Dołącz do czytelników
Brak wyników

Problemy ze składaniem ofert dodatkowych

Artykuły | 10 czerwca 2019 | NR 175
398

Jeżeli nie można wybrać najkorzystniejszej oferty z uwagi na to, że dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, zamawiający spośród tych ofert wybiera ofertę z najniższą ceną lub najniższym kosztem, a jeżeli zostały złożone oferty o takiej samej cenie lub koszcie, zamawiający wzywa wykonawców, którzy złożyli te oferty, do złożenia w terminie określonym przez zamawiającego ofert dodatkowych.

Bilans ceny lub kosztu


Przytoczony powyżej przepis art. 91 ust. 4 Pzp dotyczy dwóch przypadków. Przypadek pierwszy to sytuacja gdy zamawiający nie może wybrać najkorzystniejszej oferty z uwagi na to, że dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert. W takiej sytuacji zamawiający spośród ofert, które przedstawiają taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, wybiera ofertę z najniższą ceną lub najniższym kosztem.

Przypadek drugi to sytuacja gdy zamawiający nie może wybrać najkorzystniejszej oferty z uwagi na to, że dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, a jednocześnie w złożonych ofertach została zaoferowana taka sama cena lub koszt. W takim przypadku zamawiający wzywa wykonawców, którzy złożyli oferty przedstawiające taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, i o takiej samej cenie lub koszcie, do złożenia w terminie określonym przez zamawiającego ofert dodatkowych.

Na podstawie art. 91 ust. 5 Pzp zamawiający wzywa również do złożenia ofert dodatkowych, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zamówienia, w którym jedynym kryterium oceny ofert jest cena lub koszt, nie można dokonać wyboru najkorzystniejszej oferty ze względu na to, że zostały złożone oferty o takiej samej cenie lub koszcie. 

POLECAMY

Ważne

Oferty dodatkowe, o których mowa w art. 91 ust. 4 i 5 Pzp, można złożyć tylko raz. Jeżeli wykonawca, składając ofertę dodatkową, zaoferuje cenę lub koszty wyższe niż zaoferowane w złożonych ofertach, oferta takiego wykonawcy zostanie odrzucona na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 Pzp.

Na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 5 Pzp zamawiający unieważnia postępowanie, jeżeli w postępowaniu o udzielenie zamówienia, w którym jedynym kryterium oceny ofert jest cena, nie można dokonać wyboru najkorzystniejszej oferty 
ze względu na to, że zostały złożone oferty o takiej samej cenie, a wykonawcy wezwani do złożenia ofert dodatko-
wych, złożyli te oferty z taką samą ceną. 

Ważne

Przepis art. 93 ust. 1 pkt 5 Pzp nie dotyczy przypadku, gdy wykonawcy, o których mowa w art. 91 ust. 4 Pzp, wezwani do złożenia ofert dodatkowych, złożą oferty dodatkowe z taką samą ceną lub kosztem. W takim przypadku zamawiający unieważnia postępowanie na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 7 Pzp. 

 

W praktyce zamówieniowej


W przypadku złożenia ofert dodatkowych przez wykonawców, o których mowa w art. 91 ust. 4 Pzp, zamawiający unieważniają postępowanie na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 5 Pzp (per analogiam; analogia legis). To, czy w przypadku złożenia ofert dodatkowych przez wykonawców, o których mowa w art. 91 ust. 4 Pzp, zamawiający unieważni postępowanie na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 5 czy pkt 7 Pzp, nie ma żadnego znaczenia prawnego.

Niezłożenie w terminie określonym przez zamawiającego oferty dodatkowej powoduje, że zamawiający dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty, uwzględniając cenę zaoferowaną pierwotnie przez wykonawcę, który nie złożył oferty dodatkowej w wyznaczonym terminie. Przepisy Pzp nie przewidują natomiast sankcji wobec wykonawcy, który nie złożył oferty dodatkowej.  

Z przepisu art. 91 ust. 4 Pzp wynika, iż ustalenie, że dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, następuje dopiero po dokonaniu badania i oceny ofert. Ustalenie bilansu ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert jest bowiem możliwe dopiero wówczas – po dokonaniu badania i oceny ofert. Oznacza to, iż ustalenie, że dwie lub więcej ofert przedstawiają taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, nie będzie możliwe przed poprawieniem w ofertach omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp (oczywistych omyłek rachunkowych, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek oraz innych omyłek polegających na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodujących istotnych zmian w treści oferty). 


Oczywiste omyłki rachunkowe



Poprawienie w ofertach omyłek, o których mowa w art. 87
ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp, to czynności wykonywane w toku badania ofert, a więc czynności poprzedzających ich ocenę. Ocena ofert dotyczy bowiem tylko tych niepodlegających odrzuceniu. Ustalenie, czy oferta nie podlega odrzuceniu,
co do zasady, następuje w toku badania ofert.

Ważne

Nie znajduje zatem podstawy prawnej stanowisko, że zamawiający dopiero po ustaleniu bilansu ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny będzie dokonywać poprawienia w ofertach omyłek. Ocena ofert przed poprawieniem w ofertach omyłek, o których mowa 
w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp, jest niedopuszczalna. W przeciwnym razie zamawiający dokonywałby oceny ofert na podstawie ceny, która, gdyby poprawiono w ofer-
cie omyłki, miałaby zupełnie inną wartość. I inny byłby wynik takiej oceny ofert.


Tym bardziej nie ma podstawy prawnej do uznania, że wezwanie do złożenia ofert dodatkowych może nastąpić po wezwaniu, o którym mowa w art. 26 ust. 1 lub 2 Pzp. Na podstawie tego przepisu zamawiający wzywa wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona. W art. 26 ust. 1 lub 2 Pzp, a także w art. 24aa ust. 1 Pzp, jest mowa o jednym wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona (przyjmując wykładnię językową). W takim przypadku wezwanie musiałoby nastąpić po dokonaniu badania i oceny ofert, a tym samym po ustaleniu bilansu ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert. 


Rażąco niska cena


W toku badania ofert zamawiający dokonuje również ustalenia, czy oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia, dlatego 

Ważne

wezwanie do złożenia ofert dodatkowych może nastąpić dopiero po ustaleniu, że wykonawcy, których zamawiający zamierza wezwać do złożenia ofert dodatkowych, zaoferowali cenę lub koszt, lub ich istotne części składowe, które nie są rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia. 


Wydaje się to oczywiste z uwagi na treść przepisu art. 91 ust. 4 Pzp, który wskazuje: Jeżeli nie można wybrać najkorzystniejszej oferty z uwagi na to, że dwie lub więcej ofert przedstawia taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert. (...) zamawiający z tych ofert wybiera ofertę z najniższą ceną.

Ustalenie bilansu ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert również nie może nastąpić przed ustaleniem, czy oferta zawiera rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia. Ustalenia takiego dokonuje się w toku badania ofert, a więc również przed przystąpieniem do oceny ofert.

Wykonawcy, składając oferty dodatkowe, nie mogą zaoferować cen lub kosztów wyższych niż w złożonych ofertach 
(art. 91 ust. 6 Pzp). Powstaje zatem pytanie, co będzie w sytuacji, gdy ceny lub koszty w złożonych ofertach również będą wydawać się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia?

W takim przypadku konieczne jest zwrócenie się do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu. Przepisy ustawy Pzp nie wskazują, czy zwrócenie się do wykonawcy o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, powinno nastąpić przed poprawieniem omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp, czy po ich poprawieniu. 

Zamawiający, chcąc jednak mieć pewność, że jego wezwanie odniesie zamierzony skutek i wykonawca złoży wyjaśnienia, w tym dowody dotyczące wyliczenia ceny lub kosztu, powinien przed zwróceniem się do wykonawcy o złożenie takiego wyjaśnienia i poprawić w ofercie omyłki, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp. W przeciwnym razie wykonawca wezwany do udzielenia wyjaśnień, w tym złożenia dowodów dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu, mógłby w złożonych wyjaśnieniach poinformować zamawiającego, że gdyby zamawiający poprawił w jego ofercie omyłki, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 2 i 3 Pzp, jego oferta nie zawierałaby rażąco niskiej ceny lub kosztu w stosunku do przedmiotu zamówienia.


Dowody na wyliczenie ceny


Zamawiający może zwrócić się o udzielenie wyjaśnień, w tym złożenie dowodów dotyczących wyliczenia ceny lub kosztu w ofertach przedstawiających taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert, jeżeli w złożonych ofertach oraz ofertach dodatkowych wykonawcy zaoferowali taką samą cenę lub koszt. Z użytego w art. 90 ust. 1 Pzp sformułowania – jeżeli zaoferowana cena lub koszt, lub ich istotne części składowe, wydają się rażąco niskie w stosunku do przedmiotu zamówienia i budzą wątpliwości zamawiającego co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia zgodnie z wymaganiami określonymi przez zamawiającego lub wynikającymi z odrębnych przepisów – nie wynika, że przepis ten znajduje zastosowanie wyłącznie w toku badania ofert lub do ofert, o których mowa w art. 82 
ust. 1 Pzp, a nie znajduje zastosowania do ofert dodatkowych.

Przeciwne rozumienie tego przepisu prowadziłoby do niedorzeczności. Zamawiający musiałby godzić się na wybór oferty dodatkowej, która zawierałaby rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia. 

Ważne

Istotą przepisu art. 90 ust. 1 Pzp jest bowiem niedopuszczenie do wyboru oferty, która będzie zawierać rażąco niską cenę lub koszt w stosunku do przedmiotu zamówienia, dotyczy to także oferty dodatkowej.

Z przepisu art. 91 ust. 5 Pzp wynika, że w takim przypadku zamawiający wzywa wykonawców do złożenia w terminie określonym przez zamawiającego ofert dodatkowych. Użyte w art. 91 ust. 5 Pzp wyrażenia „zostały złożone oferty o takiej samej cenie lub koszcie” i „wzywa wykonawców, którzy złożyli te oferty, do złożenia w terminie określonym przez zamawiającego ofert dodatkowych”, nie oznacza, że chodzi tu o cenę lub koszt podany w ofercie przed badaniem ofert. W przeciwnym razie (np. w zamówieniu na roboty budowlane, gdy zamawiający przyjął formę kosztorysowego wynagrodzenia), zamawiający przed wezwaniem do złożenia ofert dodatkowych kierowałby się cenami z otwarcia ofert, podczas gdy po poprawieniu np. oczywistych omyłek rachunkowych nie byłoby ofert o takiej samej cenie.

Ważne

W praktyce wyrażane jest stanowisko, że zamawiający powinien najpierw wezwać wykonawców, których oferty przedstawiają taki sam bilans ceny lub kosztu i innych kryteriów oceny ofert oraz zawierają taką samą cenę lub koszt, do złożenia oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa 
w art. 25 ust. 1 Pzp, a dopiero po ustaleniu, że wykonawcy spełniają warunki udziału w postępowaniu i wykazują brak podstaw wykluczenia, wezwać tych wykonawców do złożenia ofert dodatkowych. Podstawą takiego wezwania byłby art. 26 ust. 2f Pzp. 

 

Cel zastosowania art. 26 ust. 2f Pzp


Zgodnie z ww. przepisem Pzp, jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, zamawiający może na każdym etapie postępowania wezwać wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających, że nie podlegają wykluczeniu, spełniają warunki udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji, a jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio oświadczenia lub dokumenty nie są już aktualne, do złożenia aktualnych oświadczeń lub dokumentów.  

Przypadek p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy