Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

5 listopada 2020

NR 187 (Listopad 2020)

Orzecznictwo dotyczące poprawiania omyłek w ofercie

71

Na podstawie art. 87 ust. 2 Pzp zamawiający poprawia w ofercie oczywiste omyłki pisarskie (pkt 1), oczywiste omyłki rachunkowe, z uwzględnieniem konsekwencji rachunkowych dokonanych poprawek (pkt 2) oraz inne omyłki polegające na niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty (pkt 3), niezwłocznie zawiadamiając o tym wykonawcę, którego oferta została poprawiona.

Poprawianie w ofercie ww. omyłek jest obowiązkiem zamawiającego. Może mieć wpływ na ustalenie, który wykonawca złożył ofertę ocenioną jako najkorzystniejsza. 

POLECAMY

Oczywiste omyłki pisarskie

Są to omyłki widoczne, niezamierzone – niedokładności, błędy pisarskie lub inne podobne usterki w tekście. Za oczywistą omyłkę pisarską uznaje się również tę, która nie jest widoczna w treści samego formularza ofertowego, wynika jednak z porównania treści pozostałych dokumentów, stanowiących zawartość oferty. Oczywista omyłka pisarska polega również na niezamierzonym przekręceniu, opuszczeniu wyrazu, błędzie logicznym, pisarskim lub błędzie mającym postać niedokładności przypadkowej. Taka omyłka powinna być możliwa do poprawy bez odwoływania się do innych dokumentów. 

Ważne

Oczywista omyłka pisarska dotyczy takich błędów, które są łatwe do zauważenia, a oczywistość omyłki, rozumianej jako określona niedokładność nasuwa się każdemu, bez potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań czy ustaleń. 


Sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej nie może prowadzić do zmiany treści oferty, w szczególności nie może polegać na zmianie określonego w ofercie rozmiaru lub wielkości świadczenia lub ceny. Przepis art. 87 ust. 2 pkt 1 Pzp znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdzie oczywistym, łatwym i obiektywnie możliwym do stwierdzenia jest nie tylko sam fakt popełnienia omyłki, ale również sposób jej poprawienia. Na przykład zamiana liczb wskazywanych w poszczególnych rzędach wartości nie może być uznana za oczywistą omyłkę pisarską, jeżeli obiektywnie nie jest możliwe samodzielne ustalenie miejsca jej popełnienia. 

Oczywiste omyłki rachunkowe

Oczywista omyłka rachunkowa jest konsekwencją niewłaściwego przeprowadzenia obliczeń arytmetycznych. Stanowi ją błąd w obliczeniach popełniony przez wykonawcę, który da się poprawić wyłącznie w jeden sposób, niebudzący żadnych wątpliwości (zob. orzeczenie Głównej Komisji Orzekającej nr BDF1/4900/61/68/RN-19/11/03). 

Oczywista omyłka rachunkowa polega na błędnym zsumowaniu, odjęciu, pomnożeniu lub podzieleniu poszczególnych pozycji. Za taką omyłkę uznać należy omyłki w zakresie wszystkich działań arytmetycznych – sprzeciwiających się zasadom reguł matematycznych. Oczywistą omyłką rachunkową jest zatem widoczny, niezamierzony błąd rachunkowy popełniony przez wykonawcę, który polega na uzyskaniu nieprawidłowego wyniku działania arytmetycznego. Taka omyłka może być uznana za oczywistą, gdy jest widoczna na pierwszy rzut oka, bezsporna i nie budzi wątpliwości. 

W wyroku z dnia 12 lutego 2009 r., sygn. akt: KIO/UZP 133/09 Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła, że: (…) Brak prawidłowego zaokrąglenia kwoty wartości podatku od towarów i usług w trzech pozycjach oferty (…) stanowi oczywistą omyłkę rachunkową. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie podkreśla się, że omyłka rachunkowa polega na uzyskaniu błędnego wyniku wskutek przeprowadzenia
działania matematycznego. Omyłki takiej dopuścił się (…), gdyż zgodnie z wynikającymi z przepisów i powszechnie przyjętymi zasadami, w okolicznościach sprawy, zaokrąglenie wartości podatku winno nastąpić do pełnej dziesiątki (w górę).

Popełniona omyłka ma charakter oczywisty, gdyż została stwierdzona samodzielnie przez zamawiającego, jest bezsporna i możliwa do poprawienia bez konieczności odwoływania się do innych dokumentów postępowania lub uzyskiwania wyjaśnień wykonawcy.

W uchwale z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt: KIO/KD 2/11 Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że: (…) Przez omyłkę rachunkową w obliczaniu ceny należy rozumieć omyłkę w przeprowadzaniu rachunków na liczbach. Omyłka rachunkowa w obliczaniu ceny oznacza omyłkę rachunkową, która dotyczy obliczenia ceny, przy czym musi mieć ona charakter oczywisty. Jeżeli charakter omyłki i okoliczności jej popełnienia wskazują, iż każdy racjonalnie działający wykonawca, który składa ofertę z zamiarem uzyskania zamówienia publicznego, złożyłby ofertę o odmiennej (poprawnej) treści, można uznać, iż omyłka ma charakter oczywisty. Poprawienie przez zamawiającego w ofercie oczywistej omyłki rachunkowej jest obligatoryjne (zamawiający poprawia).

W wyroku z dnia 14 marca 2011 r., sygn. akt: KIO 433/11, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że zamawiający bezpodstawnie zmienił treść oferty, dokonując poprawienia omyłki i obniżenia ceny całkowitej z 2 310 885 zł na 1 924 068 zł.

W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej zamiast poprawienia oczywistej omyłki rachunkowej doszło w ten sposób do dokonania istotnej zmiany treści oferty. 

W wyroku z dnia 3 stycznia 2019 r., sygn. akt: KIO 2553/18 uznano, że zamawiający w sposób prawidłowy dokonał poprawy w ofercie wykonawcy 1 094 957,15 zł na kwotę wskazaną w kosztorysie ofertowym, tj. kwotę 1 049 957,16 zł

kwalifikując działanie wykonawcy jako oczywistą omyłkę pisarską. Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że:

Ważne

istotą omyłki pisarskiej jest niezamierzona niedokładność nasuwająca się każdemu, bez przeprowadzania dodatkowych ustaleń. Może być to błąd literowy, widoczne niezamierzone opuszczenie wyrazu, czy inny błąd, wynikający z przeoczenia lub innej wady procesu myślowo-redakcyjnego, a niespowodowany uchybieniem merytorycznym.


W wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r., sygn. akt: KIO/UZP 34/09, Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że proponowana zmiana ceny oferty z 3 195 079,96 zł na 3 844 231,47 zł, czyli o 649 151,51 zł jest istotną zmianą ceny tej oferty, a tym samym jej treści. W ocenie Izby o ile, poprawiając omyłkę, można ingerować w cenę oferty (co wynika jednoznacznie z brzmienia całego art. 87 ust. 2 pkt 2 Pzp), to w tym przypadku ingerencja ta powoduje zbyt znaczącą jej zmianę. Przy czym nie ma tu znaczenia fakt, iż poprawienie tej omyłki jest prostym działaniem matematycznym ani to, że wiadomo było, w jaki sposób tę omyłkę można by poprawić, gdyż to nie łatwość w poprawieniu omyłki, lecz jej istotność jest przesłanką wskazaną w przepisie art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp.

Omyłki polegające na niezgodności oferty z SIWZ 

W wyroku z dnia 13 września 2012 r., KIO 1821/12 zwrócono uwagę, że ratio legis art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp to sanowanie ofert obarczonych nieistotnymi wadami, będącymi wynikiem rożnego rodzaju błędów i omyłek, które nie prowadzą do istotnych zmian w treści oferty, a więc nie zniekształcają w znaczącym stopniu oświadczenia woli wykonawcy ubiegającego się o zamówienie. 

Ważne

Warunkiem poprawienia omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp jest wystąpienie niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia. Omyłka musi mieć taki charakter, by czynności jej poprawy mógł dokonać zamawiający samodzielnie, bez udziału wykonawcy. Musi być oczywista dla zamawiającego i wynikać w jednoznaczny sposób z treści oferty. Oferta po poprawieniu omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 Pzp musi nadal stanowić odzwierciedlenie złożonego w niej oświadczenia woli wykonawcy. 


Omyłką, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp będą zarówno błędy w przygotowaniu oferty i odpowiednim, prawidłowym wyrażeniu jej treści popełnione przez wykonawcę, jak też pominięcia (np. wynikające z zapomnienia, błędnego rozumienia treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia) w wypełnieniu czy przedłożeniu wszystkich elementów oferty. Omyłką będzie więc każda niezgodność oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia, chyba że sam wykonawca będzie utrzymywał co innego, tzn. nie zgodzi się na poprawienie takiej omyłki. 

Przesłanką warunkującą możliwość poprawienia oferty na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp jest istotność zmian w treści oferty, którą poprawka taka za sobą pociąga. Wyżej wymieniony artykuł ustawy Pzp zakazuje bowiem dokonywania zmian istotnych. Pojęcie istotności zmiany w treści oferty jest pojęciem nieostrym. Decyzja zamawiającego o poprawieniu omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp i tym samym możliwości zastosowania tego przepisu musi być podejmowana każdorazowo z uwzględnieniem całokształtu indywidualnych okoliczności sprawy, zarówno z uwzględnieniem następstw i konsekwencji zmian dla treści oferty, jak i z uwzględnieniem samego rodzaju i charakteru poprawianych niezgodności oraz sposobu ich przeprowadzenia. 

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej i sądów okręgowych przyjmuje się np. możliwość poprawiania treści oferty odnoszących się bezpośrednio do ich essentialianetogtii (np. w celu uniknięcia tzw. „kazusu lamp na obwodnicy Wrocławia”, czyli odrzucania ofert z powodu drobnych błędów w ich treści). 

W przypadku omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp dopuszcza się możliwość poprawienia samej ceny ofertowej lub wielkości, lub zakresu zamówienia, pod warunkiem ograniczenia zakresowego, ilościowego czy jakościowego tego typu zmian. 

Ostatnią przesłanką poprawienia oferty na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp jest wiedza zamawiającego, na którym obowiązek poprawiania ofert na podstawie tego przepisu spoczywa. Wiedza ta powinna wynikać z treści samej oferty (np. porównania sprzeczności w ofercie zawartych, oceny charakteru niezgodności, ustalenia i wykorzystania części prawidłowych danych w ofercie zawartych), ewentualnie, w ograniczonym zakresie, może pochodzić z wyjaśnień, które zamawiający uzyskał od wykonawcy na podstawie art. 87 ust. 1 Pzp. Jednak poprawienie omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp, nie może prowadzić do wytworzenia zupełnie odmiennego, nowego oświadczenia woli wykonawcy.

W wyroku z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt: KIO/UZP 1277/08 uznano, że w kosztorysie ofertowym wykonawca pomylił się i wpisał w pozycji kosztorysu ofertowego zamiast wartości 1,12 r-g/m3 wartość 0,86 r-g/m3, co w konsekwencji powodowało różnicę około 40 zł w wartości pozycji, przy cenie oferty wynoszącej ponad 6 000 000 zł. Skład orzekający uznał, że wykonawca popełnił „inną omyłkę”, którą zamawiający powinien poprawić, doprowadzając do pełnej zgodności oferty z treścią specyfikacji, zamiast odrzucać z tego powodu ofertę wykonawcy.

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt. 2 Pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść nie odpowiada treści specyfikacji istotnych warunków zamówienia, jednakże z zastrzeżeniem art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp. Oznacza to, że zamawiający obowiązany jest poprawić inne omyłki polegające na niezgodności oferty ze specyfikacją, niepowodujące istotnych zmian w treści oferty. 

W wyroku z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt: KIO 689/11 Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że zakres przedmiotu świadczenia, do którego zobowiązuje się wykonawca, nie wynika ze złożonego przez tego wykonawcę kosztorysu (wypełnionego przedmiaru robót), wynika bowiem z całej dokumentacji technicznej zamawiającego, zaś kosztorys ten ma znaczenie jedynie dla określenia ceny za wykonanie przedmiotu zamówienia zgodnie z dokumentacją. W ocenie Krajowej Izby Odwoławczej brak jest podstaw do wnioskowania, iż nieujęcie pewnych pozycji (co jest równoznaczne ze skumulowaniem ich wyceny pod innymi pozycjami) jest tożsame z oświadczeniem o zamiarze niewykonania pewnych prac lub zastosowania materiałów, świadczącym o niezgodności oferty ze specyfikacją istotnych warunków zamówienia.

Również w wyroku z dnia 5 października 2009 r., sygn. akt: KIO/UZP 1324/09 Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że brak wyceny spornej pozycji, ani późniejsze podanie wartości jednostkowej oraz wartości prac netto w kwocie 0 zł nie stanowią o niemożności realizacji zamówienia zgodnie z wymaganiami SIWZ. Z braku podania wartości jednostkowej oraz wartości prac netto w pozycji kosztorysu nie należy wywodzić, że wykonawca zaproponował w ofercie wykonanie swego świadczenia darmo. Ewentualna umowa w sprawie zamówienia publicznego zawarta z wykonawcą będzie miała charakter odpłatny, za wykonanie całości przedmiotu zamówienia zamawiający zapłaci przystępującemu zgodnie z zobowiązaniem zawartym w złożonej przez niego ofercie. 

W wyroku z dnia 21 września 2011 r., sygn. akt: KIO 1946/11 Krajowa Izba Odwoławcza wypowiedziała się w sprawie, gdy jeden z wykonawców w ofercie nie dokonał wyceny niektórych pozycji z przedmiaru robót w kosztorysie, jednocześnie podając cenę za wykonanie przedmiotu zamówienia opisanego przez zamawiającego. 

Ważne

W ocenie Izby art. 87 ust. 2 pkt. 3 Pzp wprowadzony został w celu uniknięcia przypadków odrzucania ofert z powodu omyłek możliwych do wyeliminowania. Dopuszczalne jest zatem poprawienie niedopatrzeń, błędów niezamierzonych, opuszczeń, różnic, lecz wszystkie te zmiany muszą mieścić się w pojęciu omyłki. 


Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że w sytuacji, gdy omyłka polega na przypadkowym, niezamierzonym pominięciu podpozycji w kosztorysie ofertowym, zamawiający dysponuje instrumentami umożliwiającymi samodzielne przeprowadzenie takiej czynności, na podstawie art. 87 ust. 2 pkt 3 Pzp. 

W wyroku z dnia 30 sierpnia 2011 r., sygn. akt: KIO 1821/11 Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że: (…) Niedopuszczalna pod względem prawnym zmiana treści oferty może wystąpić wyłącznie w sytuacji, gdy do zawartości dotychczasowej oferty dodaje się zupełnie nową treść niewystępującą wcześniej. Nie można zatem uznać za taką sytuację postępowania zamawiającego zmierzającego do wyjaśnienia treści oferty mającego na celu usunięcie elementu niepewności w złożonym przez wykonawcę oświadczeniu woli.

W postępowaniu o udzielenie zamówienia na roboty budowlane, w których kosztorys ofertowy stanowi treść oferty, spotyka się błędy polegające na pominięciu pewnych pozycji lub kwot, czy podanie kwoty 0 zł wartości jednostkowej oraz wartości prac netto w poszczególnych pozycjach kosztorysu, co wielokrotnie dostrzegano w orzecznictwie. Nieuprawnione jest zatem utożsamianie pominięcia pozycji, nieodzwierciedlenia ilości jednostek czy jednostki miary w kosztorysie wykonawcy, z nieobjęciem treścią oświadczenia woli wykonawcy całego przedmiotu zamówienia. 

Za takim rozumieniem art. 87 ust. 2 pkt. 3 Pzp opowiedziała się Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt: KIO/UZP 2034/10, w którym uznała, że omyłka polegająca na niezałączeniu do TER pięci...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy