Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa KIO

5 sierpnia 2020

NR 185 (Sierpień 2020)

Poprawianie omyłki w ofercie

72

Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 87 ust 2 pkt 3 w zw. z art. 89 ust 1 pkt 2 Pzp przez dokonanie poprawy omyłki w treści oferty – orzekła Krajowa Izba Odwoławcza w sprawie o sygn. akt: KIO 423/20. Liczne niuanse towarzyszące temu orzeczeniu analizowano podczas rozprawy pod przewodnictwem Jolanty Markowskiej.

W prowadzonym przez Szpital Kliniczny w P. postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego (w trybie przetargu nieograniczonego) w przedmiocie: „Zestawy kardiomonitorów z centralą, kardiomonitory z modułem transportowym, zestaw do telemetrii elektrokardiograficznej”, wykonawca B wniósł odwołanie wobec czynności poprawienia przez zamawiającego omyłki w treści jego oferty na podstawie art. 87 ust 2 pkt 3 Pzp. O poprawce odwołujący dowiedział się z przesłanego zawiadomienia. 

Wykonawca zarzucił w odwołaniu naruszenie art. 87 ust 2 pkt 3 Pzp w zw. z art. 89 ust 1 pkt 2 Pzp oraz art. 7 ust 1 Pzp – przez dokonanie poprawy omyłki w treści oferty w sytuacji, gdy oferta omyłki nie zawiera i jest zgodna z treścią SIWZ. Odwołujący wniósł o nakazanie zamawiającemu unieważnienia czynności poprawienia omyłki oraz powtórzenie badania i oceny ofert z udziałem oferty odwołującego w jej dotychczasowej postaci.

W postępowaniu zostały złożone dwie oferty – oprócz odwołującego także przez wykonawcę W. Zdaniem tego pierwszego – jego oferta jest zgodna z treścią SIWZ, nie zawiera niezgodności, która musiałaby być sanowana w procedurze poprawienia omyłki i ma szansę na wybór jako najkorzystniejsza. Rozstrzygnięcie kwestii poprawności oferty odwołującego i jej zgodności z treścią SIWZ przesądzi jednocześnie o tym, że w przypadku uwzględnienia odwołania, druga ze złożonych ofert będzie musiała być uznana za niezgodną z treścią SIWZ, co spowoduje jej odrzucenie na podstawie art. 89 ust 1 pkt 2 Pzp. 

Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia przedstawiony został w tomie III SIWZ „Opis przedmiotu zamówienia”. Zgodnie z SIWZ – Rozdział XX „Opis sposobu przygotowania ofert”: Ofertę należy sporządzić na formularzu oferty lub według takiego samego schematu, stanowiącego 

Załącznik nr 1 do SIWZ. Do oferty należało dołączyć: 
2.1. Oświadczenie, że wykonawca zapoznał się z warunkami zamówienia i z załączonym wzorem umowy oraz że przyjmuje ich treść bez żadnych zastrzeżeń – na formularzu oferty – zgodnie z załącznikiem nr 1 do SIWZ. Ponadto zgodnie z Rozdziałem XXI SIWZ „Opis sposobu obliczenia ceny” pkt 1: Wykonawca poda cenę ofertową w formularzu oferty, zgodnie z Załącznikiem nr 1 do SIWZ. 

POLECAMY

Istota treści oferty

Zdaniem odwołującego wskazuje to, że Załącznik nr 1 – formularz oferty stanowi treść oferty sensu stricto, a zatem nie podlega modyfikacjom ani wyjaśnieniom zmieniającym jego treść, w szczególności w procedurze art. 26 ust. 3 Pzp. Niezłożenie Załącznika nr 1 skutkowałoby niezgodnością treści oferty z treścią SIWZ w rozumieniu art. 89 ust 1 pkt 2 Pzp. Analogiczne konsekwencje powoduje złożenie Załącznika nr 1 z pominięciem wymaganych elementów oświadczenia woli – w szczególności zmiany zakresu rzeczowego przedmiotu zamówienia, np. pominięcie niektórych jego elementów lub wyceny pełnego asortymentu. Jak wskazuje treść Załącznika nr 1 w wersji obowiązującej w postępowaniu, zawierał on nie tylko wycenę, ale także identyfikację liczby oferowanych urządzeń, w tym oferowany asortyment. Obowiązkiem wykonawcy było wypełnienie tabeli formularza oferty zgodnie z instrukcją przez podanie: producenta, nazwy handlowej, numeru katalogo-
wego oferowanego sprzętu. Opis kolumny nr 1 nie budzi wątpliwości, że obowiązkiem wykonawcy było podanie wyceny i określenie tożsamości oferowanych produktów jako przedmiotu zamówienia. 

W zakresie dotyczącym pozycji nr 7 – Czytniki kodów kreskowych bezprzewodowe – zamawiający nie przewidywał żadnego wyjątku. Ani formularz ofertowy, ani dalsza część SIWZ nie przewidywały wyłączenia z zakresu rzeczowego jakiegokolwiek elementu wyspecyfikowanego w Załączniku nr 1. Przeciwnie – „Szczegółowy opis przedmiotu zamówienia” wskazuje na obowiązki wykonawcy, m.in. fragment dotyczący integracji: dane demograficzne przesyłane/pobierane z systemu ogólnoszpitalnego do systemu monitorowania (na podstawie identyfikatora pacjenta – odczytanego z opaski pacjenta przy pomocy czytnika kodów kreskowych), co jedynie potwierdza, że zakres rzeczowy zamówienia, zgodnie z formularzem ofertowym, obejmował również czytniki kodów kreskowych. Zamawiający nie narzucił konkretnych ilości oferowanego asortymentu, a miało to bezpośredni związek ze specyfiką oferowanych przez wykonawców rozwiązań technologicznych. 

W ocenie odwołującego treść SIWZ w zakresie tego, co jest objęte treścią oferty oraz co należało wycenić i na jakim poziomie szczegółowości zidentyfikować w formularzu ofertowym, jest jednoznaczna i niebudząca jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych. Treść dokumentacji nie budziła jakichkolwiek wątpliwości żadnego z wykonawców i nie wymagała wyjaśnień lub modyfikacji SIWZ. Dokumentacja przetargowa była spójna, a zawarte w SIWZ wymagania dotyczące integracji potwierdzają, że przedmiot zamówienia wyspecyfikowany w formularzu ofertowym obejmuje także czytniki. Odwołujący uznał, że złożył ofertę, której treść jest w pełni zgodna z treścią SIWZ, w tym w zakresie wymaganej treści Załącznika nr 1 formularza ofertowego. Zgodnie z SIWZ, w odniesieniu do poz. 7. „Czytniki”, odwołujący dokonał w ofercie oferowanych czytników identyfikacji kodów, podając ich ilość, markę, producenta oraz numer katalogowy zarówno z wyceną jednostkową, jak i łącznie dla oferowanej ilości urządzeń. 

Zgodnie z art. 89 ust 1 pkt 2 Pzp oferta podlega odrzuceniu w przypadku, gdy jej treść jest niezgodna z treścią SIWZ z zastrzeżeniem poprawienia omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp. Zatem warunkiem uruchomienia procedury poprawienia omyłki w ofercie jest wykazanie niezgodności treści oferty z SIWZ, która w sprawie nie ma miejsca. Zgodnie z treścią formularza oferty to wykonawca W świadomie pominął w treści swojej oferty dostawę czytników. Nie może być mowy o jakiejkolwiek omyłce w treści formularza oferty – jak wynika wprost z oświadczenia wykonawcy, jego oferta nie obejmuje czytników, bowiem „nie dotyczą tego zamówienia”. Odwołujący podkreślił, że dokumentacja postępowania nie zawiera żadnego postanowienia, które wyłączałoby z zakresu rzeczowego oferty czytniki kodów kreskowych. W tej sytuacji mamy do czynienia w zakresie poz. 7. formularza ofertowego z niezgodnością treści oferty wykonawcy W z treścią SIWZ. 
 

Ważne

W istocie działanie zamawiającego zmierza do sanowania wady i oczywistej niezgodności treści oferty W z treścią SIWZ. Jak wynika z treści uzasadnienia czynności zamawiającego, podstawy do poprawienia rzekomej niezgodności upatruje on w dokumentacji innego postępowania i porównywaniu treści innej SIWZ z przedmiotową: W formularzu ofertowym wykreśla pozycję 7. z punktu E-komunikacja i archiwizacja czytnika kodów kreskowych, który nie był wymagany w warunkach zawartych w SIWZ (był w poprzednim postępowaniu przetargowym). Gdyby faktycznie zamawiający miał zamiar ograniczyć zakres rzeczowy tego zamówienia, winien był dokonać odpowiedniej zmiany SIWZ na etapie przed składaniem ofert, co nie nastąpiło. Od upływu terminu składania ofert zamawiający związany jest treścią własnej dokumentacji i ma obowiązek dokonywania oceny zgodności złożonych ofert z treścią SIWZ w jej aktualnym i obowiązującym kształcie. Akceptacja poprawienia rzekomej omyłki spowodowałaby, poza nieuprawnioną i bezpodstawną zmianą treści oferty odwołującego, de facto niedozwoloną zmianę treści SIWZ po terminie składania ofert. 


Błędny formularz

Zamawiający złożył odpowiedź na odwołanie. Wskazał, że zarzut odwołującego sprowadza się zasadniczo do naruszenia przez zamawiającego art. 87 ust 2 pkt 3 Pzp, zgodnie z którym zamawiający poprawia w ofercie inne omyłki polegające na niezgodności oferty ze SIWZ, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty. Zamawiający dokonał takiej czynności, a tym samym działał w granicach dyspozycji normy prawnej. Jego zdaniem twierdzenie odwołującego, że złożył ofertę, której treść jest w pełni zgodna z treścią SIWZ obowiązującą w postępowaniu, nie jest zgodne z prawdą. W opisie przedmiotu zamówienia zostały szczegółowo wymienione elementy (komponenty), które miały składać się na zamawiane zestawy. Tymczasem odwołujący w formularzu wyceny elementów przedmiotu zamówienia zawarł także pozycję „Czytniki kodów kreskowych bezprzewodowe”, która nie wchodziła w zakres przedmiotu zamówienia określonego w SIWZ. 
 

Ważne

Wpisanie jej do formularza ofertowego było oczywistą pomyłką zamawiającego przez użycie błędnego wzoru formularza ofertowego. Zamawiający dokonał poprawy innej omyłki w trybie art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp i poinformował o tym odwołującego. Odwołujący nie sprzeciwił się tej czynności, a zamiast tego wniósł odwołanie, zarzucając naruszenie przepisu art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp. Bezspornym jest, że zamawiający popełnił błąd w oznaczeniu pozycji w formularzu ofertowym (formularzu cenowym), kopiując jego treść z postępowania DZP/113/2019 – nie wykreślił pozycji „Czytniki kodów kreskowych bezprzewodowe”, które w postępowaniu DZP/185/2019 nie są przedmiotem zamówienia. 


Zamawiający, zgodnie z obowiązkiem ustawowym zawartym w art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp, dokonał poprawy omyłki w ofercie odwołującego. Wskazał, że omyłka wykonawcy może również wynikać z jego błędnego przekonania wykonawcy co do wymaganego sposobu wykonania zamówienia i wyrażenia powyższego w ofercie. Wykonawca może sporządzić ofertę z pełną świadomością co do celowości i kształtu jej poszczególnych postanowień. Zamawiający zauważył, że nie jest celowe każdorazowe unieważnianie postępowania w przypadku zaistnienia błędu dającego się usunąć za pomocą instrumentów przewidzianych w ustawie Pzp, zwłaszcza gdy taki błąd wyszedł na jaw po otwarciu ofert. Skoro więc czytniki kodów kreskowych nie stanowiły przedmiotu zamówienia, zaoferowanie ich przez odwołującego musiałoby prowadzić do niezgodności treści oferty z SIWZ. Odwołujący również powinien, dochowując należytej staranności, zauważyć niewątpliwy brak związku wspomnianej pozycji formularza ofertowego z całością przedmiotu zamówienia wskazaną w SIWZ i narzuconą ilością sztuk. 

Zdaniem zamawiającego nawet świadome działanie odwołującego i przekonanie, że, oferując wspomniane czytniki kodów kreskowych, składa ofertę zgodną z SIWZ, nie zwalniało zamawiającego z obowiązku poprawy omyłki, aby przywrócić ofertę do stanu zgodnego z przedmiotem zamówienia określonym w SIWZ. Zważywszy, że czytniki kodów stanowiły niewielki ułamek zarówno ilości, jak i ceny całego zamówienia, bez związku z jego faktycznym przedmiotem (nie stanowiły przedmiotu zamówienia), to nie może być mowy o istotnej zmianie treści oferty. A nawet jeśli nie przywiązywać wagi do kryterium cenowego czy ilościowego, to w tym postępowaniu o braku istotności zmiany winien świadczyć brak związku technicznego pomiędzy właściwym przedmiotem zamówienia a błędną pozycją we wzorze formularza. Odrzucenie oferty z powodu jednej błędnej pozycji byłoby przejawem nadmiernego formalizmu.

Odwołujący podnosi w odwołaniu, jakoby obowiązkiem było wcześniejsze wezwanie go do złożenia wyjaśnień treści oferty, choć argumentom tym nie towarzyszy zarzut naruszenia art. 87 ust 1 Pzp, a tymczasem jedyną konsekwencją wyjaśnień odmiennych od założonej przez zamawiającego interpretacji musiałoby być odrzucenie oferty jako niezgodnej z treścią SIWZ. Jeśli więc konsekwencją wyjaśnień w tej sytuacji mogłoby być tylko odrzucenie oferty, to nie było podstawy prawnej ich żądania. Co więcej, żądanie wyjaśnień nie jest obowiązkiem zamawiającego. Odwołujący nie skorzystał z możliwości sprzeciwienia się czynności poprawy omyłki. Argumentując, iż omyłka nie miała miejsca, nie wyjaśnił, dlaczego nie sprzeciwił się czynności jej poprawy. Ponadto, skoro odwołujący miał wątpliwości co do prawidłowego sposobu wypełnienia formularza, powinien zapytać o wyjaśnienie treści SIWZ dotyczące tej kwestii. 

Zamawiający podkreślił, że czynność poprawienia omyłki jest skuteczna z chwilą zawiadomienia o niej wykonawcy, zaś wykonawca może nie zgodzić się na poprawienie omyłki w terminie wskazanym w art. 89 ust. 1 pkt 7, co powoduje, że oferta podlega odrzuceniu. Z przepisu tego nie wynika, by przyjęcie zawiadomienia bez oświadczenia o wyrażeniu zgody miało skutkować odrzuceniem oferty, gdyż jedynie w razie złożenia sprzeciwu oferta jest odrzucana. Zatem powstaje pytanie, czy odwołujący ma interes prawny we wniesieniu odwołania, gdy wobec braku sprzeciwu czynność poprawy omyłki stała się skuteczna. Źródło takiego zapatrywania znaleźć można m.in. w wyroku z dnia 22 sierpnia 2018 r., sygn. akt: KIO 1332/18, w którym stwierdzono, że żaden przepis Pzp nie wymaga od wykonawcy wyrażenia zgody na poprawę omyłki – ustawa nakłada jedynie sankcje za brak zgody, wśród których jest zatrzymanie wadium.

Zagadka czytników

Krajowa Izba Odwoławcza ustaliła, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Jak udokumentowano – zamawiający opisał szczegółowo elementy wchodzące w skład przedmiotu zamówienia w formie opisu i tabeli wymaganych parametrów. W żadnym miejscu tego opisu nie wskazano jako elementu przedmiotu zamówienia – czytników kodów kreskowych. Obowiązkiem wykonawcy było wypełnienie tabeli Formularza oferty zgodnie z instrukcją, przez podanie: producenta, nazwy handlowej, numeru katalogowego oferowanego sprzętu. 

Biorąc pod uwagę treść postanowień SIWZ oraz fakt, że w ramach opisu przedmiotu zamówienia nie zostały wskazane wprost czytniki kodów kreskowych jako element przedmiotu zamówienia – zamawiający nie określił przy tym ani parametrów tych czytników, ani ich ilości, należy stwierdzić, że treść specyfikacji w przedmiotowym postępowaniu zawiera co najmniej istotną niejednoznaczność w zakresie tego, czy czytniki kodów kreskowych stanowiły przedmiot zamówienia. W ocenie Izby, zakres przedmiotu zamówienia oraz podstawowe wymagania dotyczące tego przedmiotu należy ustalić przede wszystkim na podstawie szczegółowego o...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy