Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

10 czerwca 2019

NR 175 (Czerwiec 2019)

Wydatkowanie środków unijnych w praktyce

0 63

Realizując projekty współfinansowane ze środków unijnych należy mieć świadomość, że wymagane jest przestrzeganie nie tylko zawartych umów o dofinansowanie, lecz także przepisów prawa krajowego i prawa Unii Europejskiej.

Zasady dotyczące udzielania zamówień publicznych współfinansowanych ze środków unijnych do polskiego porządku prawnego przeniosła ustawa wdrożeniowa, tj. ustawa z dnia 11 lipca 2014 r. o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014–2020 (Dz. U. z 2014 r., poz. 1146 z późn. zm.). Na jej podstawie Minister Rozwoju i Finansów wydał tzw. wytyczne horyzontalne1, które określają m.in. sposób udzielania zamówień oraz sposób wydatkowania środków finansowych w ramach projektów. Instytucje zarządzające krajowym programem operacyjnym wydały natomiast wytyczne dotyczące kwestii szczegółowych dla poszczególnych programów operacyjnych, zwane wytycznymi programowymi.


Ustalenie wartości zamówienia


Pierwszym i najważniejszym krokiem przy udzielaniu zamówienia ze środków unijnych jest ustalenie jego wartości szacunkowej, wyrażonej w kwocie netto. Od tej wartości bowiem uzależniony jest wybór procedury, jaką należy zastosować przy dokonywaniu wydatku.

Zamówienia szacowane są na różnych poziomach:

  • w odniesieniu do danego projektu – w przypadku beneficjentów niezobligowanych do stosowania Pzp, nawet jeśli podobne zamówienia beneficjenci realizują jednocześnie w kilku innych projektach finansowanych z EFS czy też innych środków publicznych;
  • w odniesieniu do danego projektu – w przypadku beneficjentów zobligowanych do stosowania Pzp, ale tylko po stwierdzeniu, że szacunkowa wartość zamówienia na poziomie zamawiającego nie przekracza 30 tys. euro netto; w praktyce oznacza to, że każdy zamawiający w rozumieniu Pzp najpierw dokonuje sumowania zgodnie z tą ustawą, a dopiero dla zamówień o wartości poniżej 30 tys. euro netto dokonuje sumowania na poziomie projektu w celu weryfikacji, czy zamówienie podlega zasadzie konkurencyjności, czy rozeznaniu rynku.
     

Wytyczne obligują beneficjentów do dokumentowania faktu przeprowadzenia szacowania wartości zamówienia. Czynności te powinny zostać wykonane w sposób umożliwiający audyt. W praktyce oznacza to obowiązek sporządzenia notatki z szacowania wartości zamówienia przed dokonaniem wyboru właściwego trybu prowadzenia postępowania. Należy zatem zgromadzić dowody świadczące o poprawności przeprowadzenia tego etapu. Mogą nimi być w szczególności: oferty wstępne pozyskane od potencjalnych wykonawców, wydruki z cenników czy katalogów.


Zasada konkurencyjności


Środki finansowe wydatkowane w ramach realizacji projektów unijnych, pochodzące z budżetu Unii Europejskiej, zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych2 są środkami publicznymi.

Beneficjenci realizujący projekt współfinansowany ze środków UE zobowiązani są do zachowania zasady uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców, a wszystkie wydatki muszą być ponoszone w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny.

Dokonując wyboru wykonawcy usługi, roboty budowlanej lub dostawcy towaru, należy zastosować wytyczne dotyczące sposobu udzielania zamówień, w tym zasadę konkurencyjności lub zasady i tryby zawarte w ustawie Pzp3, w zależności od wartości przedmiotu zamówienia.

Zasada konkurencyjności to procedura udzielania określonych zamówień w ramach projektu w sposób przejrzysty, racjonalny i efektywny. Celem prowadzenia tej procedury jest zapewnienie przejrzystości postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, tj. umożliwienie skorzystania z zamówienia szerokiemu kręgowi potencjalnych wykonawców.

Ważne

Jeżeli beneficjenci na podstawie zatwierdzonego wniosku o dofinansowanie są pewni konieczności stosowania zasady konkurencyjności (a więc najbardziej restrykcyjnego w ich przypadku trybu), nie muszą sporządzać odrębnych notatek dotyczących szacowania wartości przedmiotu zamówienia. W takiej sytuacji zapisy wniosku o dofinansowanie w zakresie planowanej wartości zamówień są wystarczające, a ścieżka audytu jest zapewniona.

Zasada konkurencyjności opisana została w punkcie 6.5.2 wytycznych horyzontalnych. Obowiązek jej stosowania dotyczy dwóch grup beneficjentów:

  • niebędących zamawiającym w rozumieniu ustawy Pzp w przypadku zamówień przekraczających wartość 50 tys. zł netto,
  • będących zamawiającym w rozumieniu ustawy Pzp w przypadku zamówień o wartości równej kwocie określonej w art. 4 pkt 8 Pzp lub niższej, lub w przypadku zamówień sektorowych o wartości niższej niż kwota określona w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 Pzp, a jednocześnie przekraczającej 50 tys. zł netto. 

Ważne

Zgodnie z brzmieniem wytycznych w przypadku beneficjenta, który jest zamawiającym w rozumieniu Pzp, zasadę konkurencyjności uznaje się za spełnioną, jeżeli postępowanie o udzielenie zamówienia przeprowadzone jest na zasadach i w trybach określonych w Pzp.


Przytoczony powyżej zapis ma ogromne znaczenie w obecnej sytuacji prawnej, w której do systemu zamówień publicznych wprowadzono możliwość udzielenia zamówień na tzw. usługi społeczne. Tego typu zamówienie, mimo że realizowane jest zgodnie z ustawą Pzp, niestety, nie wypełnia dyspozycji, o której mowa powyżej. Udzielenie zamówienia na podstawie przepisów zawartych w dziale III, rozdziale 6,w tym opartym na art. 138o Pzp oznacza, że de facto dla
zamówień o wartości powyżej 50 tys. zł netto obowiązują uregulowania bardziej restrykcyjne niż dla zamówień, których wartość przekracza 30 tys. euro netto. Biorąc powyższe pod uwagę, radzę w ww. przypadkach publikowanie ogłoszeń tego typu także w bazie konkurencyjności, zgodnie z omawianą w niniejszym artykule zasadą.

W celu wypełnienia obowiązków dotyczących zasady konkurencyjności należy: upublicznić zapytanie ofertowe poprzez umieszczenie go w bazie konkurencyjności4. W praktyce publikacja polega na wypełnieniu ujednoliconego elektronicznego formularza. Do rejestracji i umieszczania zapytań w bazie konkurencyjności uprawnieni są jedynie beneficjenci, którzy podpisali umowę o dofinansowanie.

Ważne

Korekty finansowe za brak publikacji zapytania lub jego niewłaściwą publikację mogą sięgać 25%, a nawet 100% wartości dofinansowania. O finansowych konsekwencjach naruszenia zasady konkurencyjności mówi rozporządzenie Ministra Rozwoju z dnia 29 stycznia 2016 r. w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy