Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

25 czerwca 2018

NR 163 (Maj 2018)

Korekty finansowe środków unijnych

0 398

Jednym z głównych celów organizacji międzynarodowej, jaką jest Unia Europejska, jest zmniejszanie różnic w rozwoju krajów i regionów. Państwa członkowskie mogą więc ubiegać się o dofinansowanie planowanych przedsięwzięć z:

  • Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, 
  • Europejskiego Funduszu Społecznego, 
  • Funduszu Spójności, 
  • Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich,
  • Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego.

Państwa wydatkujące środki unijne w ramach dofinansowania zobowiązane są do ścisłego przestrzegania prawa, postanowień umowy o dofinasowanie oraz poddania się kontrolom, które dotyczą poszczególnych etapów – elementów składowych projektu, od udzielenia zamówienia, do zawarcia umowy oraz uzyskania efektu w postaci zrealizowanego prawidłowo zadania.

Kontrola wydatkowania

Ujawnienie ewentualnych nieprawidłowości w prowadzeniu postępowań o udzielenie zamówień publicznych niezgodnie z przepisami ustawy – Prawo zamówień publicznych może skutkować nałożeniem na zamawiającego korekt finansowych. 

Nieprawidłowość została zdefiniowana w art. 2 pkt 38 rozporządzenia nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego, a także ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006 (Dz. Urz. UE L 347/320). 1

Zgodnie z tym aktem prawnym „nieprawidłowość” oznacza każde naruszenie prawa unijnego lub prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego zaangażowanego we wdrażanie EFSI, które ma lub może mieć szkodliwy wpływ na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem.

Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy wdrożeniowej2 korekta finansowa to kwota, o jaką pomniejsza się współfinansowanie UE dla projektu lub programu operacyjnego w związku
z nieprawidłowością indywidualną lub systemową. 
Nieprawidłowość systemowa (def.: art. 2 pkt 38 rozporządzenia 1303/2013) oznacza każdą nieprawidłowość, która może mieć charakter powtarzalny, o wysokim prawdopodobieństwie wystąpienia w podobnych rodzajach operacji, będącą konsekwencją istnienia poważnych defektów w skutecznym funkcjonowaniu systemu zarządzania i kontroli, w tym polegającą na niewprowadzeniu odpowiednich procedur zgodnie z rozporządzeniem 1303/2013 oraz z przepisami dotyczącymi poszczególnych funduszy.

Instytucja zarządzająca

Główną instytucją przeprowadzającą kontrolę projektu jest Instytucja Zarządzająca (IZ), która w myśl postanowień art. 125 rozporządzenia 1303/2013 odpowiada za zarządzanie programem operacyjnym zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. W przypadku RPO3 IZ jest zarząd województwa. 

Zadania IZ zostały szczegółowo określone w ustawie wdrożeniowej. Zadania te w zakresie kontroli obejmują m.in.:

  • prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikację prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów – w przypadku krajowego albo regionalnego programu operacyjnego;
  • nakładanie korekt finansowych;
  • odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności kwot związanych z nałożeniem korekt finansowych, na zasadach określonych w ufp4 albo w umowie o dofinansowanie projektu, albo w decyzji o dofinansowaniu projektu, w tym:
    • wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek, o których mowa odpowiednio w art. 207 ust. 9 i art. 189 ust. 3b ufp, 
    • wydawanie decyzji o umorzeniu w całości albo w części oraz o odroczeniu albo rozłożeniu na raty spłaty należności wynikających z obowiązku zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów, projektów lub zadań, o których mowa w art. 61 ufp, 
    • rozpatrywanie odwołań od decyzji, o których mowa w lit. a i b powyżej, wydawanych w pierwszej instancji przez IP5 albo IW6

Rodzaje kontroli

O obowiązku poddania się beneficjenta kontroli stanowi art. 23 ust. 1 ustawy wdrożeniowej, w szczególności: Beneficjent jest obowiązany poddać się kontroli oraz audytowi w zakresie prawidłowości realizacji projektu przeprowadzanych przez IZ, IP, IW, koordynatora EWT, wspólny sekretariat, krajowego kontrolera, a także instytucję audytową, przedstawicieli Komisji Europejskiej i Europejskiego Trybunału Obrachunkowego oraz inne podmioty, uprawnione do przeprowadzania kontroli lub audytu. 

Koordynatorem Europejskiej Współpracy Terytorialnej jest minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego wykonujący na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zadania państwa członkowskiego związane z realizacją programu EWT, określone w rozporządzeniu ogólnym lub rozporządzeniu EWT.

Mogą być prowadzone następujące kontrole:

  • ex-ante dokumentacji udzielanych zamówień publicznych, przeprowadzana w siedzibie IZ/IP na podstawie dokumentów przekazanych przez beneficjenta; 
  • weryfikacje wydatków, w tym: 
    • weryfikacje wniosków beneficjenta o płatność, 
    • kontrole w miejscu realizacji projektu lub w siedzibie beneficjenta, w tym w formie wizyt monitoringowych,
  • kontrole krzyżowe służące zapewnieniu, że wydatki ponoszone w projektach nie są podwójnie finansowane w ramach różnych projektów/programów;
  • kontrole na zakończenie realizacji projektu – służące sprawdzeniu kompletności dokumentów potwierdzających właściwą ścieżkę audytu w odniesieniu do zrealizowanego projektu, przeprowadzane przed akceptacją wniosku o płatność końcową;
  • kontrole trwałości projektu.

Przy obliczaniu wartości korekt finansowych zastosowanie ma rozporządzenie Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 22 lutego 2017 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków obniżania wartości korekt finansowych oraz wydatków poniesionych nieprawidłowo związanych z udzielaniem zamówień (Dz. U. z 2017 r., poz. 615) w sprawie obniżania wartości korekt finansowych. 

Wysokość korekt finansowych

Prowadzenie postępowania o zamówienie publiczne jest złożoną procedurą, to swojego rodzaju algorytm wzajemnie powiązanych ze sobą działań. Dlatego prowadzenie procedury wymaga niezwykłej uwagi, gdyż o popełnienie uchybienia lub omyłki nie jest trudno.

Nieprawidłowościami skutkującymi nałożeniem korekty są m.in.: 

  • niedopełnienie obowiązku odpowiedniego przekazywania i publikowania odpowiednich ogłoszeń, 
  • bezprawne udzielenie zamówienia w trybach innych niż przetarg nieograniczony lub przetarg ograniczony, 
  • błędy związane z warunkami udziału w postępowaniu oraz kryteriami oceny ofert, 
  • nieprzestrzeganie terminów ustawowych, 
  • niedozwolone modyfikacje SIWZ, 
  • nieprawidłowości związane z żądaniem dokumentów i oświadczeń
  • nieprawidłowości związane ze sporządzaniem szczegółowego opisu zamówienia, 
  • naruszenia w zakresie wyboru oferty najkorzystniejszej, 
  • naruszenia w zakresie dokumentowania postępowania, 
  • naruszenia związane ze zmianami umowy. 

Analiza orzeczenia NSA 

Sprawa dotyczyła opisu oceny spełnienia warunków udziału w postępowaniu w sposób, który mógłby naruszyć zasady uczciwej konkurencji. Wyrok w tej sprawie wydał Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) w Warszawie w dniu 9 sierpnia 2017 r. (sygn. akt: II GSK 1097/17, LEX nr 2349731). 

Tezy wyroku:

  1. Do stwierdzenia, że doszło do naruszenia zasad określonych w art. 7 Pzp, nie jest konieczne, ani nawet potrzebne wykazanie, że do naruszenia konkurencyjności faktycznie doszło.
  2. W sytuacji gdy wskazanemu i niezgodnemu z prawem warunkowi t...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy