Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

17 lipca 2018

NR 165 (Lipiec 2018)

Podpis w zamówieniach publicznych

0 412

Według definicji zawartej w słowniku języka polskiego podpis to imię i nazwisko, rzadziej godło, inicjały, napisane własnoręcznie przez kogoś, potwierdzenie pisma przez napisanie na nim własnego nazwiska. 

Trudno jednoznacznie wskazać, od kiedy istnieje podpis. Posługiwano się nim już w starożytności, np. w Rzymie podczas zatwierdzania przez cesarza dekretów czy ustaw. Z pewnością istniał znacznie wcześniej i obecny był wraz z odkryciem pisma. Sam w sobie nie ewoluował znacznie, choć wraz z postępującym rozwojem elektroniki pojawiła się jego nowa forma – podpis elektroniczny.
Mimo że podpis pod dokumentem pozwala na dokonanie czynności prawnej, w powszechnie obowiązujących przepisach prawa brakuje jego definicji legalnej. Z uwagi na fakt, że jest on nieodłącznym elementem codziennego życia, złożenie go jest techniczną czynnością, za pomocą której m.in. składa się oświadczenie woli. Z pozoru oczywiste, a jednak analizując zarówno orzecznictwo Krajowej Izby Odwoławczej, jak i doktrynę Prawa zamówień publicznych, okazuje się, że złożenie podpisu nie zawsze jest równoznaczne z dokonaniem zamierzonej czynności prawnej. 

Przepisy prawa

Artykuł 9 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych stanowi, iż postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w ustawie, prowadzi się w formie pisemnej. 

Ważne!

Ustawodawca przewidział szczególną formę wyrażenia oświadczenia woli w procesie udzielania zamówień publicznych. Zgodnie z art. 14 ust. 1 Pzp kwestie te precyzuje ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Z art. 78 § 1 k.c. wynika, iż do zachowania formy pisemnej wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu pod dokumentem obejmującym treść oświadczenia woli.

Osoba umiejąca czytać, lecz niemogąca pisać, powinna skorzystać z formy zastępczej, wskazanej w art. 79 k.c., np. poprzez odciśnięcie palca na kartce z pisemną wzmianką innej osoby o tożsamości osoby składającej oświadczenie. 
Polski ustawodawca na mocy nowelizacji ustawy Pzp z dnia 22 czerwca 2016 r. implementował założenia prawodawstwa wspólnotowego, wprowadzając szereg nowych regulacji. Jednym z głównych założeń przywołanej zmiany Pzp było przygotowanie podmiotów realizujących zakupy na podstawie ustawy Pzp do elektronizacji procedur udzielania zamówień publicznych. 

Ważne!

Zgodnie z dyspozycją art. 10a ust. 5 Pzp oraz przepisów przejściowych do ustawy Pzp od 18 października 2018 r. oferty, wnioski o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, a także oświadczenia składane przez wykonawców, w tym JEDZ*, będą musiały być podpisane bezpiecznym podpisem elektronicznym, pod rygorem nieważności. 

*W przypadku oświadczenia JEDZ w formie elektronicznej jest ono składane obowiązkowo w postępowaniach wszczętych 18 kwietnia 2018 r. lub później.

Oznacza to, że w przypadku braku podpisu elektronicznego złożona w przetargu oferta będzie nieważna. Istotne jest odwołanie się do art. 781 § 1 k.c., który stanowi, że do zachowania formy elektronicznej czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. 
Kluczowe znaczenie ma także art. 781 § 2 k.c., na mocy, którego oświadczenie woli złożone w formie elektronicznej jest równoważne z oświadczeniem woli złożonym w formie pisemnej.

Ważne!

Podczas analizy obecnie obowiązujących przepisów prawa nasuwa się pytanie: Czy forma elektroniczna jest odrębną formą, czy tylko mutacją formy pisemnej? Kontrowersje w tym zakresie potęguje art. 25 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie identyfikacji elektronicznej i usług zaufania w odniesieniu do e-transakcji na rynku wewnętrznym (w skrócie: eIDAS), z którego wynika, że kwalifikowany podpis elektroniczny ma skutek prawny równoważny podpisowi własnoręcznemu. 

W przepisie tym nie ma mowy o równowartości z formą pisemną tylko z podpisem własnoręcznym. Innymi słowy, kwalifikowany podpis elektroniczny jest odpowiednikiem podpisu własnoręcznego. 
W przypadku fałszerstwa podpisu ustawodawca przewidział surowe sankcje dla wykonawcy. Jedną z nich jest wykluczenie wykonawcy z postępowania. Wykonawcy powinni mieć jednak świadomość, że wykluczenie z postępowania nie jest dla nich jedyną sankcją. Ponoszą oni także odpowiedzialność karną na podstawie art. 297 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. –Kodeks karny.

Ważne!

Przywołany przepis m.in. stanowi, że podlega karze pozbawienia wolności od trzech miesięcy do lat pięciu ten, kto w celu uzyskania dla siebie lub kogoś innego od organu lub instytucji dysponujących środkami publicznymi zamówienia publicznego przedkłada podrobiony, przerobiony, poświadczający nieprawdę albo nierzetelny dokument, albo nierzetelne pisemne oświadczenie dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla uzyskania wymienionego zamówienia.

Podpis elektroniczny

W systemie zamówień publicznych podpis elektroniczny funkcjonuje od 2004 r. Początkowo związany był głównie z licytacją elektroniczną. Jego definicję legalną zawarto w art. 3 ustawy z dnia 18 września 2001 r. o podpisie elektronicznym, zgodnie z którą podpis elektroniczny to dane w postaci elektronicznej, które wraz z innymi danymi, do których zostały dołączone lub z którymi są logicznie powiązane, służą do identyfikacji osoby składającej podpis elektroniczny.  
Obecnie usługi certyfikacyjne związane z kwalifikowanym podpisem elektronicznym świadczy ograniczony krąg podmiotów, a informacje o nich umieszczono na stronie Narodowego Banku Polskiego. 

Orzecznictwo

W wyroku KIO z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt: KIO 1189/17, odwołujący zarzucił zamawiającemu bezpodstawne odrzucenie jego ofert...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy