Dołącz do czytelników
Brak wyników

Opinia UZP

19 listopada 2018

NR 168 (Listopad 2018)

Zaliczka dla wykonawcy

0 18

Instytucja zaliczki w systemie zamówień publicznych służy usprawnieniu jego funkcjonowania, przede wszystkim przez ułatwienie dostępu do projektów realizowanych tą drogą także dla firm dysponujących mniejszym potencjałem, tzw. małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP). Możliwość finansowania zamówienia zaliczkami udzielanymi przez zamawiającego ma istotne znaczenie przy określeniu ceny oferty: wykonawca nie musi angażować środków własnych ani szukać finansowania zewnętrznego, co zwykle niesie ze sobą dodatkowe koszty.

Zagadnienia związane z tym elementem postępowań i realizacji zamówień podjęto w wyczerpującym opracowaniu Urzędu Zamówień Publicznych pt. Zaliczki w zamówieniach publicznych, autorstwa Jarosława Jerzykowskiego, zrealizowanym wspólnie z agendami UE w ramach akcji „Efektywne zamówienia publiczne – wzmocnienie potencjału administracji”. Przedstawiono w nim interpretacje stosownych regulacji zawartych w Pzp oraz innych aktach prawnych, w tym niuanse towarzyszące zarówno określeniu roli zaliczki w realizacji zobowiązania, jak też okolicznościom jej udzielenia, zwrotu i zabezpieczenia. 
W Pzp kwestię zaliczki, której zamawiający może udzielić wykonawcy, uregulowano właściwie jedynie w art. 151a, którego swoistym uzupełnieniem jest treść art. 131w, adresowanego do zamówień w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa. Ani Pzp, ani Kodeks cywilny, w którym pojęcie zaliczki pojawia się parokrotnie, nie definiują go formalnie. Tradycyjnie więc zaliczkę określa się jako przedpłatę na poczet wynagrodzenia (ceny) uiszczaną przez dłużnika (świadczenia pieniężnego) przed terminem spełnienia przez wierzyciela jego świadczenia wzajemnego i przed terminem zapłaty wynagrodzenia. 
Zarówno przepisy o zamówieniach publicznych, jak i przepisy kodeksowe, wiążą zaliczkę ze zobowiązaniami umownymi, a precyzyjniej – ze zobowiązaniami z umów wzajemnych. Kodeks cywilny wiąże ją z modelem umowy wzajemnej, w której strony zobowiązane są w taki sposób, że świadczenie jednej z nich ma być odpowiednikiem świadczenia drugiej. Analogicznie postrzegane jest dostosowanie instytucji zaliczki w stosunku do umowy w sprawie zamówienia publicznego. Wzajemny charakter takiej umowy wynika wprost z legalnej definicji tego zamówienia. Artykuł 2 pkt 13 Pzp wskazuje, 
iż świadczenie dostawcy lub wykonawcy polega na wykonaniu usług, robót budowlanych albo dostaw, a świadczenie zamawiającego – na ich opłaceniu. Każda ze stron umowy w sprawie zamówienia publicznego jest zarazem dłużnikiem i wierzycielem. Zamawiający jest wierzycielem wykonawcy i może domagać się od niego wykonania przedmiotu zamówienia (dostaw, usług lub robót budowlanych), a zarazem, jako jego dłużnik, zobowiązany jest zapłacić wynagrodzenie. Wykonawca zaś jest dłużnikiem zamawiającego, jako zobowiązany do realizacji przedmiotu zamówienia, a wierzycielem – z tytułu zapłaty przysługującego mu wynagrodzenia.

Możliwości i obowiązki

Ważne!

Regulacje art. 151a Pzp przede wszystkim mają na celu potwierdzenie prawa zamawiających do udzielania zaliczek. Zamawiający może udzielić zaliczki na poczet wykonania zamówienia, jeżeli możliwość taka została przewidziana w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Odnosi się to do każdego zamawiającego, bowiem przepis swym zakresem obejmuje wszystkie kategorie zamawiających, o których mowa w art. 3 ust. 1 Pzp, niezależnie od ich statusu prawnego. Jak podkreślono w opracowaniu UZP, należy rozważyć również zagadnienie możliwości sprecyzowania przez zamawiającego celu, na który może być wydatkowana zaliczka. Może to być np. sfinansowanie określonego rodzaju robót, zakup materiałów na potrzeby realizacji zamówienia czy zakup urządzeń do zamontowania.

Szczególny charakter ma art. 143a ust. 1 pkt 2 Pzp, dotyczący zaliczek w umowach o roboty budowlane zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy, przewidujących jednorazową zapłatę całości wynagrodzenia. Brzmi on: W przypadku zamówień na roboty budowlane, których termin wykonywania jest dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli umowa przewiduje zapłatę całości wynagrodzenia należnego wykonawcy po wykonaniu całości robót budowlanych – zamawiający jest obowiązany przewidzieć udzielanie zaliczek, przy czym udzielanie kolejnych zaliczek przez zamawiającego wymaga przedstawienia dowodów zapłaty wymaganego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom, o których mowa w art. 143c ust. 1, biorącym udział w realizacji części zamówienia, za którą zaliczka została wypłacona.
Artykuł 143a ust. 1 pk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy