Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

8 listopada 2019

NR 179 (Listopad 2019)

Instytucja wezwania w trybie art. 26 ust. 2f Pzp

0 13

W praktyce rozpoznawania przez Krajową Izbę Odwoławczą środków ochrony prawnej można zauważyć oszczędne formułowanie przez odwołujących zarzutów, które konkretyzacji ulegają dopiero na rozprawie. Czynność ta ogranicza się albo poprzez przywołanie podstawy prawnej – normy prawa materialnego lub przepisu procedury udzielenia zamówienia publicznego – albo poprzez ogólne, pobieżne odniesienie w treści uzasadnienia odwoła- nia do określonej czynności faktycznej zamawiającego.

Działanie takie z pewnością należy uznać za niezwykle ryzykowne, KIO bowiem zgodnie z art. 192 ust. 7 Pzp1 nie może orzekać co do zarzutów, które nie były zawarte w odwołaniu. 

Wymóg przedłożenia dokumentów

Zamawiający, prowadząc postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, posiada uprawnienie do wezwania wykonawców do złożenia niektórych dokumentów i oświadczeń, pomimo że zostały mu one już przedłożone przez wykonawcę lub zamawiający wcześniej nimi dysponował. Czynność wezwania do ponownego złożenia dokumentów może być realizowana, mimo że zamawiający dokonał pozytywnej weryfikacji spełniania przez wykonawcę warunków udziału w postępowaniu lub braku podstaw wykluczenia.

Instytucja, o której mowa powyżej, zawarta została w przepisie art. 26 ust. 2f Pzp, zgodnie z którym: Jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, zamawiający może na każdym etapie postępowania wezwać wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych oświadczeń lub dokumentów potwierdzających, że nie podlegają wykluczeniu, spełniają warunki udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji, a jeżeli zachodzą uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio oświadczenia lub dokumenty nie są już aktualne, do złożenia aktualnych oświadczeń lub dokumentów.

Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 40 lit. e ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1020). 

Sens przedmiotowej instytucji wynika m.in. z motywu 84 dyrektywy 2014/24/UE: (…) Instytucje zamawiające powinny być także uprawnione do zwrócenia się w każdej chwili o całość lub część dokumentów potwierdzających, gdy uważają, że jest to niezbędne dla właściwego przebiegu postępowania. Może to w szczególności dotyczyć procedur dwustopniowych – procedur ograniczonych, procedur konkurencyjnych z negocjacjami, dialogów konkurencyjnych oraz partnerstw innowacyjnych – w ramach którego instytucje zamawiające korzystają z możliwości ograniczania liczby kandydatów zaproszonych do złożenia oferty.

Wymóg przedłożenia dokumentów potwierdzających w chwili kwalifikacji zapraszanych kandydatów może być uzasadniony tym, aby nie dopuścić do zaproszenia przez instytucje zamawiające kandydatów, którzy następnie nie są w stanie przedłożyć tych dokumentów na etapie udzielania zamówienia, tym samym uniemożliwiając udział kwalifikującym się kandydatom.
 

Ważne

Przepis art. 26 ust. 2f Pzp powinien być stosowany wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych i nadzwyczajnych. Nie ma podstaw do uznania, że zamawiający może korzystać z niniejszej instytucji w celu wymuszenia na wykonawcy składania kilkakrotnie tych samych dokumentów. W takiej sytuacji zamawiający posiadał-
by narzędzie do bezprawnego wywierania wpływu na wynik postępowania. 


Orzecznictwo KIO

Według poglądu KIO wyrażonego w wyroku z 24 października 2018 r.: (…) przepis art. 26 ust. 2f Pzp pozwala wprawdzie na wezwanie wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia dokumentów na każdym etapie postępowania o udzielenie zamówienia, jednakże celem ustawodawcy nie było, aby przepis ten interpretować w taki sposób, iż w każdej sytuacji możliwe jest wielokrotne wzywanie wykonawcy do złożenia tych samych dokumentów2. 

Ustawodawca ograniczył stosowanie tej instytucji poprzez wprowadzenie dodatkowych przesłanek, które powinny zostać spełnione (a także wykazane) przez zamawiającego, tj.: niezbędność do zapewnienia przebiegu postępowania oraz aktualność dokumentów.
 

Ważne

KIO w jednym ze swych orzeczeń stwierdziła również, że art. 26 ust. 2f Pzp kreuje normę o charakterze ius dispositivum i uzależnia jej zastosowanie od oceny dokonanej na etapie postępowania, przy czym za podstawę uznania, że mamy do czynienia z sytuacją zmierzającą do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania (podkreślenie KIO), należałoby uznać okoliczności o charakterze obiektywnym3. 


Tym samym niezbędność zmierzająca do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania musi wskazywać okoliczności o charakterze obiektywnym, a nie subiektywnym (zależnym jedynie od oceny podmiotu zamawiającego).

Opinia UZP

W odniesieniu do przesłanki aktualności wypowiedział się UZP, wskazując, iż (…) zamawiający, wyrażając zamiar skorzystania z przepisu, winien mieć uzasadnione wątpliwości co do aktualności przedłożonych wcześniej przez wykonawcę dokumentów. Uzasadnioną wątpliwość, w zależności od konkretnego stanu faktycznego, może wywołać np. informacja medialna czy informacja pozyskana od innych wykonawców itp. Skutkiem powzięcia wiadomości o braku aktualności dokumentu jest konieczność dokonania oceny, czy wezwanie wykonawcy o dokument aktualny jest niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia. Taka niezbędność zaistnieje niewątpliwie wtedy, gdy pojawia się ryzyko udzielenia zamówienia wykonawcy, który w toku postępowania przestał spełniać warunki udziału w postępowaniu lub zaszły wobec niego przesłanki wykluczenia. Z tego też tytułu zamawiający może na każdym etapie postępowania wezwać wykonawcę do przedłożenia oświadczenia lub dokumentu aktualnego.

Ważne

Wezwanie o uzupełnienie dokumentu w trybie art. 26 ust. 2f Pzp można skierować względem dokumentu, który został prawidłowo złożony na gruncie art. 26 ust. 1 lub 2 Pzp lub art. 26 ust. 3 Pzp, a w ocenie zamawiającego nie jest już aktualny (informacje w nim zawarte w ocenie zamawiającego mogą nie być zgodne ze stanem faktycznym). Oznacza to, że oświadczenia lub dokumenty przedkładane na podstawie art. 26 ust. 2f Pzp winny potwierdzać aktualny stan rzeczy, tj. potwierdzający określone dane (informacje) już po wezwaniu w trybie 26 ust. 2f Pzp. 


Zwrócić należy uwagę, że nie bez przyczyny ustawodawca poprzestał na stwierdzeniu „aktualności” dokumentu, nie przywołując tutaj ani treści art. 26 ust. 1 i 2 Pzp, ani nie odwołał się do treści art. 25 ust. 1 Pzp i pośrednio do treści rozporządzenia o dokumentach. Posługując się przykładem, oznacza to, że wykonawca, który przedłożył stosowny dokument potwierdzający niepodleganie wykluczeniu zgodnie z art. 26 ust. 1(2) Pzp (np. zaświadczenie ZUS wystawione 2 miesiące przed upływem terminu składania ofert), nie może w odpowiedzi na wezwanie z art. 26 ust. 2f Pzp przedłożyć ponownie tego samego dokumentu, argumentując, że jest on wciąż aktualny. Zasadne jest z kolei wystąpienie przez wykonawcę do odpowiedniego organu, w celu pozyskania zaktualizowanego dokumentu, i przedłożenie go zamawiającemu w odpowiedzi na wezwanie w trybie art. 26 ust. 2f Pzp4. 

Na przykład

W jednej ze spraw odwoławczych, prowadzonych przez KIO, zamawiający zdecydował się na wezwanie wykonawcy do ponownego przedłożenia zobowiązania podmiotu trzeciego wobec faktu uzyskania informacji od innego uczestnika postępowania o braku aktualności tego dokumentu (przekazano zamawiającemu pismo podmiotu trzeciego, że ten cofa złożone wcześniej oświadczenie o udostępnieniu zasobów odwołującemu). KIO stwierdziła, że: (…) dokonując wezwania wykonawcy w tym trybie zamawiający, ale również tylko wtedy gdy jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, winien mieć uzasadnione wątpliwości co do aktualności przedłożonych wcześniej przez wykonawcę dokumentów. Taką uzasadnioną wątpliwość, w zależności od konkretnego stanu faktycznego, może wywołać np. informacja pozyskana od innych wykonawców. (…) Izba podziela stanowisko zamawiającego, 
że skutkiem powzięcia takiej wiadomości od podmiotu trzeciego winna być następnie konieczność dokonania oceny, czy wezwanie wykonawcy o dokument aktualny jest niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia. Taka niezbędność natomiast zaistnieje niewątpliwie wtedy, gdy pojawia się ryzyko udzielenia zamówienia wykonawcy, który w toku postępowania przestał spełniać warunki udziału w postępowaniu lub zaszły wobec niego przesłanki wykluczenia5. 

KIO w wyżej wymienionym orzeczeniu dopuściła możliwość żądania przedłożenia przez wykonawcę zobowiązania podmiotu trzeciego jako dokumentu dotyczącego warunków udziału w postępowaniu.

Etap postępowania

Omawiany powyżej przepis wskazuje, że zamawiający może na każdym etapie postępowania dokonać stosownego wezwania. Pomimo że ustawa Pzp nie wymienia etapów postępowania, uznać należy, że ustawodawca miał na myśli możliwość wezwania w każdym czasie, tj. od dnia otwarcia ofert (wówczas zamawiający pozyska wiedzę o wykonawcach) do dnia dokonania wyboru oferty najkorzystniejszej. 

Ważne

W sytuacji...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy