Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem eksperta

5 listopada 2020

NR 187 (Listopad 2020)

Zmiany w zakresie odpowiedzialności zamawiającego

26

System zamówień publicznych w latach 2020–2021 przechodzi bardzo istotne zmiany – związane zarówno z uchwaleniem nowej ustawy – Prawo zamówień publicznych, jak i z wystąpieniem stanu epidemii oraz regulacjami prawnymi przyjmowanymi w wyniku przeciwdziałania skutkom epidemii – tzw. „tarczami antykryzysowymi”.

Przepisy „tarcz antykryzysowych” mają różne terminy obowiązywania, co dodatkowo może powodować niejasność odnośnie do tego, jaka odpowiedzialność jest wyłączona, a jaka nie. Zmiany w zakresie odpowiedzialności związanej z naruszeniem dyscypliny finansów publicznych, w związku ze zwalczaniem COVID-19, można podzielić na trzy grupy:

POLECAMY

  • zmiany dotyczące przyjmowania tarcz antykryzysowych;
  • zmiany ustawy o dyscyplinie finansów publicznych związane z uchwaleniem nowej ustawy Pzp;
  • zmiany w zakresie odpowiedzialności zawarte bezpośrednio w nowej ustawie Pzp.

Zwolnienia związane ze zwalczaniem COVID-19

W ramach ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 374) (dalej jako ,,Tarcza’’) wprowadzono szczególne wyłączenia spod odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznej. Dotyczą one: 

  • nabywania towarów lub usług w celu zwalczania COVID-19 z naruszeniem zasad udzielania zamówień publicznych (art. 10c Tarczy);
  • niedochodzenia przez podmioty publiczne należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19 (art. 15s pkt 1 Tarczy);
  • zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego zgodnie z art. 15r ust. 4 Tarczy (art. 15s pkt 1 Tarczy).

1. Wyłączenie odpowiedzialności w związku z nabywaniem towarów lub usług w celu zwalczania COVID-19 z naruszeniem zasad udzielania zamówień publicznych – obowiązujące od 1 kwietnia 2020 r. do 5 września 2020 r.:

Ważne

Zgodnie z art. 10c Tarczy – nie dopuszczał się naruszenia dyscypliny finansów publicznych, kto w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19, nabywając towary lub usługi niezbędne dla zwalczania tej choroby zakaźnej, naruszał obowiązki służbowe lub obowiązujące w tym zakresie przepisy, jeżeli działał w interesie społecznym, zaś bez dopuszczenia się naruszenia nabycie tych towarów lub usług nie mogłoby zostać zrealizowane albo byłoby istotnie zagrożone.


Z treści przepisu wynika, że przesłankami zwolnienia od odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych są: 

  • nabycie towaru lub usługi (nie roboty budowlanej), niezbędnych do zwalczania COVID-19;
  • działanie w interesie społecznym;
  • działanie w sytuacji, gdy zastosowanie się do zasad udzielania zamówień publicznych spowodowałoby utratę lub zagrożenie możliwości zakupu.

Wszystkie przesłanki powinny wystąpić łącznie.

Przepis art. 10c Tarczy obowiązywał od dnia 1 kwietnia 2020 r. i utracił moc obowiązującą w dniu 5 września 2020 r., wobec upływu okresu 180 dni, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ww. ustawy. Tym samym omawiane wyłączenie odpowiedzialności dotyczy tylko przypadków udzielania zamówień w powyższym okresie.  Przepis ten jest związany z uwzględnieniem działania niezbędnego do zwalczania COVID-19 jako podstawową przesłanką. 

2. Art. 15s pkt 1 Tarczy – wyłączenie odpowiedzialności z tytułu niedochodzenia należności powstałych w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem umowy w sprawie zamówienia publicznego – na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19:

Ważne

Zgodnie z art. 15s pkt 1 Tarczy nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych nieustalenie lub niedochodzenie od wykonawcy umowy o zamówienie publiczne należności powstałych w związku z jej niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem – na skutek okoliczności związanych z wystąpieniem COVID-19. 


Przykładowo – powinny wystąpić tu okoliczności wymienione w art. 15r ust. 1 Tarczy, tj. np. nieobecność pracowników uczestniczących w realizacji zamówienia czy wstrzymanie dostaw produktów, komponentów produktu lub materiałów, trudności w dostępie do sprzętu lub trudności w realizacji usług transportowych, względnie innych okoliczności, które uniemożliwiają bądź w istotnym stopniu ograniczają możliwość wykonania umowy. Należy mieć na względzie, że katalog okoliczności przewidziany w art. 15r ust. 1 Tarczy ma charakter otwarty.

Ważne

W ramach przedmiotowej podstawy wyłączenia odpowiedzialności wskazano na zastosowanie przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 2 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Oznacza to, że nieustalona lub niedochodzona należność musi być należnością Skarbu Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub innej jednostki sektora finansów publicznych. 


Z tego odesłania wynika jednocześnie, że nieustalenie lub niedochodzenie należności musi polegać na nieustaleniu należności w ogóle, ustaleniu należności w wysokości niższej niż wynikająca z prawidłowego obliczenia, jak również na niepobraniu lub niedochodzeniu należności, albo pobraniu lub dochodzeniu należności w wysokości niższej niż wynikająca z prawidłowego obliczenia.

Przepis art. 15s pkt 1 Tarczy obowiązuje od dnia 31 marca 2020 r., a zatem przedmiotowe wyłączenie dotyczy przypadków nieustalenia lub niedochodzenie należności po tej dacie. Nie przewidziano terminu utraty mocy obowiązującej regulacji. 

3. Art. 15s pkt 2 Tarczy – wyłączenie odpowiedzialności z tytułu zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego zgodnie z art. 15r ust. 4 Tarczy.

Zgodnie z art. 15s pkt 2 Tarczy nie stanowi naruszenia dyscypliny finansów publicznych zmiana umowy w sprawie zamówienia publicznego dokonana zgodnie z art. 15r ust. 4 Tarczy. 

Z odesłania do przepisu art. 15r Tarczy wynika, że zmiana umowy o zamówienie publiczne – aby nie stanowić naruszenia dyscypliny finansów publicznych, o którym mowa w art. 17 ust. 6 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych – musi spełniać następujące warunki: 

  • stwierdzono, że okoliczności, o których...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy