Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

9 marca 2020

NR 182 (Marzec 2020)

Jawność otwarcia ofert – pisemnie i elektronicznie

142

Problematyka składania i otwarcia ofert została uregulowana w art. 86 Pzp. Z zawartością ofert nie można zapoznać się przed upływem terminu do ich otwarcia. Za nieujawnienie treści ofert odpowiada zamawiający.

Czynność otwarcia ofert jest czynnością jednorazową i niepowtarzalną, a brak podania do publicznej wiadomości nazwy, adresu wykonawcy, informacji dotyczących ceny oferty i innych elementów wymienionych w art. 86 ust. 4 Pzp powoduje, że postępowanie obarczone jest wadą, która uniemożliwia zawarcie ważnej umowy w sprawie zamówienia publicznego (wyrok z dnia 4 lipca 2016 r., sygn. akt: KIO 1096/16).

Brak publicznego otwarcia oferty stanowi nieusuwalną wadę postępowania i powoduje niemożność wyboru oferty najkorzystniejszej (zob. wyrok z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt: KIO 1069/16). 

Bezpośrednio przed otwarciem ofert zamawiający jest obowiązany podać kwotę, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, w celu uniemożliwienia unieważnienia postępowania ze względu na brak środków finansowych. Kwota ta stanowi wartość zamówienia powiększoną o podatek VAT, jest również punktem odniesienia do oceny, czy w danym stanie faktycznym zaistniała przesłanka unieważnienia postępowania na podstawie przepisu art. 93 ust. 1 pkt 4 Pzp. 

W wyroku z dnia 26 sierpnia 2014 r., sygn. akt: KIO 1642/14, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że kwota, jaką zamawiający zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia, stanowi jedynie o środkach finansowych zabezpieczonych w budżecie danej jednostki zamawiającej na sfinansowanie konkretnego przedsięwzięcia objętego postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego. Cel podawania tej kwoty tuż przed otwarciem ofert, kiedy jeszcze zamawiający nie mógł zapoznać się z konkretnymi wycenami ofertowymi, dokonanymi przez wykonawców w danym postępowaniu, związany jest z zabezpieczeniem interesów wykonawców, aby nie dochodziło do nieuprawnionych działań po stronie zamawiającego. Kwota ta najczęściej stanowi odzwierciedlenie ustalonej wartości zamówienia powiększonej o wartość podatku VAT, ale nie zawsze musi to być faktycznie ta kwota. Można przyjąć wprawdzie generalną zasadę, że kwota przeznaczona na sfinansowanie zamówienia ustalana jest na podstawie wartości szacunkowej i podatku VAT, ale zasada taka nie została narzucona przez ustawodawcę i nie wynika z przepisów, a jedynie jest dominującą praktyką na rynku (wyrok z dnia 24 sierpnia 2018 r., sygn. akt:
KIO 1566/18). 

Czynność otwarcia ofert

Otwarcie ofert jest jawne i następuje bezpośrednio po upływie terminu do ich składania, a zatem dzień, w którym upływa termin składania ofert, jest dniem ich otwarcia.

Nie jest możliwe przerwanie otwarcia ofert i dokończenie go później, nawet w tym samym dniu. 
 

Ważne

Otwarcie ofert ma charakter jawny, nie tylko wobec wykonawców, ale wobec wszystkich, którzy chcą uczestniczyć w tej czynności (np. wykonawcy, przedstawiciele mediów, wykonawcy niezaproszeni do składania ofert, a także inne osoby zainteresowane). Czynność otwarcia ofert ma doniosłe znaczenie dla uczestni-
ków postępowania – pozwala wykonawcom na ustalenie kręgu podmiotów, z którymi konkurować będą o udzielenie zamówienia, oraz potencjalnych szans na uzyskanie zamówienia. Otwarcie ofert nie stanowi czynności prawnej, ale czynność faktyczną. Ma ono charakter jednokrotny i ze swej natury nie może być ponawiane w danym postępowaniu (wyrok z dnia 12 października 2009 r., sygn. akt: KIO/UZP 1344/09, uchwała z 29 maja 2014 r., sygn. akt: KIO/KU 48/14, oraz wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 2 lutego 2010 r., sygn. akt: V Ca 2601/09).


W wyroku z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt: KIO 574/19, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła natomiast uwagę na okoliczność, iż: oferty złożone w postaci elektronicznej z zasady niemożliwe są do korygowania po ich złożeniu, albowiem w systemie informatycznym pozostawałby „jakiś ślad”, nie może to powodować uznania, że oferty składane w formie papierowej mogły być traktowane inaczej. Za każdym razem zamawiający miał i ma obowiązek ich prawidłowego zabezpieczenia, czy to przez umieszczenie ich w szafie pancernej, czy w programie komputerowym na odpowiedniej platformie internetowej, a co za tym idzie – do ich równego traktowania względem wszystkich wykonawców uczestniczących w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Powyższe zasady, w znowelizowanym Prawie zamówień publicznych, nie zostały wyłączone w związku z elektronizacją zamówień, co oznacza, że nadal aktualne są procedury publicznego i jawnego otwarcia ofert wraz z podaniem wymaganych ustawą informacji. 

Zaniechanie tych czynności stanowi naruszenie przepisów ustawy Pzp, niemożliwych do sanowania na późniejszym etapie postępowania. 

Otwarcie ofert składa się z czynności otwarcia fizycznego opakowania, w którym znajdują się oferta i inne wymagane oświadczenia i dokumenty (np. oświadczenie, o którym mowa w art. 25a Pzp i dokument stwierdzający wniesienie wadium w formie innej niż w pieniądzu), tj. dokonania czynności, która umożliwia zapoznanie się z informacjami, które zamawiający podaje podczas otwarcia ofert oraz podania informacji, o których mowa w art. 86 ust. 4 Pzp. Informacje dotyczące terminu wykonania zamówienia, okresu gwarancji i warunków płatności zawartych w ofertach podaje się podczas otwarcia ofert, gdy termin wykonania zamówienia, okres gwarancji i warunki płatności stanowią kryteria oceny ofert i zamawiający żądał ich podania w ofercie. 

Na gruncie obowiązującej ustawy Pzp powstaje natomiast pytanie, w którym momencie następuje otwarcie ofert składanych w postaci elektronicznej, w postępowaniu o wartości zamówienia równej kwotom określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 Pzp lub przekraczającej je.
 

Ważne

W przypadku ofert składanych elektronicznie (ePUAP/miniPortal) zapoznanie się z nimi nie jest możliwe przed upływem terminu ich otwarcia, gdyż dopiero w terminie otwarcia generuje się klucz prywatny, umożliwiający deszyfrowanie ofert, a następnie ich otwarcie.


Sposób postępowania

W wyroku z dnia 12 kwietnia 2019 r., sygn. akt: KIO 574/19, Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że: nastąpiły znaczące zmiany w procedurze udzielenia zamówienia publicznego, związane z jej elektronizacją, w tym poprzez składanie ofert w formie elektronicznej, jednakże naczelne zasady udzielania zamówień publicznych, jak do tej pory, nie uległy zmianie, co powoduje, że ich prawidłowe zastosowanie jak najbardziej podlega badaniu przez Izbę i nie może podlegać interpretacji rozszerzającej zakres możliwego zastosowania. Okoliczność, iż oferty złożone w postaci elektronicznej z zasady niemożliwe są do korygowania po ich złożeniu, albowiem w systemie informatycznym pozostawałby „jakiś ślad”, nie może powodować uznania, że oferty składane w formie papierowej mogły być traktowane inaczej. Za każdym razem zamawiający miał i ma obowiązek ich prawidłowego zabezpieczenia, czy to przez umieszczenie ich w szafie pancernej, czy w programie komputerowym na odpowiedniej platformie internetowej, a co za tym idzie – do ich równego traktowania względem wszystkich wykonawców uczestniczących w danym postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego. Powyższe zasady w znowelizowanym Prawie zamówień publicznych nie zostały wyłączone w związku z elektronizacją zamówień, co oznacza, że nadal aktualne są procedury publicznego i jawnego otwarcia ofert wraz z podaniem wymaganych ustawą informacji. Zaniechanie tych czynności stanowi naruszenie przepisów ustawy Pzp, niemożliwych do sanowania...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy