Dołącz do czytelników
Brak wyników

Dyskusja nad przyszłością Pzp

30 października 2018

NR 167 (Październik 2018)

Dostęp do środków ochrony prawnej

0 160

Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii oraz Urząd Zamówień Publicznych w czerwcu br. przedstawiły Koncepcję nowego Prawa zamówień publicznych, która została przyjęta przez rynek zamówień publicznych, jak się wydaje, pozytywnie; identyfikuje bowiem najważniejsze bolączki systemu zamówień w Polsce, wskazując na możliwe działania korygujące. 

Jednym z obszarów zainteresowania Koncepcji są środki ochrony prawnej. Jej autorzy nie planują jednak rewolucji w tym zakresie – obecnie funkcjonujący model odwoławczy jest uznawany za optymalny i niewymagający istotnej przebudowy. Taką ocenę należy podzielić, wskazując jednocześnie, że pewne zmiany w tym obszarze są konieczne. 

Zmiany, zgodnie z zamiarem autorów Koncepcji, sprzyjać powinny lepszej ochronie interesów wykonawców oraz zwiększeniu efektywności zamówień publicznych. Założenia Koncepcji sprzyjać mają w szczególności rozszerzeniu uprawnień wykonawców do wnoszenia odwołania do KIO. Przyjrzyjmy się zatem niektórym propozycjom Koncepcji w zakresie środków ochrony prawnej.

Rozszerzenie środków ochrony prawnej

Jednym z obszarów zainteresowania autorów Koncepcji jest zwiększenie możliwości korzystania ze środków ochrony prawnej. Planowane jest zarówno rozszerzenie formalnych podstaw do składania odwołań do KIO, jak i zmiany wpływające na faktyczną dostępność środków ochrony prawnej.

Odwołania poniżej progów unijnych

Koncepcja wskazuje na planowane rozszerzenie możliwości składania odwołań w postępowaniach o wartości poniżej progów unijnych. Ma zostać uregulowana dopuszczalność wnoszenia odwołań w postępowaniach na usługi społeczne i inne szczególne usługi o wartości poniżej progów stosowania dyrektyw unijnych. Co ciekawe, Koncepcja nie wskazuje jednak, czy w podprogowych postępowaniach na usługi społeczne i inne szczególne usługi wnoszenie odwołania będzie dopuszczalne, a jeśli tak – w jakich przypadkach. 

Zaskarżanie postanowień umownych i katalog klauzul abuzywnych

Jednoznacznie zostanie uregulowana możliwość składania odwołań obejmujących zastrzeżenia wobec postanowień umownych, kształtowanych przez zamawiającego w toku postępowania. Punktem odniesienia do kontroli takich postanowień ma być zasada proporcjonalności, wskazywana już obecnie przez Prezesa UZP jako zasada ograniczająca możliwość dowolnego ustalania klauzul kontraktowych w sposób korzystny wyłącznie dla zamawiającego.

Planuje się ponadto wprowadzenie w tym zakresie katalogu klauzul abuzywnych naruszających zasadę proporcjonalności i ukształtowania postanowień umownych w sposób naruszający zasadę równowagi kontraktowej przyszłego stosunku prawnego.

Odwołanie składane przez Rzecznika MŚP

Autorzy Koncepcji poddają pod dyskusję przyznanie uprawnienia do składania odwołań do KIO Rzecznikowi Małych i Średnich Przedsiębiorców. 

Elektronizacja postępowania odwoławczego

Ciekawą propozycją wpływającą na ułatwienie korzystania ze środków ochrony prawnej jest dopuszczenie złożenia odwołania w formie elektronicznej, bez konieczności podpisywania się kwalifikowanym podpisem elektronicznym (ciągle jednak za pośrednictwem platformy ePUAP). Docelowo odwołania będą mogły być składane za pośrednictwem platformy elektronicznej e-Zamówienia.

Ważne!

Czas pokaże, w jaki sposób planowana elektronizacja wpłynie na dostępność postępowania odwoławczego. Należy mieć nadzieję, że ułatwienia będą dotyczyć również zgłaszania przystąpienia do postępowania odwoławczego, które obecnie musi być dokonywane praktycznie z dnia na dzień.

 

Obniżenie opłat sądowych 

Jednym z mechanizmów, które powinny sprzyjać poszerzeniu korzystania ze środków ochrony prawnej, jest planowane obniżenie opłat sądowych od skarg na orzeczenia KIO. Proponowana przez autorów Koncepcji opłata wynosić ma trzykrotność wpisu wnoszonego od odwołania do KIO 
(w miejsce obecnie obowiązującej pięciokrotności). 

Ważne!

W kontekście kierunku planowanych zmian warto rozważyć silniejsze niż dotychczas powiązanie wysokości wpisu od skargi z wartością zamówienia, być może w formie progresywnej skali stawek opłaty sądowej opierającej się na ustaleniu kilku progów, po przekroczeniu których wysokość opłaty uległaby zwiększeniu.

 

Wydłużenie terminu na wniesienie skargi

Proponuje się wydłużenie terminu na wniesienie skargi do sądu na orzeczenie KIO dla stron – z siedmiu do 14 dni, zaś dla Prezesa UZP – do 30 dni. Zmiana ta powinna pozytywnie wpłynąć na poziom składanych do sądów powszechnych skarg, termin siedmiodniowy jest bowiem niezwykle krótki, szczególnie dla tych wykonawców, którzy nie korzystają ze stałej obsługi prawnej w zakresie zamówień publicznych.

Skargi na postanowienia Prezesa KIO o zwrocie odwołania

Na uwagę zasługuje również umożliwienie zaskarżania postanowień Prezesa KIO o zwrocie odwołania. Obecnie art. 198a ust. 1 Pzp umożliwia wyłącznie zaskarżanie orzeczeń KIO, a nie Prezesa KIO, stąd sądy okręgowe odrzucają skargi skierowane przeciwko postanowieniom Prezesa KIO.

Magia legislacji 

Oceniając generalnie pozytywnie propozycje zawarte w Koncepcji, należy wskazać na konieczność skoordynowania działań zmierzających do usprawnienia i „uzdrowienia” systemu zamówień publicznych na poziomie strategicznym.
Modernizacja Prawa zamówień publicznych powinna być bowiem analizowana w znacznie szerszym kontekście niż konieczne zmiany legislacyjne. Jest to szczególnie widoczne w zakresie orzecznictwa KIO i sądów powszechnych cechującego się niestabilnością, co powoduje w wielu obszarach brak pewności prawnej.

Prawidłowo zaprojektowane przepisy prawa są oczywiście elementem sprzyjającym spójności orzecznictwa wpływającej również na dostępność środków odwoławczych, jednak nie mniejsze znaczenie mają działania edukacyjne czy promocyjne, które stanowić powinny niezbędny element należycie ukształtowanej strategii efektywnych zamówień publicznych. 

 

Interes w uzyskaniu zamówienia a dostępność środków ochrony prawnej

Przykładem przepisu, którego interpretacja przez organy orzekające w sprawach dotyczących zamówień publicznych, wpływa bezpośrednio na dostępność środków ochrony prawnej jest art. 179 ust. 1 Pzp1. Przepis ten statuuje przesłanki materialnoprawne do korzystania ze środków ochrony prawnej. 

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 179 ust. 1 Pzp prawo do wniesienia odwołania przysługuje wykonawcy, uczestnikowi konkursu, a także innemu podmiotowi, jeżeli ma lub miał interes w uzyskaniu danego zamówienia oraz poniósł lub może ponieść szkodę w wyniku naruszenia przez zamawiającego przepisów niniejszej ustawy.

Podmiot uprawniony musi wykazać się przesłanką dopuszczalności odwołania, przy czym spełnienie tej przesłanki jest wyznaczane przez zakres żądania – nie ma zatem znaczenia zasadność danego zarzutu, lecz to, czy jego potencjalne uwzględnienie może spowodować zmianę sytuacji tego podmiotu w odniesieniu do 
danego zamówienia.

Orzecznictwo KIO, w odniesi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy