Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa TSUE

13 lutego 2019

NR 171 (Luty 2019)

Umowa bez postępowania

0 71

Pojęcie umowy o charakterze odpłatnym obejmuje decyzję, na mocy której instytucja zamawiająca przyznaje określonemu wykonawcy bezpośrednio, a zatem bez przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, finansowanie przeznaczone na wytwarzanie produktów, które mają być przez niego dostarczane bezpłatnie jednostkom administracji – orzekł Trybunał Sprawiedliwości (ósma izba) w sprawie C-606/17.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 49, 56, 105 i następnych TFUE oraz art. 1 i 2 dyrektywy 2004/18/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, dostawy i usługi (Dz. U. 2004, L 134, s. 114). Złożono go w ramach sporu między IBA Molecular Italy Srl a lokalnym ośrodkiem służby zdrowia, regionem Wenecja Euganejska, Ministerstwem Zdrowia Włoch oraz szpitalem Angelo de Mestre – w przedmiocie bezpośredniego udzielenia przez lokalny ośrodek zamówienia na trzyletnie dostawy radiofarmaceutyku o nazwie „fludeoksyglukoza (18F) IBA” (zwanego dalej produktem leczniczym 18-FDG) instytucji o nazwie Istituto Sacro Cuore – Don Calabria di Negrar. 
Podstawę prawną w tej sprawie, oprócz uregulowań unijnych (m.in. art. 1 i 2 dyrektywy 2004/18/WE), stanowią przepisy włoskie, takie jak art. 1 ustawy nr 132 w sprawie placówek szpitalnych i szpitalnej opieki zdrowotnej z dnia 12 lutego 1968 r. i art. 41 ustawy nr 833 ustanawiającej krajową służbę zdrowia z dnia 23 grudnia 1978 r., z którego wynika, że m.in. stosunki właściwych terytorialnie lokalnych placówek służby zdrowia z instytucjami, podmiotami i szpitalami, które zostały zaklasyfikowane zgodnie z ustawą nr 132 z dnia 12 lutego 1968 r., oraz ze szpitalem Galliera w Genui i z Suwerennym Wojskowym Zakonem Maltańskim są uregulowane w odpowiednich umowach ad hoc, a ponadto, że: uznane placówki służby zdrowia udzielające świadczeń opieki zdrowotnej zachowują status podmiotów działających w publicznym systemie opieki zdrowotnej. 

Postępowanie główne 

IBA, przedsiębiorstwo specjalizujące się w produkcji radiofarmaceutyków, jest wyłącznym przedstawicielem na Włochy produktu leczniczego 18-FDG – znacznika izotopowego używanego przy niektórych badaniach radiologicznych. Firma ta, składając skargę 29 kwietnia 2015 r., zakwestionowała przed regionalnym sądem administracyjnym dla Lacjum podjęte środki i czynności umowne, za pomocą których lokalny ośrodek służby zdrowia nr 3 i szpital Angelo de Mestre udzieliły bezpośrednio i bez wcześniejszego przetargu zamówienia na dostawy produktu leczniczego 18-FDG na okres trzech lat instytucji Sacro Cuore. 
Sacro Cuore jest religijnym zakładem prawa prywatnego, lecz uczestniczy w publicznym systemie planowania opieki zdrowotnej w regionie Wenecja Euganejska na podstawie porozumienia ad hoc, jako szpital klasyfikowany, traktowany w związku z tym jak zakład publiczny. W umowie zawartej w ramach tego zamówienia na dostawy przewidziano, że Sacro Cuore ma dostarczać nieodpłatnie produkt leczniczy 18-FDG do dziewięciu regionalnych szpitali publicznych, za pobraniem kosztów dostawy ustalonych ryczałtowo na 180 euro od jednego transportu.
Na poparcie wniosku o unieważnienie udzielenia Sacro Cuore bezpośrednio zamówienia na dostawę produktu leczniczego 18-FDG i o przeprowadzenie następnie przetargu na dostawę tego produktu leczniczego IBA zakwestionowała następujące czynności prawne:

  • przyznanie dotacji w wysokości 700 000 euro, wypłaconej przez region Wenecja Euganejska na rzecz Sacro Cuore, przeznaczonej na pokrycie kosztów nieodpłatnego dostarczania produktu leczniczego 18-FDG do wszystkich odpowiednich zakładów opieki zdrowotnej tego regionu;
  • wzór umowy w sprawie ustanowienia systemu dostaw między poszczególnymi regionalnymi zakładami publicznej opieki zdrowotnej a Sacro Cuore, sporządzony przez region Wenecja Euganejska, oraz
  • regionalne i państwowe czynności dotyczące spornego zamówienia i warunki produkcji i dostaw tego produktu.

Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2016 r. regionalny sąd administracyjny dla Lacjum oddalił skargę IBA, głównie z dwóch powodów. Po pierwsze rozpatrywana dostawa produktu leczniczego 18-FDG jest w jego ocenie zasadniczo bezpłatna, ponieważ ani przyznana Sacro Cuore dotacja w wysokości 700 000 euro, ani pokrycie kosztów transportu produktu leczniczego nie mają charakteru bezpośredniego świadczenia wzajemnego. Po drugie nawet gdyby umowa na dostawy tego produktu leczniczego miała charakter odpłatny, udzielenie spornego zamówienia stanowi porozumienie między organami administracji publicznej, do którego prawo zamówień publicznych Unii Europejskiej nie znajduje zastosowania.
IBA wniosła z kolei odwołanie od tego wyroku do rady stanu Włoch. W jej opinii dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena w zakresie wykładni pojęcia umowy o charakterze odpłatnym jest zasadniczo błędna. Podziela ona natomiast ocenę sądu pierwszej instancji, że sporne zamówienie na dostawy ustanawia współpracę pomiędzy jednostkami publicznymi, która nie wchodzi w zakres stosowania przepisów dotyczących zamówień publicznych. W pierwszej kolejności rada uważa, że poza zwrotem kosztów dostarczenia produktu leczniczego 18-FDG Sacro Cuore formalnie nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia w zamian za dostawę tego produktu do publicznych zakładów opieki zdrowotnej, dla których jest on przeznaczony.
Jednak według wykładni celowościowej art. 1 ust. 2 lit. a dyrektywy 2004/18/WE zamówienie wykazuje odpłatny charakter, jeżeli wykonawca, który zapewnia dostawy danego towaru, uzyskuje znaczącą korzyść ekonomiczną ze strony organu administracji publicznej innego niż instytucja zamawiająca, a można rozsądnie uznać, że celem tego finansowania jest właśnie dostawa tego towaru. Taki jest w niniejszym przypadku cel dotacji w kwocie 700 000 euro przyznanej na rzecz Sacro Cuore przez region Wenecja Euganejska. Ponadto rada państwa uważa, że włoski kodeks zamówień publicznych oraz prawo zamówień publicznych Unii Europejskiej mają zastosowanie do postępowania takiego jak to, o którym mowa w niniejszym wyroku.

Ważne!

Z orzecznictwa TSUE wynika bowiem, że umowy o charakterze odpłatnym, zawierane między dwoma organami administracji publicznej, stanowią zamówienia publiczne także wtedy, gdy organ administracji działający jako podmiot prywatny nie działa w głównej mierze w celach zarobkowych. Umowa nie może też być wyłączona z pojęcia zamówienia publicznego wyłącznie z uwagi na fakt, że otrzymane wyna...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy