Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem eksperta

17 września 2018

NR 166 (Wrzesień 2018)

Stawka VAT dla świadczeń kompleksowych

0 21

Uczestnicy postępowań o udzielenie zamówienia publicznego często borykają się z koniecznością ustalania właściwej stawki VAT, która powinna zostać wliczona w cenę oferty. Wymaga to znajomości przepisów ustawy o VAT oraz umiejętności ich interpretacji.

Szczególną trudność sprawia ustalanie stawki VAT dla świadczeń kompleksowych, których wykonanie wymaga pobocznych dostaw i usług, dla których stawka VAT jest inna niż dla świadczenia kompleksowego – traktowanego jako całość.
Problem VAT w przetargach pojawia się w kilku aspektach. Zamawiający muszą ustalić, czy to nie oni będą zobowiązani do odprowadzenia podatku w przypadku świadczeń, dla których obowiązuje tzw. odwrócony VAT lub w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego.

Dostawy

Przy przetargach organizowanych na dostawy artykułów spożywczych pojawia się np. kwestia zróżnicowanych stawek VAT w przypadku towarów podobnych, takich jak np. soki owocowe i napoje. To wymusza na zamawiających precyzyjne określanie przedmiotu zamówienia, aby usunąć trudności przy obliczaniu ceny ofertowej przez wykonawców. 
Ostatnio, w związku z zakrojoną na szeroką skalę akcją dostaw i montażu instalacji solarnych i fotowoltaicznych, pojawia się także problem ustalenia odpowiednich stawek VAT w zależności od tego, czy montaż instalacji będzie miał miejsce na budynkach mieszkalnych, dla których obowiązuje stawka preferencyjna, czy też gospodarczych, dla których stosuje się stawkę 23%. 

Usługi kompleksowe

Największy kłopot wydają się jednak sprawiać kwestie ustalania stawki VAT dla usług kompleksowych, składających się ze świadczeń, dla których obowiązuje inna stawka niż dla usługi traktowanej jako całość.

Ważne!

Problem dotyczący świadczeń kompleksowych wynika z tego, że często stawka VAT dla usługi traktowanej jako całość jest niższa (np. 8% na usługi budowlane wraz z materiałami budowlanymi, budynki mieszkalne do 300 m2 lub mieszkania do 150 m2, czy też usługa zagospodarowania terenów zieleni przy usługach ogrodniczych), a dla pojedynczych usług czy dostaw wchodzących w skład usługi kompleksowej stawki są wyższe (np. 23% VAT na materiały budowlane lub dostawy służące wykonaniu robót budowlanych albo zagospodarowaniu terenów zieleni). 

Dodatkowo problematyczne jest ustalenie, które usługi w ogóle można traktować jako elementy usługi kompleksowej (np. system nawadniania trawy czy układanie ścieżek przy usłudze zagospodarowania terenu zieleni nie budzi wątpliwości), a które nie są związane ze świadczeniem głównym w sposób nierozerwalny, umożliwiający włączenie jej jako elementu usługi kompleksowej, co pozwala na stosowanie preferencyjnej stawki VAT (np. dostawa ławek, koszy na śmieci, wykonanie niektórych robót budowlanych).
Konieczność ustalenia odpowiedniej stawki VAT ma znaczenie dla badania ofert pod kątem rażąco niskiej ceny, ponieważ szacunkowa wartość zamówienia powiększona o stawkę VAT jest punktem odniesienia przy ustalaniu obowiązku wezwania, o którym mowa w art. 90 ust. 1a pkt 1 Pzp.  Ustalanie prawidłowej stawki podatku VAT ma jednak przede wszystkim na celu możliwość porównania ofert złożonych w postępowaniu. Jest to zatem obowiązek zamawiającego. 
Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 października 2011 r. (sygn. akt: III CZP 52/11) dotycząca zakazu poprawy błędnej stawki VAT podanej w ofercie (o ile SIWZ nie określała wymaganej stawki) potwierdza, że: (…) o porównywalności ofert, w zakresie zaproponowanej ceny, można mówić dopiero wówczas, gdy określone w ofertach ceny, mające być przedmiotem porównywania, zostały obliczone z zachowaniem tych samych reguł (…). 
Sąd Najwyższy stwierdził, że w przypadkach gdy zamawiający nie narzucił w SIWZ stawki VAT, którą wykonawcy powinni uwzględnić w cenie oferty: (…) obowiązek zamawiającego musi ograniczyć się wyłącznie do oceny prawidłowości przyjętej w ofercie wykonawcy stawki podatku VAT, która jako element cenotwórczy miała niewątpliwie bezpośredni wpływ na ukształtowanie wysokości przedstawionej w ofercie ceny. Zamawiający nie mogą więc zasłaniać się argumentacją, iż nie są organem podatkowym, w związku z czym nie są zobowiązani do ustalania, jaka stawka VAT jest prawidłowa.

W branży budowlanej

Kwestia kompleksowych świadczeń szeroko występuje w branży budowlanej w kontekście usług remontowo-budowlanych. Niestety, nawet korzystne z punktu widzenia podatnika uchwały są często podważane przez urzędy podatkowe.
Orzecznictwo ETS potwierdza, że rozdzielanie świadczenia stanowiącego jedną usługę dla świadczeniobiorcy jest działaniem sztucznym. W wyroku ETS z dnia 25 lutego 1999 r., sygn. akt: C-349/96 (Card Protection Plan Ltd), Trybunał uznał, iż: (…) jeżeli dwa lub więcej niż dwa świadczenia (czynności) dokonane przez podatnika na rzecz konsumenta są tak ściśle powiązane, że obiektywnie tworzą w aspekcie gospodarczym jedną całość, której rozdzielenie miałoby sztuczny charakter, to wszystkie te świadczenia lub czynności stanowią jednolite świadczenie dla celów podatku od wartości dodanej.  
Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w wyrokach, w sprawach o sygn. akt: C-2/95 oraz C-41/04. W cytowanym wyroku, w tezie nr 30, czytamy, iż to, czy mamy do czynienia z jednym świadczeniem, czy wieloma świadczeniami dla ich odbiorcy, zależy od tego: (…) czy jeden lub więcej elementów mogą być uznane za świadczenie główne, podczas gdy jeden lub więcej elementów można uznać przeciwnie, jako usługi pomocnicze, które podzielają opodatkowanie świadczenia głównego. 

Ważne!

Usługa musi być traktowana jako pomocnicza w stosunku do świadczenia głównego, jeżeli nie stanowi dla klientów celu samego w sob...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy