Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

11 lutego 2021

NR 189 (Luty 2021)

Elementy umowy o zamówienie publiczne

15

Zamawiający oraz wykonawca wybrany w wyniku przeprowadzonego postępowania o udzielenie zamówienia publicznego zobligowani są do współpracy przy wykonywaniu umowy w sprawie zamówienia publicznego. Umowa o zamówienie publiczne, z wyjątkiem sytuacji odmiennie uregulowanych odrębnymi przepisami prawa, wymaga dla swej ważności zachowania formy pisemnej.

Zgodnie z regułami ustalonymi nową ustawą z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2019 r., poz. 2019 z 2020 r., poz. 288, 1492 i 1517) mającą zastosowanie od dnia 1 stycznia 2021 r., zamawiający jako autor umowy precyzującej zasady i warunki realizacji zamówienia publicznego, zobligowany jest do przestrzegania ustawowych warunków dotyczących kształtowania postanowień umowy o zamówienie publiczne. Nowe Prawo zamówień publicznych ogranicza dotychczasową swobodę kształtowania i projektowania warunków realizacji zamówień po stronie zamawiających, wskazując zarówno katalog postanowień niedopuszczalnych, jak i katalog okoliczności, które zamawiający zobligowani są uwzględnić w projektowanych postanowieniach umownych. Zmiany wprowadzone w nowym Pzp, w zakresie dotyczącym kształtowania postanowień projektów umów o zamówienie publiczne, sprzyjają polepszeniu sytuacji wykonawcy jako podmiotu mającego ograniczone możliwości oddziaływania na warunki umów, do których decyduje się przystąpić, składając ofertę na wykonanie zamówienia publicznego.

POLECAMY

Elementy umowy o zamówienie publiczne

Klauzule abuzywne – niedopuszczalne postanowienia umowy o zamówienie publiczne. W świetle regulacji art. 432 ustawy Pzp projektowane postanowienia umowy o zamówienie publiczne nie mogą przewidywać:

  • odpowiedzialności wykonawcy za opóźnienie, chyba że jest to uzasadnione okolicznościami lub zakresem zamówienia;
  • naliczania kar umownych za zachowanie wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy lub jej prawidłowym wykonaniem;
  • odpowiedzialności wykonawcy za okoliczności, za które wyłączną odpowiedzialność ponosi zamawiający;
  • możliwości ograniczenia zakresu zamówienia przez zamawiającego bez wskazania minimalnej wartości lub wielkości świadczenia stron.

Wprowadzenie powyższego katalogu klauzul abuzywnych mocą ustawy Pzp to rozwiązanie zmierzające do ochrony wykonawcy, mające na celu zwiększenie równowagi stron umowy na wykonanie zamówienia publicznego. Umowa o zamówienie publiczne to umowa o charakterze adhezyjnym, gdyż wykonawcy, składając ofertę, przystępują do warunków wykonania zamówienia ustalonych/narzuconych przez zamawiających. Co do zasady, wykonawcy nie dysponują możliwością kształtowania treści zawieranej umowy – próby oddziaływania na warunki realizacji zamówień poprzez składanie środków ochrony prawnej w praktyce wielokrotnie nie przynosiły oczekiwanych rezultatów. Wprowadzenie ustawowego katalogu niedopuszczalnych postanowień umowy o zamówienie publiczne oraz dysponowanie przez wykonawców prawem do złożenia odwołania na podstawie art. 505 w zw. z art. 513 pkt 1 ustawy Pzp, istotnie wpłynie na projektowane postanowienia umów o zamówienia publiczne, w tym w szczególności na zakres odpowiedzialności i ryzyk towarzyszących stronie wykonawczej zamówienia publicznego. Mając na uwadze charakter ustawowych klauzul abuzywnych, należy je ocenić pozytywnie z perspektywy pozycji wykonawcy zobligowanego do wyceny ryzyk towarzyszących realizacji zamówienia.

Wymagane postanowienia umowy o zamówienie publiczne

Zgodnie z postanowieniami art. 436 ustawy Pzp zamawiający w projektach przedkładanych umów winni uwzględniać w szczególności:

  • planowany termin zakończenia usługi, dostawy lub robót budowlanych, oraz – w razie potrzeby – planowane terminy wykonania poszczególnych części usługi, dostawy lub roboty budowlanej, określone w dniach, tygodniach, miesiącach lub latach, chyba że wskazanie daty wykonania umowy jest uzasadnione obiektywną przyczyną;
  • warunki zapłaty wynagrodzenia;
  • łączną maksymalną wysokość kar umownych, których mogą dochodzić strony;
  • w przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy:
  • wysokości kar umownych naliczanych wykonawcy z tytułu braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom z tytułu zmiany wysokości wynagrodzenia, o której mowa w art. 439 ust. 5 Pzp,
  • zasady wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia w przypadku zmiany:
    –    stawki podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego,
    –    wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę albo wysokości minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę,
    –    zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu lub wysokości stawki składki na ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne,
    –    zasad gromadzenia i wysokości wpłat do pracowniczych planów kapitałowych, o których mowa w ustawie z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (Dz. U. poz. 2215 oraz z 2019 r., poz. 1074 i 1572);
  • jeżeli powyższe zmiany będą miały wpływ na koszty wykonania zamówienia przez wykonawcę.

Podsumowując, ustawodawca obok katalogu klauzul abuzywnych sprecyzował zakres postanowień, które zamawiający zobligowani są uwzględniać w zawieranych umowach o zamówienie publiczne.

Elementy umowy o roboty budowlane i usługi

W przypadku umów na wykonanie zamówienia publicznego, którego przedmiotem są roboty budowlane lub usługi, zamawiający zobowiązani są do wskazywania w projektach umów:

  • obowiązku przedkładania przez wykonawcę zamawiającemu projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, a także projektu jej zmiany, oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i jej zmiany;
  • terminu na zgłoszenie przez zamawiającego zastrzeżeń do projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, do projektu jej zmiany;
  • terminu na zgłoszenie sprzeciwu do umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i do jej zmiany;
  • obowiązku przedkładania przez wykonawcę zamawiającemu poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartych umów o podwykonawstwo, których przedmiotem są dostawy lub usługi, oraz ich zmiany;
  • zasad zapłaty wynagrodzenia wykonawcy, uwarunkowanej przedstawieniem przez niego dowodów potwierdzających zapłatę wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom;
  • terminu zapłaty wynagrodzenia podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom;
  • zasad zawierania umów o podwykonawstwo z dalszymi podwykonawcami;
  • wysokości kar umownych, z tytułu:
  • braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty na rzecz podwykonawców i dalszych podwykonawców,
  • nieprzedłożenia do zaakceptowania projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub projektu jej zmiany,
  • nieprzedłożenia poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo lub jej zmiany,
  • braku zmiany umowy o podwykonawstwo w zakresie terminu zapłaty, zgodnie z art. 464 ust. 10 Pzp.

Odnosząc się do warunków wypłaty wynagrodzenia, które winny stanowić element każdej umowy o zamówienie publiczne, wskazać należy, iż ustawodawca dopuszcza realizację płatności poprzez zapłatę jednorazową za wykonanie zamówienia, a w przypadku umów zawartych na okres dłuższy niż 12 miesięcy także poprzez system zapłaty wynagrodzenia w częściach.

Reguły wypłaty wynagrodzenia w przypadku zamówienia publicznego, którego przedmiotem są roboty budowlane, wiążą się z wymogiem spełnienia dodatkowych obowiązków przypisanych wykonawcy. W przypadku umowy o roboty budowlane, której okres realizacji jest dłuższy niż 12 miesięcy, w świetle postanowień Pzp, które należy przenieść na grunt zawieranych umów, zamawiający dokona zapłaty drugiej i kolejnych części wynagrodzenia pod warunkiem przedstawienia dowodów zapłaty wymagalnego wynagrodzenia należnego podwykonawcom i dalszym podwykonawcom, uczestniczącym w realizacji odebranych robót budowlanych (art. 447 ust. 1 pkt 1 ustawy Pzp). Wprowadzając system płatności częściowych za wykonane roboty budowlane, zamawiający może wskazać w SWZ procentową wartość ostatniej części wynagrodzenia, która nie może wynosić więcej niż 50% wynagrodzenia należnego wykonawcy (art. 447 ust. 3 ustawy Pzp).

W przypadku ustalenia, iż zapłata wynagrodzenia nastąpi w całości, po wykonaniu robót budowlanych, obowiązkiem zamawiającego jest wprowadzenie postanowień przewidujących udzielanie zaliczek, przy czym udzielanie kolejnych zaliczek wymaga przedstawienia przez wykonawcę dowodów zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom, uczestniczącym w realizacji części zamówie-
nia, za którą zaliczka została wypłacona. Zaniechanie dostarczenia ww. dowodów dokonania zapłaty wynagrodzenia na rzecz podwykonawców i dalszych podwykonawców powoduje po stronie zamawiającego zarówno wstrzymanie zapłaty wynagrodzenia należnego za odebrane roboty budowlane, jak i wstrzymanie udzielenia kolejnej zaliczki w części równej sumie kwot wynikających z nieprzedstawionych dowodów zapłaty (art. 447 ust. 1 pkt 2 ustawy Pzp).

Zamawiający w ślad za regułami obowiązującymi dotychczas, tj. na podstawie uchylonej ustawy – Prawo zamó...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy