Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

9 września 2022

NR 205 (Wrzesień 2022)

Nieprzewidywalna istotna zmiana okoliczności

0 145

Na podstawie art. 255 pkt 5 ustawy Pzp zamawiający unieważnia postępowanie o udzielenie zamówienia, jeżeli wystąpiła istotna zmiana okoliczności, powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć.

Przesłanka, o której mowa w art. 255 pkt 5 ustawy Pzp, zachodzi w sytuacji, gdy wystąpią łącznie następujące okoliczności: 

POLECAMY

  • istotna zmiana okoliczności, powodująca, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym; 
  • istotnej zmiany okoliczności nie można było wcześniej przewidzieć. 

Przesłanki te muszą mieć charakter trwały i nieprzewidywalny w chwili wszczęcia postępowania. 

Naruszeniem interesu publicznego nie będą zdarzenia powstałe wskutek niedbalstwa. Zamawiający musi wykazać, że przy zachowaniu należytej staranności nie mógł wcześniej przewidzieć istotnej zmiany okoliczności, powodującej, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, przy czym interes publiczny nie może być utożsamiany z interesem zamawiającego[1]. 

Przesłanka zobiektywizowana

Nie jest uprawnione twierdzenie, że „prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym”, jeżeli zamawiający nadal zamierza zrealizować zamówienie, być może w niepełnym zakresie. Aby mógł się powołać na przesłankę unieważnienia postępowania z art. 255 pkt 5 ustawy Pzp,

 

zamawiający musi udowodnić, że już w momencie wszczęcia postępowania nie można było przy zachowaniu odpowiedniej staranności przewidzieć, że nastąpi istotna zmiana okoliczności, w wyniku której kontynuowanie postępowania i udzielenie zamówienia publicznego nie będzie leżało w interesie publicznym. 

 

Do zastosowania art. 255 pkt 5 ustawy Pzp konieczne jest zatem stwierdzenie, że zmiana wystąpiła, a nie powstała jedynie możliwość jej wystąpienia. Przepis art. 255 pkt 5 ustawy Pzp może dotyczyć sytuacji, gdy na skutek nadzwyczajnych okoliczności, już po wyborze najkorzystniejszej oferty lub wynegocjowaniu warunków zamówienia, wykonanie zamówienia będzie niecelowe bądź wiązać się będzie z wyrządzeniem szkody w mieniu publicznym. Przepis ten dotyczy zatem zdarzeń wyjątkowych i może mieć zastosowanie tylko w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. 

Przesłankę wystąpienia istotnej zmiany okoliczności należy zaliczyć do kategorii przesłanek zobiektywizowanych. Oznacza to, że przy zachowaniu należytej staranności istotnej zmiany okoliczności nie mógł wcześniej przewidzieć zarówno zamawiający, jak i wykonawca. Na zamawiającym ciąży obowiązek wskazania, o jaki interes publiczny chodzi, oraz wykazania, że jest on na tyle ważny, że postępowanie musi być unieważnione. 

Istotna zmiana w orzecznictwie

Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 1 grudnia 2003 r. (sygn. akt: V Ca 2224/03) stwierdził m.in.: […] istotna zmiana okoliczności to kategoria obiektywna, ściśle powiązana z przedmiotem i terminem wykonania zadania objętego postępowaniem o zamówienie publiczne, która w określonych warunkach powoduje, iż dalsze kontynuowanie postępowania przetargowego narusza interes publiczny, któremu miało służyć to postępowanie. 

Omawiana przesłanka unieważnienia postępowania stanowi wyraz ochrony interesu publicznego, wyrażającego się w gospodarnym i efektywnym wydatkowaniu środków publicznych. Często się bowiem zdarza, że wskutek nadzwyczajnych okoliczności, które zaistniały już po wyborze najkorzystniejszej oferty, realizacja zamówienia na określonych w niej warunkach byłaby niecelowa lub w skrajnych wypadkach wiązałaby się z wyrządzeniem szkody w mieniu publicznym. W takim wypadku zamawiający, powołując się na interes publiczny, ma możliwość unieważnienia postępowania. Jak podkreślił jednak sąd w cytowanym wyroku, omawiana przesłanka powinna być przez zamawiających wykorzystywana wyjątkowo i tylko w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. 

Okoliczności nieprzewidywalne

Do unieważnienia postępowania o zamówienie publiczne nie wystarczy zatem sama możliwość zmiany okoliczności. 

 

Okoliczności muszą być nieprzewidywalne dla zamawiającego już w chwili wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia publicznego i  muszą mieć charakter trwały.  

 

Dodatkowo w doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że dla prawidłowego stosowania przepisu art. 255 pkt 5 ustawy Pzp konieczne jest ustalenie i możliwość wykazania, że m.in. zmiana okoliczności jest istotna, czyli na tyle poważna i niebagatelna, że dalsze prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym[2]. Ponadto do zastosowania art. 255 pkt 5 ustawy Pzp nieodzowne jest stwierdzenie, że na skutek nadzwyczajnych okoliczności wykonanie zamówienia będzie niecelowe lub będzie wiązać się z wyrządzeniem szkody w mieniu publicznym. 

Za wystąpienie nieprzewidywalnej istotnej zmiany okoliczności, powodującej, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym, czego nie można było wcześniej przewidzieć, nie można uznać:

  • podjętej w trakcie prowadzenia postępowania decyzji zamawiającego o zmianie sposobu finansowania zamówienia ze środków budżetowych na środki pochodzące z uzyskanej pożyczki i wydanie środków pierwotnie przeznaczonych na realizację zamówienia na inny cel[3];  
  • faktu przesunięcia środków budżetowych i zmiany koncepcji budowy np. obiektu sportowego na skutek zmiany władz w wyniku wyborów samorządowych;
  • możliwości uzyskania oszczędności na inne cele użyteczności publicznej, które powinny być osiągane w normalnej działalności zamawiającego[4]; 
  • nie można unieważnić postępowania na podstawie art. 255 pkt 5 ustawy Pzp wyłącznie z tego powodu, że zamawiający zmienił koncepcję wykonania przedmiotu zamówienia[5]. 

Samo założenie, że po unieważnieniu przetargu przy kolejnym zamówieniu zamawiający ma potencjalną możliwość uzyskania niższych cen świadczenia usługi nie stanowi jeszcze okoliczności, że prowadzenie postępowania lub wykonanie zamówienia nie leży w interesie publicznym. Z takiego powodu można by unieważnić każde postępowanie, w którym zamawiający nie jest zadowolony z uzyskanych cen lub widziałby możliwość uzyskania cen jeszcze niższych – w każdym bowiem wypadku oszczędności w wydatkowaniu środków publicznych leżą w interesie publicznym.

Interes publiczny

Powołanie się na przesłankę unieważnienia postępowania na podstawie art. 255 pkt 5 ustawy Pzp wymaga od zamawiającego prawidłowego posłużenia się pojęciem interesu publicznego, który nie musi być tożsamy z interesem zama...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy