Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak wygrać przetarg

10 czerwca 2022

NR 203 (Czerwiec 2022)

Sposób liczenia terminu związania ofertą

0 309

Związanie ofertą stanowi termin typowy nie tylko dla postępowań prowadzonych w reżimie ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2019 ze zm.), w swojej istocie bowiem jest to pojęcie cywilnoprawne (art. 66 § 2 Kodeksu cywilnego), którego definicja nie została wprowadzona do aktu regulującego rynek zamówień publicznych. Należy mieć jednak na uwadze fakt, że rozwiązania zawarte w ustawie Pzp w znacznym stopniu różnią się od uregulowań, na które polski ustawodawca zdecydował się w Kodeksie cywilnym (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1740), m.in. w aspekcie sposobu liczenia terminu związania ofertą.

Termin związania ofertą

Przedstawiciele nauki prawa przez lata starali się budować definicję terminu „związanie ofertą” tak, aby w jak najpełniejszym stopniu oddać jego całościowe znaczenie. Zgodnie z propozycją wyjaśnienia rzeczonego pojęcia zaproponowaną przez Dorotę Grześkowiak-Stojek: termin związania ofertą oznacza sytuację, w której wykonawca, który złożył ofertę, nie może zmienić lub wycofać swojego oświadczenia stanowiącego treść oferty. Po złożeniu ofert podmiot składający może jedynie oczekiwać, czy dojdzie do przyjęcia bądź odrzucenia oferty przez zamawiającego. W wypadku przyjęcia oferty wykonawca zobowiązany jest zawrzeć umowę o takiej treści, jaka wynika z oferty1. 

POLECAMY

Ważne
Podobny pogląd wyraża Jerzy Pieróg, który definiując termin „związanie ofertą”, wskazuje, że oznacza on, iż wykonawca złożył oświadczenie woli w postaci oferty i zobowiązany jest w okresie związania zawrzeć umowę na warunkach przedstawionych w ofercie2. Autorzy komentarza do Pzp Urzędu Zamówień Publicznych zwrócili uwagę, że stan związania ofertą polega na tym, iż wykonawca, który złożył ofertę w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, nie może już nic w tej ofercie zmienić po upływie terminu składania ofert3.

Na istotną rolę stanu związania ofertą w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego zwrócił uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie, który w wyroku z dnia 16 lipca 2014 r. (sygn. akt: XXIII Ga 924/14) wskazał, że: Zasadniczą funkcją związania ofertą na gruncie zamówień publicznych jest ochrona interesu zamawiającego, dzięki czemu ma on pewność, co do stabilności i stałości treści złożonej oferty mimo upływu czasu. […] Z drugiej strony terminy związania ofertą […] mają na celu ochronę wykonawcy, zapewniając mu możliwość uchylenia się od zawarcia umowy w przypadku utraty zainteresowania zawarciem umowy.
Przepisy nieobowiązującej już ustawy – Prawo zamówień publicznych z 2004 roku (Dz. U. z 2004 r., nr 19, poz. 177 ze zm. [dalej: stara ustawa Pzp]), regulujące kwestię terminu związania ofertą, stanowiły, że wykonawca jest związany ofertą do upływu terminu określonego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia, jednak nie dłużej niż:

  • 30 dni – jeżeli wartość zamówienia jest mniejsza niż kwoty (tzw. progi unijne) określone w ówcześnie obowiązującym rozporządzeniu Ministra Rozwoju z dnia 16 grudnia 2019 r. w sprawie kwot wartości zamówień oraz konkursów, od których jest uzależniony obowiązek przekazywania ogłoszeń urzędowi publikacji Unii Europejskiej (Dz. U. z 2019 r., poz. 2450)4, wydanym na podstawie art. 11 ust. 8 starej ustawy Pzp;
  • 90 dni – jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20 milionów euro, a dla dostaw lub usług 10 milionów euro;
  • 60 dni – jeżeli wartość zamówienia jest inna niż określona w powyższych punktach.

Przedmiotowa regulacja, tj. art. 85 ust. 1 starej ustawy Pzp, została zastąpiona dwiema normami ustawy – Prawo zamówień publicznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2021 roku (dalej: ustawa Pzp). Wskazać tu zatem należy art. 220 ust. 1 oraz art. 307 ust. 1 ustawy Pzp. Zgodnie z pierwszym z nich wykonawca jest związany ofertą nie dłużej niż:

  • 90 dni;
  • 120 dni – jeżeli wartość zamówienia dla robót budowlanych jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20 milionów euro, a dla dostaw lub usług 10 milionów euro
    – od dnia upływu składania ofert.

Ważne
Zgodnie z powyższym w ustawie Pzp terminy związania ofertą zostały przez ustawodawcę wydłużone względem terminów, które przewidywała stara ustawa Pzp5, podstawowy termin związania ofertą został bowiem wydłużony z 60 dni do 90 dni. Podobnie stało się z terminem związania ofertą dla robót budowlanych, których wartość jest równa lub przekracza wyrażoną w złotych równowartość kwoty 20 milionów euro, a dla dostaw lub usług 10 milionów euro – termin ten uległ wydłużeniu z 90 dni do 120 dni. 

Jednocześnie należy podkreślić, że ustawodawca postanowił nie zmieniać progów kwotowych w odniesieniu do postępowań, dla których zastosowanie znajduje dłuższy z terminów związania ofertą względem rozwiązań, które funkcjonowały na gruncie starej ustawy Pzp.

Na korzystność powyższych zmian zwracają uwagę przedstawiciele doktryny, którzy wskazują, że wydłużenie podstawowego terminu związania ofertą może spowodować, iż większa liczba postępowań będzie mogła być zakończona bez konieczności przedłużania terminu związania ofertą, a co z tym się również wiąże – bez konieczności przedłużania okresu ważności wadium czy wniesienia nowego wadium na przedłużony okres związania ofertą6. 

Ważne
Jeśli chodzi o art. 307 ust. 1 ustawy Pzp, to dotyczy on postępowań krajowych i stanowi, że wykonawca jest związany ofertą od upływu terminu określonego datą w dokumentach zamówienia, jednak nie dłużej niż 30 dni, od dnia upływu terminu składania ofert. 

Należy jednak mieć na uwadze fakt, że wskazane powyżej terminy związania ofertą są terminami maksymalnymi, których stosowanie warunkują określone progi kwotowe. Oznacza to, że wskazują one jedynie maksymalne granice czasowe, w ramach których zamawiający ma prawo ustanowić okres związania ofertami wymagany w danym postępowaniu. Co bowiem istotne, zamawiający, ustalając termin związania ofertą, powinien brać pod uwagę wiele okoliczności związanych z danym postępowaniem, w tym m.in. czas potrzebny do oceny ofert oraz do wyboru oferty najkorzystniejszej7.

Krajowa Izba Odwoławcza w odniesieniu do starej ustawy Pzp, w orzecznictwie zachowującym w niniejszym kontekście aktualność – m.in. w cytowanym dalej wyroku z dnia 29 marca 2013 r. (sygn. akt: KIO 633/13), podobnie w wyroku z dnia 15 kwietnia 2013 r. (sygn. akt: KIO 634/13) i w wyroku z dnia 20 września 2018 r.
(sygn. akt: KIO 1838/18) – wielokrotnie podkreślała, że określenie terminu związania ofertą nie jest sprawą ustawy (która nie określa terminu związania ofertą w danym postępowaniu), lecz spoczywa na zamawiającym, który termin ten podaje w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Wynika to jednoznacznie z art. 85 ust. 1 […],

który wskazuje, że „wykonawca jest związany ofertą do upływu terminu określonego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia”. Natomiast dalsza część dyspozycji „jednak nie dłużej niż” […] jest de facto wskazówką dla zamawiającego, jaki termin maksymalny w tej specyfikacji może wskazać (oczywiście gdyby zamawiający określił termin dłuższy niż określony w tym przepisie, mogłoby to być podstawą sporu wykonawcy z zamawiającym i ewentualnego uchylenia się od związania ofertą.

Swoistym novum było wprowadzenie przez ustawodawcę w art. 220 ust. 2 ustawy Pzp normy, zgodnie z którą zamawiający określa w dokumentach zamówienia termin związania ofertą przez wskazanie konkretnej daty. Na gruncie starej ustawy Pzp, na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 85 ust. 1 starej ustawy Pzp, zamawiający miał obowiązek wskazania w specyfikacji istotnych warunków zamówienia terminu związania ofertą, co za tym idzie – wystarczające było wskazanie liczby dni8. Po stronie wykonawcy znajdował się wówczas obowiązek obliczenia terminu związania ofertą. W doktrynie występował także pogląd, zgodnie z którym takie rozwiązanie było związane z treścią art. 66 § 2 k.c., który stanowi, że jeżeli oferent nie oznaczył w ofercie terminu, w ciągu którego oczekiwać będzie odpowiedzi, oferta złożona w obecności drugiej strony albo za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie9.

Opisana powyżej zmiana oceniana jest pozytywnie. Przedstawiciele rynku zamówień publicznych wskazują, że ułatwiła ona wykonawcom przygotowanie oferty czy dokumentów wadialnych10. Dzięki tej zmianie wykonawcom łatwiej jest ocenić, kiedy mogą spodziewać się wyników postępowania11. Z drugiej strony zmiana terminu składania ofert powoduje po stronie zamawiającego obowiązek aktualizacji treści dokumentów zamówienia, w tym podania nowej daty terminu związania ofertą12.

Sposób liczenia terminu związania ofertą

Zgodnie z art. 85 ust. 5 starej ustawy Pzp bieg terminu związania ofertą rozpoczynał się z upływem terminu składania ofert, kończył się zaś wraz z upływem terminu określonego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia.

Wśród przedstawicieli doktryny oraz orzecznictwa regulacje starej ustawy Pzp dotyczące sposobu obliczania terminu związania ofertą przez lata budziły uzasadnione wątpliwości. Jerzy Pieróg stał na stanowisku, że do obliczania terminu związania ofertą w pełni znajdowały zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego. Pogląd ten argumentował faktem, że przepisy Prawa zamówień publicznych nie określały sposobu obliczania terminu, a wprowadzenie regulacji zawartej w art. 85 ust. 5 ustawy Pzp nie miało na celu wprowadzenia odmiennego od k.c. sposobu obliczania terminu13. Paweł Granecki prezentował wówczas odmienny pogląd, zgodnie z którym bieg terminu związania ofertą rozpoczynał się wraz z upływem terminu składania ofert, co wskazywało na odstępstwo od ogólnej reguły liczenia terminów wyrażonej w art. 111 § 2 k.c., a co za tym idzie – przy liczeniu terminu związania ofertą należało uwzględniać dzień składania ofert, a więc dzień, w którym nastąpiło zdarzenie dające początek biegowi terminu14. Małgorzata Sieradzka traktowała zaś art. 85 ust. 5 starej ustawy Pzp jako lex specialis wobec art. 111 § 2 Kodeksu cywilnego15.

Ważne
Budowana przez doktrynę argumentacja skłaniała zatem do wniosku, że przy obliczaniu terminu związania ofertą znajdą zastosowanie normy zawarte w art. 111 § 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli początkiem terminu oznaczonego w dniach...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy