Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa TSUE

11 czerwca 2019

NR 175 (Czerwiec 2019)

Umowa z funduszem prewencyjnym

0 97

Trybunał Sprawiedliwości UE (dziewiąta izba) 4 kwietnia 2019 r. wydał orzeczenie w sprawie oznaczonej C-699/17, dotyczącej wykładni dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/24/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie zamówień publicznych, uchylającej dyrektywę 2004/18/WE (Dz. U. 2014, L 94, s. 65), w brzmieniu zmienionym rozporządzeniem delegowanym Komisji (UE) 2015/2170 z dnia 24 listopada 2015 r. (Dz. U. 2015, L 307, s. 5), art. 49 i 56 TFUE, zasad równego traktowania i niedyskryminacji oraz obowiązku przejrzystości.

Wniosek ten został złożony w ramach postępowania wszczętego przez spółkę Allianz w przedmiocie stosowania unijnych przepisów dotyczących zamówień publicznych do zawierania umów, między – z jednej strony – zainteresowanymi spółkami BH, B., WS, V. i A. a z drugiej fair-finance V. – dotyczących zarządzania i inwestowania składek służących finansowaniu odpraw wypłacanych pracownikom. 

W prawie austriackim odpowiednie przepisy znajdują się w ustawie federalnej o zamówieniach publicznych, zwanej dalej „BVergG 2006” oraz ustawie o prewencji pracowników i osób prowadzących działalność na własny rachunek, zwanej dalej „BMSVG”. 

Artykuł 9 ust. 1 i 2 BMSVG stanowi:
1. Wybór funduszu powinien być dokonany w odpowiednim terminie poprzez porozumienie zakładowe na podstawie 
art. 97 ust. 1 pkt 1b ustawy o stosunkach pracy (…)
2. W przypadku pracowników, którzy nie są reprezentowani przez radę zakładową, pracodawca musi w stosownym czasie wybrać zakładowy fundusz prewencyjny, chyba że pracodawca był już zobowiązany do dokonania wyboru zakładowego funduszu prewencyjnego zgodnie z art. 53 ust. 1 lub wybrał już zakładowy fundusz prewencyjny zgodnie z art. 65 ust. 1 i zawarł umowę o przystąpieniu. Wszyscy pracownicy powinni być poinformowani na piśmie w terminie jednego tygodnia o planowanym wyborze zakładowego funduszu prewencyjnego. Jeżeli co najmniej jedna trzecia pracowników sprzeciwi się pisemnie planowanemu wyborowi w terminie dwóch tygodni, pracodawca musi zaproponować inny zakładowy fundusz prewencyjny (…).

Artykuł 11 BMSVG przewiduje, że umowa o przystąpieniu jest zawierana między zakładowym funduszem prewencyjnym a przystępującym pracodawcą, a artykuł 
18 definiuje zakładowy fundusz prewencyjny jako pod-
miot uprawniony do zbierania składek na odprawy oraz składek prewencji osób prowadzących działalność na własny rachunek. Artykuł ten stanowi również, że składki na odprawy wypłacane na rzecz funduszu stanowią własność funduszu, który zarządza nimi na zasadzie powiernictwa na rzecz osób uprawnionych.

Artykuł 26 BMSVG, zatytułowany „Opłaty administracyjne”, stanowi:
Fundusze są uprawnione do odliczenia kosztów administracyjnych uzyskanych składek na odprawy. Owe koszty administracyjne muszą być ustalone dla wszystkich płatników funduszu na poziomie pomiędzy 1 a 3,5% składek na odprawy. (…) W odniesieniu do inwestowanych aktywów związanych z odprawami kasy są uprawnione (…) do poboru od zysków z inwestycji wynagrodzenia za zarządzanie aktywami, które nie może przekraczać 1% oraz od dnia 1 stycznia 2005 r. 0,8% za rok gospodarczy zgromadzonych aktywów związanych z odprawami. 

Artykuł 29 ustawy o stosunkach pracy, BGBl. 22/1974, w brzmieniu opublikowanym w BGBl. I, 71/2013, definiuje porozumienie zakładowe w następujący sposób:
Porozumienia zakładowe są pisemnymi umowami, zawieranymi przez właściciela przedsiębiorstwa z jednej strony i radę zakładową (…) z drugiej strony w sprawach, które ustawa lub układ zbiorowy zastrzega dla porozumienia zakładowego. Artykuł 97 tej ustawy przewiduje, 
że porozumienia zakładowe, o których mowa w art. 29, mogą być zawierane dla celów wyboru zakładowego funduszu prewencyjnego.


Spór w postępowaniu głównym 


Spółki są zobowiązane na mocy BMSVG do przeniesienia na rzecz ich pracowników składki wynoszącej 1,53% miesięcznego wynagrodzenia do zakładowego funduszu prewencyjnego, który zarządza i inwestuje wpłacone kwoty. W tym celu art. 11 BMSVG wymaga, by fundusz prewencyjny i przystępujący do niego pracodawca zawarli umowę o przystąpieniu. W związku z zakończeniem stosunku pracy fundusz przyznaje pracownikowi odprawę odpowiadającą w istocie wpłaconym składkom powiększonym o zysk z dokonanych inwestycji i pomniejszonym o koszty administracyjne pobierane przez ten fundusz.

W zamian za czynności zarządzania i inwestowanie fundusz prewencyjny na podstawie art. 26 BMSVG jest uprawniony, z jednej strony, do odliczenia kosztów administracyjnych od tych składek, z drugiej – do pobrania wynagrodzenia za zarządzanie od zysków z dokonanych inwestycji. Do roku 2016 między zainteresowanymi spółkami a Allianz była zawierana każdorazowo umowa o przystąpienie. W lutym 2016 r. spółki te opublikowały ogłoszenie na szczeblu krajowym, w którym poinformowały o wszczęciu procedury wyboru w celu ewentualnej zmiany funduszu prewencyjnego. Zamówienie publiczne, które wskazywało zainteresowane spółki, dotyczyło zawarcia umowy o przystąpieniu oraz przeniesieniu nabytych praw do odprawy do nowego funduszu.
Spółki Allianz i fair-finance złożyły oferty, a 17 czerwca 2016 r. ogłoszono zamiar udzielenia zamówienia na rzecz spółki fair-finance. W następstwie złożonego przez Allianz 24 czerwca 2016 r. wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o udzieleniu owego zamówienia, zainteresowane spółki cofnęły swoją decyzję 29 czerwca 2016 r. i 8 lipca 2016 r. uchyliły postępowanie w sprawie udzielenia zamówienia wszczęte w lutym 2016 r. Jednocześnie każda z zainteresowanych spółek zawarła 
29 czerwca 2016 r. umowę o przystąpieniu z fair-finance, a następnie, 30 czerwca 2016 r., rozwiązała, ze skutkiem od 31 grudnia 2016 r., każdą z umów o przystąpieniu zawartą z Allianz.

 

Ważne

Spółka Allianz 29 lipca 2016 r. wniosła do Federalnego Sądu Administracyjnego Austrii skargę zmierzającą do stwierdzenia niezgodności z prawem zawarcia przez zainteresowane spółki umowy o przystąpieniu ze spółką fair-finance, bez uprzedniej publikacji ogłoszenia i bez ujawniania decyzji o udzieleniu zamówienia. 
Na poparcie tej skargi podniosła, że zawarcie spornych umów podlegało BVergG 2006. FSA 14 września 2016 r. 
oddalił tę skargę.


Wątpliwości sądu


Spółka Allianz wniosła do Trybunału Administracyjnego skargę rewizyjną od orzeczenia oddalającego. Zadała pytanie o stosowanie przepisów unijnych dotyczących zamówień publicznych, a mianowicie dyrektywy 2014/24 i podstawowych zasad wynikających z TFUE do zawierania umów rozpatrywanych w postępowaniu głównym. Po pierwsze sąd wyraził wątpliwości co do tego, czy umowa o przystąpieniu, taka jak będąca przedmiotem postępowania głównego, może być objęta odstępstwem dotyczącym umowy o pracę, przewidzianym w art. 10 lit. g dyrektywy 2014/24, ponieważ w celu wykonania usługi zarządzania i inwestowania składek fundusz prewencyjny nie jest związany z pracodawcą danych pracowników w ramach stosunku podporządkowania. Taką wykładnię potwierdza wyrok z dnia 15 lipca 2010 r., Komisja/Niemcy (C-271/08, EU:C:2010:426), w którym Trybunał Sprawiedliwości UE orzekł, że umowa zawarta między pracodawcą a zakładem ubezpieczeniowym w odniesieniu do pracowniczego programu emerytalnego nie może być objęta tym odstępstwem.

Po drugie sąd odsyłający stwierdził, że czynności pobierania i inwestowania składek związanych z odprawami powinny zostać uznane za transakcje bankowe, a nie za czynności ubezpieczeniowe z trzech następujących względów:

  • przepisy krajowe wymagają licencji bankowej na prowadzenie działalności w dziedzinie prewencji pracowniczej;
  • w ramach prowadzenia tego rodzaju działalności, w przeciwieństwie do zakładu ubezpieczeń, fundusz prewencyjny nie ponosi żadnego ryzyka;
  • samo świadczenie wzajemne pracodawcy polega jedynie na pobieraniu przez ten fundusz wydatków administracyjnych, ponieważ składki uiszczane miesięcznie na jego rzecz przez pracodawcę nie stanowią świadczenia wzajemnego, lecz kapitał podlegający zarządzaniu; w konsekwencji, przyjmując za podstawę obliczenia koszty administracyjne pobierane przez fundusz prewencyjny z tytułu wynagrodzenia, sąd odsyłający stwierdził, że wartość zamówienia wynosiła 174 tys. euro i nie osiągnęła w związku z tym progu określonego w przypadku zamówień publicznych na usługi w art. 4 lit. c dyrektywy 2014/24. 

Po trzecie postawiono pytanie, czy w niniejszej sprawie należy dokonać wykładni dyrektywy 2014/24 lub podstawowych reguł i ogólnych zasad wynikających z traktatu. W tym względzie, powołując się na wyrok z dnia 5 kwietnia 2017 r., Borta (C-298/15, EU:C:2017:266), sąd uznał, że istnieje niewątpliwy interes Unii Europejskiej w tym, by celem uniknięcia przyszłych rozbieżności dyrektywa ta była przedmiotem jednolitej wykładni. 

Wskazuje to, że opis czynności gospodarczych zawarty w BVergG 2006 jest jednolity dla wszystkich zamówień, niezależnie od tego, czy osiągnęły próg, i wzorują się na przepisach dyrektywy 2014/24, jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy przedstawionego w celu przyjęcia BVergG 2006. Nawet jeżeli progi określone w dyrektywie 2014/24 nie zostały osiągnięte, sąd odsyłający uznał, że należy odwołać się do art. 49 i 56 TFUE, zasady równego traktowania i niedyskryminacji, a także do obowiązku przejrzystości.

Po czwarte sąd odsyłający miał wątpliwości co do tego, czy zawarcie umowy o przystąpieniu z funduszem prewencyjnym można zakwalifikować jako „zamówienie publiczne” w rozumieniu art. 1 ust. 2 dyrektywy 2014/24. W zakresie, w jakim wybór funduszu powinien być doko-
nywany w drodze porozumienia zakładowego między pracodawcą a pracownikami reprezentowanymi przez radę zakładową, rada zakładowa mogłaby odmówić za-
warcia porozumienia przewidzianego przez pracodawcę działającego w charakterze instytucji zamawiającej. W przypadku braku porozumienia między pracodawcą a radą zakładową wybór funduszu prewencyjnego byłby ostatecznie dokonywany przez organ pojednawczy ad hoc zgodnie z art. 27a BMSVG. W związku z tym, odnosząc się do wyroku z dnia 15 lipca 2010 r., Komisja/Niemcy (C-271/08, EU:C:2010:426), sąd odsyłający wyraził wątpliwości co do tego, czy prawo zamówień publicznych ma zastosowanie w okolicznościach takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym. 
 

Ważne

W tych okolicznościach należało uznać albo że rada zakładowa ma charakter instytucji zamawiającej, co nie jest przewidziane ani w prawie krajowym, ani w prawie unijnym, albo że pracodawca jest związany wyborem funduszu prewencyjnego w wyniku procedury przetargowej, co prowadziłoby do udaremnienia dialogu społecznego między pracodawcą a radą zakładową.

 

Wokół pytania prejudycjalnego


Trybunał Administracyjny Austrii postanowił zawiesić postępowanie i zwrócić się do TSUE z następującymi pytaniami prejudycjalnymi:
Czy przepisy dyrektywy 2014/24 (…) bądź art. 49 i 56 TFUE oraz wynikające stąd dla zamówień publicznych zasady równego traktowania, niedyskryminacji i przejrzystości stosuje się do zawierania umów przez instytucje zamawiające z zakładowymi funduszami prewencyjnymi dotyczących zarządzania składkami stanowiącymi część wynagrodzenia pracowników i inwestowania tych składek, jeżeli zawarcie umowy i tym samym wybór zakładowego funduszu prewencyjnego wymaga zgody pracowników bądź ich przedstawicieli i w związku z tym nie może zostać samodzielnie dokonane przez instytucję zamawiającą?

W związku z tym, że przedsta...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy