Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa TSUE

25 czerwca 2018

NR 164 (Czerwiec 2018)

Bez dostosowania cen

0 220

Trybunał Sprawiedliwości UE (dziewiąta izba) w dniu 19 kwietnia 2018 r. wydał wyrok w sprawie C-152/17 mającej za przedmiot wniosek złożony w ramach sporu między włoskimi podmiotami w kwestii dostosowania cen po udzieleniu zamówienia dotyczącego w szczególności usług sprzątania dworców kolejowych.

Wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym dotyczył wykładni art. 3 ust. 3 TUE, art. 26, 56–58 i 101 TFUE, art. 16 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz dyrektywy 2004/17/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 31 marca 2004 r. koordynującej procedury udzielania zamówień przez podmioty działające w sektorach gospodarki wodnej, energetyki, transportu i usług pocztowych (Dz. U. 2004, L 134, s. 1), zmienionej przez rozporządzenie Komisji (UE) nr 1251/2011 z dnia 30 listo- pada 2011 r. (Dz. U. 2011, L 319, s. 43), a także oceny ważności dyrektywy 2004/17.

Spór powstał między Consorzio Italian Management i Catania Multiservizi SpA a Rete Ferroviaria Italiana SpA (zwaną dalej RFI), która odmówiła uwzględnienia wniosku dwóch pierwszych podmiotów zmierzającego – po udzieleniu zamówienia dotyczącego w szczególności usług sprzątania dworców kolejowych – do dostosowania cen tego zamówienia. RFI udzieliła skarżącym w postępowaniu głównym zamówienia na usługi sprzątania, utrzymania i wystroju pomieszczeń i innych publicznie dostępnych przestrzeni, a także usług pokrewnych, na dworcach, w obiektach, biurach i warsztatach rozmieszczonych na całym terytorium podlegającym właściwości regionalnej dyrekcji ruchu Cagliari. Umowa zawierała konkretną klauzulę określającą zasady dostosowania uzgodnionej ceny, stanowiące odstępstwo od art. 1664 włoskiego kodeksu cywilnego.

W trakcie realizacji tego zamówienia skarżące w postępowaniu głównym zwróciły się do RFI o dostosowanie wcześniej uzgodnionej ceny za wykonanie umowy w celu uwzględnienia wzrostu kosztów umowy wynikających ze zwiększenia kosztów dotyczących pracowników. RFI oddaliła ów wniosek, skutkiem czego skarżące w postępowaniu głównym zwróciły się do regionalnego sądu administracyjnego dla Sardynii ze skargą o stwierdzenie nieważności tej decyzji.

MIĘDZY SĄDAMI

Regionalny sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że art. 115 dekretu ustawodawczego nr 163/2006 nie ma zastosowania do zamówień dotyczących sektorów specjalnych, takich jak zamówienie rozpatrywane w postępowaniu głównym. Sąd ten uznał bowiem, że usługi sprzątania dworców, obiektów, biur i warsztatów są usługami pomocniczymi wobec działalności należącej do sektora specjalnego, gdyż dotyczą niezbędnych elementów składowych sieci transportu kolejowego. Sąd dodał, że dostosowanie cen nie jest też obowiązkowe na podstawie art. 1664 kodeksu cywilnego, skoro strony umowy mogą przewidzieć wyjątek od tego przepisu w drodze włączenia do umowy klauzuli ograniczającej dostosowanie ceny, jak to miało miejsce w rozpatrywanej w postępowaniu głównym sprawie.

Skarżące w postępowaniu głównym wniosły odwołanie od tego wyroku do sądu odsyłającego, podnosząc, w ramach zarzutów pierwszego i drugiego, że art. 115 dekretu ustawodawczego nr 163/2006, lub – alternatywnie – art. 1664 kodeksu cywilnego, miał wbrew temu, co orzekł regionalny sąd administracyjny dla Sardynii, zastosowanie do zamówienia rozpatrywanego w postępowaniu głównym. Ponadto skarżące zakwestionowały zgodność z prawem Unii w szczególności art. 115 i 206 dekretu ustawodawczego nr 163/2006, podnosząc, że te przepisy, zmierzające do wykluczenia dostosowania cen w sektorze transportu, a konkretnie w powiązanych z nim umowach o sprzątanie, są niezgodne w szczególności z art. 3 ust. 3 TUE, art. 26, 101 i nast. TFUE oraz z dyrektywą 2004/17.

Ważne!

Przepisy krajowe są tym samym zbyt daleko idące i nieuzasadnione w świetle prawa Unii. Są one również w nieuzasadniony sposób nieproporcjonalne oraz mogą stawiać przedsiębiorstwo, które wygra przetarg na usługi sprzątania, na podporządkowanej i słabej pozycji wobec przedsiębiorstwa publicznego, co rodzi nieuzasadniony i nieproporcjonalny brak równowagi stron umowy, a ostatecznie prowadzi do zmiany zasad funkcjonowania rynku. Wreszcie, gdyby wykluczenie dostosowania cen we wszystkich umowach zawieranych i stosowanych w sektorach specjalnych wynikało bezpośrednio z dyrektywy 2004/17, to byłaby ona nieważna.

W odniesieniu do pierwszego z postawionych przez skarżące w postępowaniu głównym zarzutów sąd odsyłający wyraził zamiar jego odrzucenia, podtrzymując wnioski z analizy regionalnego sądu administracyjnego dla Sardynii, zgodnie z którymi rozpatrywane w postępowaniu głównym zamówienie, jako że posiada funkcjonalny związek z sektorami specjalnymi, podlega przepisom dekretu ustawodawczego nr 163/2006, mającym zastosowanie do tych sektorów. Sąd odsyłający wskazał, że zamierza również odrzucić drugi z podnoszonych przez skarżące w postępowaniu głównym argumentów, ze względu na to, że przepisy te, posiadając charakter wiążący, mają pierwszeństwo przed art. 1664 włoskiego kodeksu cywilnego. Strony w postępowaniu głównym wprowadziły przepis szczególny, stanowiący wyjątek od tego artykułu, a przesłanka „nieprzewidywalnych okoliczności” zawarta w tym artykule nie jest w niniejszym przypadku spełniona.

Sąd ten, jako stanowiący w ostatniej instancji, uznał (a skarżące w postępowaniu głównym o to wnioskowały), że powinien sprawdzić zgodność z prawem Unii w szczególności art. 206 dekretu ustawodawczego nr 163/2006 w zakresie, w jakim wyklucza on zastosowanie art. 115 tego dekretu nie tylko do zamówień należących do sektorów specjalnych, lecz także, w drodze wykładni w orzecznictwie, do zamówień na usługi, które jakkolwiek nie należą do sektorów specjalnych, są jednak z nimi funkcjonalnie związane. Ponadto sąd odsyłający uważa, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału ma obowiązek zwrócić się do niego z pytaniem o ważność dyrektywy 2004/17 podniesionym przez skarżące w postępowaniu głównym.

PYTANIA PREJUDYCJALNE

W powyższych okolicznościach włoska rada państwa postanowiła zawiesić postępowanie i przedłożyć Trybunałowi następujące pytania prejudycjalne: 1. Czy zgodna z prawem Unii (w szczególności z art. 3 aka- pit 3 TUE, art. 26, 56–58 i 101 TFUE, art. 16 [karty] i dyrektywą 2004/17) jest wykładnia prawa krajowego, która wyklucza dostosowanie cen w umowach dotyczących sektorów specjalnych, ze szczególnym uwzględnieniem umów, których przedmiot jest odmienny od tych, do których odnosi się ta sama dyrektywa, lecz z nimi funkcjonalnie powiązanych? 2. Czy dyrektywa 2004/17 (w przypadku uznania, że wykluczenie dostosowania cen we wszystkich umowach zawartych i stosowanych w ramach sektorów specjalnych wynika z niej bezpośrednio) jest zgodna z zasadami Unii Euro- pejskiej (w szczególności z art. 3 ust. 1 TUE, art. 26, 56–58 i 101 TFUE oraz art. 16 [karty]) „z powodu niesprawiedliwości, braku proporcjonalności, zaburzenia równowagi umownej, a zatem zasad skutecznie funkcjonującego rynku?”.

Przez pytanie pierwsze sąd odsyłający zmierzał w istocie do ustalenia, czy art. 3 ust. 3 TUE, art. 26, 56–58 i 101 TFUE, art. 16 karty oraz dyrektywę 2004/17 należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie obowiązywaniu norm prawa krajowego, takich jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, które nie przewidują okresowego dostosowania cen po udzieleniu zamówień w objętych tą dyrektywą sektorach.

Trybunał przypomniał na wstępie, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w ramach współpracy między Trybunałem a sądami krajowymi, konieczność udzielenia wykładni prawa Unii, która będzie użyteczna dla sądu krajowego, wymaga, aby sąd krajowy skrupulatnie przestrzegał wymogów dotyczących treści wniosku o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym, które są wyraźnie określone w art. 94 regulaminu postępowania przed Trybunałem i które powinny być sądowi odsyłającemu znane. Jest zatem niezbędne – jak stanowi art. 94 lit. a i c regulaminu postępowania – by postanowienie odsyłające zawierało, po pierwsze, zwięzłe omówienie istotnych okoliczności faktycznych sprawy lub co najmniej wskazanie okoliczności faktycznych, na jakich oparte są pytania, a po drugie, omówienie powodów, dla których sąd odsyłający rozpatruje kwestię wykładni lub ważności określonych przepisów prawa Unii, jak również związku, jaki dostrzega on między tymi przepisami a uregulowaniami krajowymi, które znajdują zastosowanie w postępowaniu głównym.

Ważne!

Tymczasem postanowienie odsyłające nie zawiera żadnych wyjaśnień na temat znaczenia wykładni art. 3 ust. 3 TUE ani art. 26, 57, 58 i 101 TFUE dla rozstrzygnięcia sporu w postępowaniu głównym. To samo odnosi się do art. 56 TFUE, gdyż dotyczy on aspektów innych niż stanowiące przedmiot badania Trybunału, przedstawionego w pkt 32 niniejszego wyroku. W związku z powyższym pierwsze pytanie prejudycjalne jest w tym zakresie niedopuszczalne.

ZAMÓWIENIE OBJĘTE DYREKTYWĄ

W odniesieniu do wykładni dyrektywy 2004/17 i ogólnych zasad, na których się ona zasadza, sąd odsyłający wskazał, że rozpatrywane w postępowaniu głównym zamówienie jest objęte tą dyrektywą,...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy