Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

8 października 2019

NR 178 (Październik 2019)

Niezaleganie ze składkami na ubezpieczenie – na przykładzie Niemiec

0 14

Jednym z dokumentów, których zamawiający może żądać od wykonawcy w celu potwierdzenia braku podstaw wykluczenia z postępowania, jest zaświadczenie o braku zaległości w opłacaniu składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne. 

Wstosunku do wykonawców z siedzibą w Polsce organem uprawnionym do wydawania zaświadczeń jest właściwa jednostka terenowa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. Organy te są jedynymi, które mogą wydać przedmiotowe zaświadczenie. Wynika to wprost z przepisu § 5 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia. 


Wymagania od wykonawców zagranicznych


Jeśli chodzi o wykonawców zagranicznych, zamawiający może żądać analogicznych zaświadczeń, wystawionych przez odpowiednie organy państwa, w którym siedzibę ma wykonawca. Kwestię tę regulują przepisy § 7 ust. 1 pkt 2 lit. b i ust. 3 
zd. 2 przywołanego rozporządzenia. 

Ważne!

Zarówno zaświadczenie składane przez wykonawcę polskiego, jak i zagranicznego, może zostać wystawione nie wcześniej niż trzy miesiące przed upływem terminu składania ofert. 

Niniejsze regulacje ustanowione zostały na podstawie polskiego systemu prawa ubezpieczeń społecznych, w którym występuje jeden państwowy organ wykonujący samodzielnie i wyłącznie, na terytorium całego kraju, zadania z zakresu ubezpieczenia społecznego (ZUS w przypadku pracowników i KRUS w przypadku rolników). 

O ile obowiązek złożenia przedmiotowych zaświadczeń nie sprawia nadmiernych trudności wykonawcom z Polski, o tyle dla wykonawców pochodzących z państw, w którym system ubezpieczeń społecznych znacząco różni się od systemu polskiego, obowiązek złożenia takiego zaświadczenia może okazać się znaczną przeszkodą w uzyskaniu zamówienia. W tej kwestii na odrębny komentarz zasługuje sytuacja wykonawców mających swoją siedzibę w Niemczech, z uwagi na zdecentralizowanie systemu ubezpieczeń społecznych. 

W 2018 r. polscy zamawiający podpisali 98 kontraktów z wykonawcami niemieckimi, co sprawia, że obok wykonawców brytyjskich i irlandzkich stanowią oni największą grupę podmiotów zagranicznych na polskim rynku zamówień publicznych.


System zabezpieczenia społecznego i zdrowotnego w Republice Federalnej Niemiec 


Aby zrozumieć trudności związane ze złożeniem dokumentów poświadczających niezaleganie z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne przez wykonawców mających siedzibę w Niemczech, należy pokrótce przedstawić podstawowe założenia tamtejszego systemu zabezpieczenia społecznego. 

W Niemczech nie wyróżnia się odrębnie ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego. Termin „ubezpieczenie społeczne” jest w Niemczech pojęciem szerszym niż w polskim systemie prawnym i obejmuje swoim zakresem również ubezpieczenie zdrowotne. 

W odróżnieniu od Polski, w Niemczech nie istnieje jedna centralna instytucja pobierająca składki na ubezpieczenie zdrowotne, ale cały szereg kas chorych. Pracownik sam wybiera kasę chorych, do której chce należeć (np. AOK, Barmer/GEK,
DAK, BKK, IKK, Knappschaft-Bahn-See i wiele innych)1. 

W związku z dużą liczbą podmiotów uprawnionych do pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne nie ma możliwości uzyskania przez wykonawcę kompletnego zaświadczenia o zakresie podobnym do zaświadczeń z ZUS-u. Należy również zauważyć, że pracownicy sami wybierają podmiot, który ich ubezpiecza. Jeden przedsiębiorca może zatem odprowadzać składki do kilku podmiotów (kas chorych).


Odniesienie do sytuacji prawnej w Polsce


Sytuacja ta może powodować wiele pytań w kontekście polskich przepisów o dokumentach, których może żądać zamawiający od wykonawców w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Jako cechę charakterystyczną zaświadczenia z ZUS-u należy wskazać wyłączność i kompleksowość – zamawiający na podstawie jednego dokumentu może stwierdzić o wystąpieniu lub braku wystąpienia przesłanek do wykluczenia wykonawcy z postępowania.

Ważne!

W przypadku zaświadczeń wystawionych przez niemieckie kasy chorych sytuacja wygląda zupełnie inaczej. Zaświadczenie wystawione przez jedną z kas jest dowodem na niezaleganie z opłaceniem składek wyłącznie w tej kasie. Zaświadczenie takie nie stanowi dowodu, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek w pozostałych kasach, w których mogą być ubezpieczeni jego pracownicy. 


Nawet w przypadku złożenia przez wykonawcę dokumentów z kilku kas chorych nie sposób takich zaświadczeń potraktować tak samo jak zaświadczenie z ZUS-u, które poświadcza kompleksowo o zaleganiu bądź niezaleganiu wykonawcy z opłacaniem składek na ubezpieczenie społeczne lub zdrowotne wszystkich pracowników. 

Jakie kroki w takiej sytuacji powinien podjąć zamawiający? Z zagadnieniem tym związany jest wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 6 grudnia 2010 r., sygn. akt: KIO 2493/10, KIO 2494/10, KIO 2496/10. 

Zamawia...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy