ustawy Pzp, to wykluczenie wykonawcy G. na wskazanej podstawie prawnej, a w konsekwencji odrzucenie jego oferty zgodnie z art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Pzp, było prawnie niemożliwe.

Wezwanie do złożenia, poprawienia i uzupełnienia dokumentów KIO 1668/22

W sytuacji stwierdzenia przez zamawiającego, że wykonawca nie wykazał spełnienia warunku udziału w postępowaniu, zamawiający nie może, co do zasady, od razu odrzucić jego oferty.

Zamawiający ma […] obowiązek najpierw wezwać wykonawcę na podstawie art. 128 ust. 1 ustawy Pzp (z zastrzeżeniem wyjątków wskazanych w tym przepisie) do złożenia, poprawienia lub uzupełnienia podmiotowych środków dowodowych oraz innych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnienie warunku. W ramach tego przepisu wykonawcy mogą np. uzupełnić informacje w złożonym dotychczas wykazie lub złożyć wykaz z nowymi usługami. Dopiero w przypadku niezłożenia, niepoprawienia lub nieuzupełnienia przez wykonawcę oświadczeń lub dokumentów w sposób potwierdzający, że spełnia on warunek udziału w postępowaniu, zamawiający jest uprawniony i zobowiązany do odrzucenia jego oferty na podstawie art. 226 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy Pzp. W przedmiotowej sprawie zamawiający zaniechał wezwania odwołującego w trybie art. 128 ust. 1 ustawy Pzp do uzupełnienia wykazu usług, co potwierdza dokumentacja postępowania przekazana przez zamawiającego i oświadczenie samego odwołującego. Zaniechanie to stanowi naruszenie przez zamawiającego ww. przepisu i czyni odrzucenie jego oferty z powodu niewykazania spełnienia ww. warunku, przedwczesnym.

Wartość informacji zastrzeżonych KIO 1630/22, KIO 1641/22

Wykonawca, który nie jest w stanie określić, jaką wartość ma dla niego informacja, nie wykazał spełnienia przesłanki z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Brak wykazania wartości gospodarczej w zakresie konkretnych obliczeń stanowi podstawę uzasadnienia odtajnienia dokumentów wykonawcy. Co więcej, odwołujący w treści złożonych wyjaśnień (jak również w uzasadnieniu odwołania) sam zauważa, że trudno jest wskazać konkretną wartość, jaką przedstawiają dla odwołującego informacje zastrzeżone, a zatem odwołujący nie jest w stanie oszacować wartości gospodarczej i nie wie, jaka szkoda mogłaby go spotkać w sytuacji ujawnienia informacji w postaci złożonych wyjaśnień. Skoro tak, to odwołujący nie wykazał, że informacje przez niego zastrzegane stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Zamawiający trafnie w uzasadnieniu odtajnienia dokumentów zauważył, że za informacje posiadające dla wykonawcy wartość gospodarczą należy uznać tylko takie informacje, które stanowią względnie stały walor wykonawcy, dający się wykorzystać więcej niż raz, a nie zbiór określonych danych, zebranych na potrzeby konkretnego postępowania i tylko w związku z tym postępowaniem. Te informacje muszą przy tym należeć do wykonawcy.

Warunek udziału KIO 1578/22

Zasadnicze znaczenie przy ocenie prawidłowości ukształtowania warunku ma nie sama nazwa, ale zakres przedmiotu zamówienia.

[…] sama nazwa postępowania nie jest adekwatna do ustalenia, w jaki sposób powinny być ukształtowane warunki udziału w postępowaniu. Niemniej jednak – w rozpoznawanym przypadku – nazwa, na którą powołuje się odwołujący – wskazuje, iż zasadniczym przedmiotem zamówienia są usługi sprzątania i dezynfekcji, natomiast usługi pomocnicze przy pacjencie są traktowane niejako jako towarzyszące usługom głównym. […] Warunek powinien […] referować do rodzajów i zakresu zamawianych usług. Odwołujący, o ile podnosił, że warunek udziału w postępowaniu powinien uwzględniać zarówno usługi sprzątania, jak i usługi pomocnicze, winien był wykazać, że zakres tych drugich jest na tyle istotny i stanowi tak dużą część przedmiotu zamówienia, że jego uwzględnienie w warunku jest konieczne. […]...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy