Instytucja self-cleaning w polskim prawie zamówień publicznych

Instytucja „self-cleaning” w polskim prawie zamówień publicznych to monografia stanowiąca szczegółowe opracowanie zbioru zagadnień proceduralnych, jakie napotykają zamawiający oraz wykonawcy, którzy chcą wykazać skutecznie przeprowadzoną procedurę samooczyszczenia (self-cleaning), zwracając uwagę na pewne niedoskonałości wynikające z przyjęcia przez ustawodawcę polskiego swoistego modelu procedowania. Wyjątkowo złożona tematyka, przy jednoczesnej niewystarczającej regulacji tego postępowania, stwarza istotne problemy dla stron postępowania, dla których dogłębne opracowanie może okazać się pomocne w zakresie proceduralnych aspektów skutecznego przeprowadzenia self-cleaning. Szczegółowe opracowanie jednocześnie może stanowić dla zamawiających wskazówki, jak prawidłowo przeprowadzić tę procedurę w zgodzie z zasadą równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji. Nie sposób bowiem odmówić analizowanej materii ciężaru gatunkowego oraz wpływu na zwiększenie konkurencyjności na rynku zamówień publicznych, co potwierdza orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej odnoszące się do instytucji self-
-cleaning. Spośród wielu orzeczeń wnikliwie analizowanych w monografii warto przywołać wyroki Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 2 listopada 2021 r. (sygn. akt: KIO 2964/21) i z dnia 19 listopada 2021 r. (sygn. akt: KIO 3078/21). Podobne problemy rozstrzygają nowsze orzeczenia – wyroki Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 26 stycznia 2024 r. (sygn. akt: KIO 30/24), z dnia 12 lutego 2024 r. (sygn. akt: KIO 205/24), z dnia 25 września 2025 r. (sygn. akt: KIO 3435/25) i z dnia 8 września 2025 r. (sygn. akt: KIO 2838/25).
Bardzo istotne jest skupienie się na analizie instytucji self-cleaning na tle zasady równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji2 jako na podstawowych zasadach przygotowania i przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na dopuszczalność wszczęcia procedury self-cleaning, inicjatywę w zakresie złożenia dowodów self-cleaning oraz ich ocenę w zakresie zgodności z obowiązującym prawem, przy jednoczesnym wskazaniu zagrożeń naruszenia zasady równego traktowania wykonawców i uczciwej konkurencji. 

Pomocniczo powinno się odnieść się do instytucji self-cleaning na tle zasad przejrzystości2, proporcjonalności3 i efektywności4, ściśle powiązanych z podstawowymi (wyżej przytoczonymi) zasadami istotnymi dla przeprowadzenia postępowania i udzielenia zamówienia publicznego. 

W zakresie pozostałych zasad, takich jak udzielenie zamówienia wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy5, jawności6, obiektywizmu i bezstronności7, pisemności8 oraz stosowania języka polskiego9, odniesienie do self-cleaningu nie jest raczej bardzo istotne, ponieważ obowiązujące przepisy dotyczące tej procedury mają znaczenie drugorzędne. 

Biorąc pod uwagę wielostronne doświadczenie zawodowe autorki oraz świadomość złożoności problematyki self-cleaning, zarówno po stronie wykonawców, których celem jest przeprowadzenie skutecznej procedury, jak i po stronie zamawiających, którzy zobowiązani są do oceny czynności podjętych przez wykonawców zgodnie z obowiązującymi przepis...