Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

18 lipca 2022

NR 204 (Lipiec 2022)

Kwota przeznaczona na sfinansowanie zamówienia wspólnego

0 168

Zgodnie z art. 222 ust. 4 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 1129 ze zm.) zamawiający, najpóźniej przed otwarciem ofert, udostępnia na stronie internetowej prowadzonego postępowania informację o kwocie, jaką zamierza przeznaczyć na sfinansowanie zamówienia.

O ile w postępowaniu prowadzonym przez jednego zamawiającego realizacja dyspozycji tego przepisu nie powoduje właściwie żadnych wątpliwości interpretacyjnych, o tyle w zamówieniu wspólnym podanie ww. kwoty w sposób zabezpieczający interesy wszystkich zamawiających, przy jednoczesnym zachowaniu zgodności z przepisami prawa, może nastręczać pewnych trudności. 

POLECAMY

Kwota – razem czy osobno?

W myśl postanowień ustawy Pzp nie ma żadnych wątpliwości co do uprawnienia zamawiających do wspólnego przygotowania i przeprowadzenia postępowania, co wprost ukonstytuowane zostało w art. 38 ustawy Pzp. W takim przypadku zamawiający wspólnie odpowiadają za zgodność tego postępowania z ustawą Pzp, w tym również wtedy, gdy jeden zamawiający przygotowuje lub przeprowadza postępowanie w imieniu i na rzecz wszystkich zamawiających. 

Mając to na uwadze w kontekście analizowanego problemu, zachodzi wątpliwość, w jaki sposób wspólni zamawiający powinni udostępnić kwotę przeznaczoną na sfinansowanie zamówienia, a mianowicie czy powinna to być kwota łączna, stanowiąca sumę wszystkich cząstkowych kwot, czy też każdy z zamawiających powinien podać kwotę przeznaczoną na swój zakres zamówienia wspólnego, a kwota łączna miałaby jedynie walor informacyjny. Powyższy problem ma wymiar nie tylko teoretyczny, ale przede wszystkim praktyczny. Należy bowiem zauważyć, że ma to wręcz kluczowe znaczenie w sytuacji podawania jednej wspólnej kwoty, która co prawda nie przewyższa oferty najkorzystniejszej, ale cząstkowe (wewnętrzne) kwoty poszczególnych zamawiających już są tego waloru pozbawione. W konsekwencji, w tej sytuacji:
 

Ważne

zamawiający może być de facto zmuszony do naruszenia dyscypliny finansów publicznych przez zaciągnięcie zobowiązania bez upoważnienia określonego ustawą budżetową, uchwałą budżetową lub planem finansowym albo z przekroczeniem zakresu tego upoważnienia. 


Nie ulega wątpliwości, że zamówienia wspólne są właściwie niemal zawsze podzielone rzeczowo. Oznacza to, że mimo wspólnego opisu przedmiotu zamówienia jest on zwykle odpowiednio przyporządkowany do każdego z zamawiających, którzy finansują jego określoną część, ta zaś z kolei jest realizowana tylko na ich rzecz. Ma to niebagatelne konsekwencje w analizowanym problemie. Co bowiem zrobić w sytuacji, w której wszyscy zamawiający są w stanie sfinansować łącznie całe zamówienie, ale jeden lub kilku z nich nie jest w stanie zapłacić za swój zakres? Czy w takim przypadku dopuszczalne jest podanie kwoty przez każdego z zamawiających osobno, a jeżeli tak, to jakie warunki muszą być spełnione, aby późniejsze unieważnienie postępowania na podstawie art. 255 pkt 3 ustawy Pzp było skuteczne?

Kluczowa transparentność postępowania

Omawiana problematyka, ze względu na swoją specyfikę, niezbyt często była przedmiotem analizy Krajowej Izby Odwoławczej. Jednak w zachowującym aktualność wyroku z dnia 16 grudnia 2013 r. (sygn. akt: KIO 2776/13) Izba nie uwzględniła twierdzeń zamawiających, którzy unieważnili postępowanie z uwagi na wskazywane przez nich przekroczenie budżetu dwóch z czterech zamawiających oraz nakazała unieważnienie czynności unieważnienia postępowania. Dla pełnej precyzji trzeba wskazać, że powyższe orzeczenie zapadło na kanwie następującego stanu faktycznego. Przedmiotem zamówienia było całoroczne letnie i zimowe utrzymanie drogi wojewódzkiej na terenie czterech gmin. Wykonawcy ubiegający się o udzielenie przedmiotowego zamówienia zobowiązani byli do podania w formularzu cenowym cen również za utrzymanie drogi wojewódzkiej dla każdej z gmin. Zamawiający przed otwarciem ofert na realizację zamówienia podał łączną kwotę na realizację zamówienia, bez rozbicia na poszczególne gminy. Następnie z formularza ofertowego wykonawcy zamawiający wywnioskował, że zaoferowane za utrzymanie drogi ceny dla dwóch gmin przekraczają ich zaplanowany budżet na realizację zamówienia. Jedna z gmin z kolei wyraziła zgodę na zwiększenie budżetu, ale druga oświadczyła, że nie ma możliwości zwiększenia środków – w konsekwencji unieważniono całe postępowanie. 

Izba, rozpatrując to odwołanie, wskazała, że: […] zamawiający w toku postępowania nie wykazywał żadnych, poza wyżej wskazaną, kwot, w tym nie informował wykonawców o wielkościach, jakie poszczególni zamawiający zamierzają przeznaczyć na ten zakres zamówienia, który fizycznie ich dotyczy stosownie do zawartego wcześniej porozumienia. Informację w tym zakresie pełnomocnik zawarł dopiero w piśmie uzasadniającym decyzję o unieważnieniu postępowania. Biorąc pod uwagę, że przesłanki unieważnienia postępowania podlegają ścisłej interpretacji, a ogłoszenie kwoty przed otwarciem ofert służy przejrzystości postępowania o udzielenie zamówienia i ma charakter gwarancji dla wykonawcy, który oferuje cenę niższą od tej kwoty, iż w takiej sytuacji postępowanie nie zostanie unieważnione na podstawie art. 93 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp [z 2004 r. – przyp. red.], orzeczono, jak w sentencji. 

Analiza powyższego orzeczenia nie daje zatem jednoznacznej odpowiedzi w kontekście rozpatrywanego problemu, ponieważ w tym postępowaniu zamawiający dopiero po otwarciu ofert zdecydowali się na uzewnętrznienie kwot, jakie zamierzają przeznaczyć na realizację swojej części zamówienia.   

W pełni podzielam w tym zakresie orzeczenie Izby, gdyż gwarancja, jaką daje wykonawcom podanie przed otwarciem ofert kwoty przeznaczonej na sfinansowanie zamówienia, jest zbyt ważna, aby mogła być doprecyzowywana po tym, jak już wiadomo, kto złożył ofertę i – co ważniejsze – za jaką cenę. Trzeba mieć również na uwadze, że przesłanka unieważnienia postępowania określona w art. 255 pkt 3 ustawy Pzp wprost odnosi się do kwoty przeznaczonej na sfinansowanie zamówienia, a zatem do kwoty podawanej przed otwarciem ofert. Porównywanie ofert z kwotami, które nie zostały w sposób transparentny podane w toku postępowania o udzielenie zamówienia, rodziłoby – moim zdaniem – zbyt duże pole do nadużyć w kontekście pewności wykonawców co do możliwości uzyskania zamówienia. Wykonawcy muszą być pewni przed otwarciem ofert, jakie kwoty zamawiający przeznaczają na realizację zamówienia, aby ewentualne unieważnianie postępowania nie miało przymiotu uznaniowości. 

Warunki podawania kwot cząstkowych przy zamówieniu wspólnym

Rozstrzygnięcia wymaga zaś to, czy dopuszczalne jest samo podanie przed otwarciem ofert kwot cząstkowych i w razie przekroczenia przez wykonawców w ich ofertach którejś z nich docelowo unieważnienie postępowania. Ten problem Izba rozpatrywała w zachowującym aktualność wyroku z dnia 16 sierpnia 2016 r. (sygn. akt: KIO 1384/16), w którym dwóch zamawiających prowadziło postępowanie na świadczenie usług utrzymania czystości. Postępowanie zostało podzielone na części, jednak w ramach każdej części zamawiający podawali kwotę łączną na sfinansowanie zamówienia, z dodatkowym podziałem na każdego z nich. Trzeba też dodać, że w formularzu cenowym wykonawcy mieli obowiązek dokonania wyceny zakresu każdego z zamawiających.

Następnie niektóre części zostały unieważnione z uwagi na przekroczenie kwot przeznaczonych przez poszczególnych zamawiających (bez przekroczenia kwoty łącznej), która to czynność została zaskarżona przez wykonawców.

Izba oddaliła złożone odwołania, wskazując, że: […] W świetle powyższego należało udzielić odpowiedzi na pytanie, czy zamawiający był uprawniony do porównywania cen cząstkowych za zadanie […] z kwotami przeznaczonymi przez tego zamawiającego, jako podstawy do unieważnienia postępowania na całą część, chociaż łączna kwota środków (obu zamawiających) była wyższa od ceny całkowitej za zadanie. […] Odwołujący zdają się jedna...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy