Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa TSUE

19 lipca 2018

NR 165 (Lipiec 2018)

Skazany w zarządzie

0 130

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym w sprawie C-178/16, rozpatrzony przez Trybunał Sprawiedliwości UE (czwarta izba) w grudniu 2017 r., dotyczył wykładni art. 45 ust. 2 akapit pierwszy lit. c i g oraz ust. 3 lit. a dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz. U. 2004, L. 134, s. 114 – wyd. spec. w jęz. polskim, rozdz. 6, t. 7, s. 132) oraz niektórych zasad ogólnych prawa Unii.

Wniosek ten został złożony w ramach sporu między firmami Mantovani i Guerrato – z których pierwsza działała we własnym imieniu i w charakterze lidera tymczasowego związku przedsiębiorstw, który miał zostać utworzony wraz z Guerrato – a autonomiczną prowincją Bolzano, agencją ds. postępowań przetargowych i nadzoru nad zamówieniami publicznymi na roboty budowlane, usługi i dostawy (ACP) oraz krajowym urzędem antykorupcyjnym (ANAC). Spór dotyczył wykluczenia Mantovani z postępowania przetargowego w sprawie udzielenia zamówienia publicznego na roboty budowlane obejmujące sfinansowanie, opracowanie ostatecznego projektu i projektu wykonawczego zakładu karnego, jego budowę i zarządzanie nim. 

Postępowanie główne 

Włoska prowincja Bolzano wszczęła postępowanie przetargowe w celu udzielenia w otwartej procedurze zamówienia na sfinansowanie, budowę zakładu karnego i następnie zarządzanie nim, przy szacunkowej wartości robót budowlanych rzędu 165 400 000 euro. Firma Mantovani przystąpiła do przetargu 16 grudnia 2013 r. we własnym imieniu i jako członek tymczasowego związku przedsiębiorstw, który miał zostać utworzony. Spółka złożyła dwa oświadczenia w kwestii spełnienia ogólnych wymogów przewidzianych w art. 38 dekretu ustawodawczego nr 163/2006. 4 grudnia 2013 r. oświadczyła, że wobec B., działającego jako prezes zarządu, dyrektor generalny oraz reprezentant prawny, który zaprzestał pełnienia swych funkcji 6 marca 2013 r., nie został wydany żaden prawomocny skazujący wyrok, a 16 grudnia 2013 r. powtórzyła oświadczenie o takiej samej treści. 
Na posiedzeniu 9 stycznia 2014 r. instytucja zamawiająca dopuściła z pewnymi zastrzeżeniami kandydaturę Mantovani, w oczekiwaniu na dostarczenie przez tę spółkę określonych wyjaśnień dotyczących B. Zgodnie bowiem z opublikowanym w prasie lokalnej artykułem z grudnia 2013 r. B. został oskarżony o wprowadzenie systemu fałszowania faktur i poddał się dobrowolnie karze roku i dziesięciu miesięcy pozbawienia wolności. Instytucja zamawiająca uzyskała następnie zaświadczenie z rejestru karnego B., w którym widniało, że 5 grudnia 2013 r. został on skazany na rzeczoną karę pozbawienia wolności, a wyrok stał się prawomocny 29 marca 2014 r. 
Na posiedzeniu 29 maja 2014 r. instytucja zamawiająca zwróciła się do Mantovani o przedstawienie jej wyjaśnień w związku z wyrokiem skazującym. Z udzielonej odpowiedzi wynikało w szczególności, że wyrok skazujący B. uprawomocnił się dopiero po złożeniu przez nią oświadczeń z 4 i 16 grudnia 2013 r. Zważywszy, że wyrok z 6 grudnia 2013 r. został wydany na posiedzeniu niejawnym, bez przeprowadzenia publicznej rozprawy, a jego ogłoszenie nastąpiło dopiero 3 lutego 2014 r., Mantovani dodała, iż w celu całkowitego i faktycznego odcięcia się przedsiębiorstwa od działań B., został on niezwłocznie odsunięty od wszystkich pełnionych stanowisk w zarządzie grupy Mantovani, a organy zarządzające spółki zostały poddane reorganizacji. Posiadane przez B. akcje zostały odkupione oraz wniesione zostało przeciwko niemu powództwo w celu ustalenia jego odpowiedzialności odszkodowawczej.

Ważne!

Po sporządzeniu klasyfikacji, w której Mantovani znalazła się, z zastrzeżeniem, na piątym miejscu, zamawiający zwrócił się do ANAC o wydanie opinii w kwestii zgodności z prawem ewentualnego wykluczenia tej firmy. ANAC udzielił odpowiedzi, zgodnie z którą jakkolwiek przy braku prawomocnego wyroku oświadczenia Mantovani nie mogą zostać uznane za „poważne wprowadzenie w błąd”, brak poinformowania w odpowiednim czasie o przebiegu postępowania karnego dotyczącego jednej z osób wymienionych w art. 38 ust. 1 lit. c dekretu ustawodawczego nr 163/2006 może stanowić naruszenie obowiązku lojalnej współpracy z instytucją zamawiającą i uniemożliwić w związku z tym całkowite i faktyczne odcięcie się spółki od odnośnej osoby.

W tej sytuacji instytucja zamawiająca na posiedzeniu 27 lutego 2015 r. podjęła decyzję o wykluczeniu Mantovani z postępowania przetargowego. Zgodnie z protokołem z tego posiedzenia stwierdzone zostało, że ogólne warunki wymagane na podstawie art. 38 dekretu ustawodawczego nr 163/2006 nie zostały spełnione z uwagi na zbyt późne i niepełne przekazanie przez spółkę informacji niezbędnych do wykazania, że odcięła się ona od karalnych działań osoby, która zaprzestała pełnienia funkcji w zarządzie. Ponadto skazanie nastąpiło, zanim dostarczono oświadczenia w postępowaniu przetargowym, a Mantovani mogła poinformować o tym skazaniu na etapie badania wniosku o dopuszczenie do udziału.
Mantovani wniosła skargę na decyzję o wykluczeniu do regionalnego sądu administracyjnego – autonomicznej izby w Bolzano. Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2015 r. sąd ten stwierdził, że wykluczenie było zgodne z prawem i że możliwe było poinformowanie o wyroku skazującym B. w toku postępowania w sprawie udzielenia zamówienia, a wyłącznie oferent, który przedstawił oświadczenia zgodne z rzeczywistością, bez wprowadzania w błąd instytucji zamawiającej, może powołać się na korzyść wynikającą z odcięcia, o którym mowa w art. 38 ust. 1 lit. c dekretu ustawodawczego nr 163/2006. 
Mantovani odwołała się od tego wyroku do najwyższego sądu administracyjnego, wskazując m.in. na niezgodność art. 38 dekretu ustawodawczego nr 163/2006 z prawem Unii i wnosząc o wystąpienie do Trybunału Sprawiedliwości z wnioskiem o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym.

Pytanie prejudycjalne

W tych okolicznościach najwyższy sąd administracyjny postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z następującym pytaniem prejudycjalnym:
Czy na przeszkodzie prawidłowemu stosowaniu art. 45 ust. 2 lit. c i g i ust. 3 lit. a dyrektywy [2004/18] oraz zasad prawa Unii: ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa, równego traktowania, proporcjonalności i przejrzystości, zakazu obciążenia postępowania i maksymalnego otwarcia rynku zamówień publicznych na konkurencję, a także zasady wyczerpującego i określonego charakteru sankcji, stoi uregulowanie krajowe, takie jak art. 38 ust. 1 lit. c dekretu ustawodawczego nr 163/2006 w zakresie, w jakim rozciąga ono zakres przewidzianego w nim obowiązku złożenia oświadczenia o niekaralności (w tym o braku wyroków wydanych na podstawie dobrowolnego poddania się karze) za wskazane w nim przestępstwa na podmioty zarządzające przedsiębiorstwami uczestniczącymi w postępowaniu przetargowym, odwołane ze stanowiska w roku poprzedzającym ogłoszenie o przetargu, i ustanawia podstawę wykluczenia z przetargu, jeżeli przedsiębiorstwo nie wykaże, że dokonało całkowitego i rzeczywistego odcięcia się od objętego sankcją karną działania takich podmiotów?
Przy tym ocenę, czy spełniony został wymóg zachowania świadczącego o odcięciu, uregulowanie to pozostawia swobodnemu uznaniu zamawiającego i pozwala mu wprowadzić, w wymiarze faktycznym, pod rygorem wykluczenia z...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy