Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kompendium nowego Pzp

22 czerwca 2020

NR 184 (Czerwiec 2020)

Etap przygotowania postępowania – obowiązki zamawiającego

22

W ramach kontynuacji analizy dotyczącej praw i obowiązków zamawiających, na podstawie reguł udzielania zamówień publicznych, które zawarte są w ustawie z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych i będą obowiązywać od 1 stycznia 2021 r., w niniejszym artykule przyjrzymy się, co nowego czeka zamawiających na etapie poprzedzającym wszczęcie procesu w przedmiocie udzielenia zamówienia publicznego. Zbadamy, czy ustawodawca, a jeśli tak, to w jakim zakresie, przewidział nowe prawa i/lub obowiązki dla podmiotów zobligowanych do stosowania Prawa zamówień publicznych.

Polityka zakupowa państwa

Zamówienia publiczne to ważne narzędzie do stymulowania i rozwoju gospodarczego, które stanowi około 10% produktu krajowego brutto w Polsce, dlatego w nowym Prawie zamówień publicznych po raz pierwszy wprowadzono regulacje dotyczące polityki zakupowej państwa. 

Artykuł 21 nowego Pzp stanowi, iż polityka zakupowa państwa ma określać priorytetowe działania Polski w obszarze zamówień publicznych oraz pożądany kierunek działań zamawiających w zakresie udzielanych zamówień, obejmujący przede wszystkim zakup innowacyjnych lub zrównoważonych usług, zakup produktów z uwzględnieniem aspektów normalizacyjnych, kalkulacji kosztów w cyklu życia produktów, społecznej odpowiedzialności przedsiębiorców, upowszechnienia dobrych praktyk i narzędzi zakupowych, stosowania aspektów społecznych. 

Założeniem nowego Pzp jest opracowywanie 4-letnich strategii zakupowych państwa. Organem odpowiedzialnym za przygotowanie projektu polityki zakupowej oraz jego koordynację i realizację jest minister właściwy do spraw gospodarki.

Jak wyjaśnił ustawodawca w uzasadnieniu do nowego Pzp: Dokument Polityki zakupowej państwa należy rozumieć jako ukierunkowanie zakupów na innowacyjne i zrównoważone produkty i usługi dostarczane instytucjom publicznym. Z perspektywy strategicznej, polityka zakupowa państwa opiera się na potrzebie wdrożenia inteligentnego modelu zarządzania zakupami w ramach realizowanych zamówień publicznych (…). 
 

Ważne

W związku z wprowadzeniem powyższej instytucji ustawodawca przewidział nowy obowiązek dla zamawiających będących centralnymi organami administracji rządowej. Od dnia 1 stycznia 2021 r., na mocy artykułu 22 nowego Pzp, powyższe podmioty będą zobligowane do sporządzania strategii dla poszczególnych kategorii zakupowych, zgodnie z polityką zakupową państwa. W ramach strategii wymagane będzie określenie zamówień o charakterze kluczowym. 


W ramach polityki planowania i koordynacji zamówień, w nowym Pzp zachowano istniejący aktualnie obowiązek sporządzania planu postępowań o udzielanie zamówień przewidywanych na dany rok finansowy, w tym obowiązek jego publikacji na stronach internetowych zamawiających. 

Nowym obowiązkiem zamawiających jest natomiast wprowadzany od 2021 roku wymóg zamieszczania planów postępowań o udzielenie zamówień w Biuletynie Informacji Publicznej oraz wymóg ich aktualizacji, poprzez publikację w Biuletynie i na stronach internetowych zamawiających. 

Powyższy nowy obowiązek odnosi się do zamawiających, o których mowa w art. 4 pkt 1 i 2 nowego Pzp,mtj. do jednostek sektora finansów publicznych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej. Pozostali zamawiający, analogicznie do aktualnych rozwiązań, są uprawnieni, nie zobowiązani, do zamieszczania ww. planów (i ich aktualizacji) w powyższy sposób. 
 

Ważne

W świetle artykułu 23 nowego Pzp ustawodawca przewiduje obowiązek publikacji planów postępowań o udzielenie zamówień publicznych, a nie planów zamówień publicznych. W konsekwencji, analogicznie do przypadku aktualnego brzmienia artykułu 13a Pzp, powyższy wymóg będzie się odnosił do zamówień, wobec których aktualizuje się konieczność stosowania regulacji Prawa zamówień publicznych. 


Nadal zamawiający zobowiązani do sporządzania i publikacji planów nie są zobligowani do uwzględniania w nich zamówień podlegających wyłączeniu spod reguł ustawy. 

Analiza potrzeb zamawiającego, wstępne konsultacje rynkowe 

W ramach działań mających na celu przygotowanie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, ustawodawca w nowym Pzp, nałożył na zamawiających obowiązek dokonywania analizy potrzeb i wymagań, co jak wskazano w uzasadnieniu ustawy: (…) ma służyć realizacji jednego z głównych celów projektu, tj. zwiększeniu efektywności systemu zamówień publicznych. (…) Wymóg sporządzania analizy potrzeb i wymagań ma w założeniu przyczynić się do lepszego przygotowania procesu udzielenia zamówienia publicznego. Stanowi wyraz zwiększenia roli etapu przygotowania zamówienia, który rzutuje bezpośrednio na wszystkie etapy procesu zakupowego.

Wprowadzony instrument analizy potrzeb ma na celu stosowne powiązanie zamówień publicznych z ustalonymi celami państwa. Ustawa nie precyzuje sposobu, formy, zakresu analizy potrzeb zamawiającego, nie określa także terminów, w jakich należy je przeprowadzać. Artykuł 83 nowego Pzp wskazuje jedynie pewne stałe elementy, które zamawiający mają uwzględnić w ramach analizy, a do których zalicza się: 

  • badanie możliwości zaspokojenia zidentyfikowanych potrzeb, 
  • rozeznanie rynku w aspekcie alternatywnych środków zaspokajania potrzeb, możliwych wariantów realizacji zamówień albo wskazanie, iż istnieje wyłącznie jedna możliwość zrealizowania zamówienia, 
  • oznaczenie orientacyjnej wartości zamówienia, 
  • odniesienie się do możliwości jego podziału na części, 
  • wskazanie przewidywanego trybu udzielenia zamówienia, 
  • możliwość uwzględnienia aspektów społecznych, środowiskowych, innowacyjnych,
  • oznaczenie ryzyk związanych z postępowaniem o udzielenie zamówienia i z jego realizacją. 

W pozostałym zakresie zamawiający, opierając się na własnych potrzebach i według indywidualnej oceny, mogą kształtować zakres dokonywanej analizy, w tym ich formę.
 

Ważne

Uprawnieniem zamawiających w powyższym zakresie jest możliwość pominięcia analizy w przypadku, w którym zachodzi potrzeba udzielenia zamówienia w trybie negocjacji bez ogłoszenia, czy w trybie zamówienia z wolnej ręki z uwagi na pilną potrzebę udzielenia zamówienia, z powodu okoliczności niemożliwych na wcześniejszym etapie do przewidzenia.


O ile brzmienie art. 83 nowego Pzp wskazuje jednoznacznie na obligatoryjny charakter analizy, tak już w zakresie realizacji konsultacji rynkowych w celu przygotowania i przeprowadzenia postępowania, w tym poinformowania wykonawców o planach i wymaganiach zamawiających, ustawodawca pozostawia mu dowolność. Artykuł 84 nowego Pzp stanowi o możliwości, a nie o obowiązku stosowania konsultacji rynkowych.

W przypadku, w którym zamawiający przewiduje zastosowanie ww. instytucji, zobowiązany jest do zamieszczenia informacji o zamiarze przeprowadzenia wstępnych konsultacji rynkowych, w tym o ich przedmiocie, na stronie internetowej. W ramach wstępnych konsultacji rynkowych zamawiający uprawniony jest do korzystania z doradztwa ekspertów, wykonawców, władzy publicznej zarówno na etapie przygotowania, jak i przeprowadzania postępowania o zamówienie publiczne z zastrzeżeniem, iż na zamawiającym spoczywa obowiązek zagwarantowania poszanowania zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców. 

Ustawodawca, w celu wyłączenia ryzyka zakłócenia uczciwej konkurencji wprowadził obowiązek udostępnienia wykonawcom istotnych informacji, przekazanych lub uzyskanych w związku z zaangażowaniem pozostałych wykonawców w proces konsultacji rynkowych. 
 

Ważne

Artykuł 85 nowego Pzp stanowi, że w sytuacji, w której wykonawca lub podmiot należący do jego grupy kapitałowej doradzał lub w inny sposób by...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy