Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

5 listopada 2020

NR 187 (Listopad 2020)

Niezbagatelizowane – bagatelne

25

Rynek zamówień publicznych to jeden ze specyficznych rynków. Jego odmienność wynika z norm prawnych, które go regulują – aktualnie jest to ustawa z dnia 29 stycznia 2004 – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1843 t.j.), która z dniem 1 stycznia 2021 r. przestaje obowiązywać. Na jej miejsce wejdzie ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2019 ze zm.), nad którą obecnie trwają prace nowelizacyjne.

Nowe Pzp wprowadza fundamentalne zmiany w procesie procedur udzielania zamówień publicznych. Jedną z nich są zamówienia bagatelne, które budzą wiele wątpliwości zarówno po stronie zamawiających, jak i wykonawców. 

POLECAMY

Zamówienia bagatelne

W dotychczasowych przepisach ustawodawca nie definiował zamówień bagatelnych, a jedynie wskazywał, czym jest zamówienie publiczne, tj. umowy odpłatne zawierane między zamawiającym a wykonawcą, których przedmiotem są usługi, dostawy lub roboty budowlane. 
Umowy wyłączone spod obowiązku stosowania ustawy Pzp, a wypełniające elementy ww. definicji są zatem umowami w sprawie zamówienia publicznego. Ponadto doktryna i orzecznictwo wskazują, iż zamówienia bagatelne to zamówienia do progu, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy Pzp. Tym samym wszystkie zamówienia, których wartość nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 000 euro – stanowią zamówienia bagatelne1. 

Ważne

Od 1 stycznia 2021 r. o zamówieniach bagatelnych będziemy mówić tylko w przypadku tzw. zamówień klasycznych, ale udzielanych przez zamawiających publicznych, o których mowa w art. 4 nowej Pzp. 


Ustawodawca inaczej niż dotychczas zdefiniował zamówienia, do których nie stosuje się przepisów nowej ustawy Pzp. Wyłączenia przedmiotowe i podmiotowe wyodrębnił w Dziale I, Rozdział I, Oddział 2 „Wyłączenia stosowania przepisów ustawy”. Dotychczasowe zamówienia z art. 4 pkt 8 ustawy Pzp przeniósł do art. 2 ust. 2 nowej Pzp, określając tzw. próg bagatelności i zakres przepisów nowej Pzp, które należy stosować przy udzielaniu tego typu zamówień. Tym samym redakcja przepisów wprowadzających zamówienia bagatelne stała się nieczytelna i niejednoznaczna, co w konsekwencji może rodzić wiele problemów interpretacyjnych. 

Zamówienia bagatelne to zamówienia klasyczne, których wartość bez podatku od towarów i usług, dotycząca jednorazowego zakupu, jest mniejsza niż 130 000 złotych i nie mniejsza jednak niż 50 000 złotych. Do ich udzielania zamawiający publiczni są zobowiązani stosować przepisy art. 82, art. 267 ust. 1 i ust. 2 pkt 9, art. 268, art. 269 ust. 1, art. 271 ust. 1–3 oraz art. 272 nowej Pzp.

Jednorazowy zakup

Wprowadzenie w definicji zamówień bagatelnych pojęcia niezdefiniowanego rodzi wiele pytań i wątpliwości interpretacyjnych. Dodatkowo stanowi podstawę do pogłębiania niespójności w treści tego przepisu. Aktualnie pojawia się wiele prób interpretacji pojęcia jednorazowego zakupu.

Zgodnie z wykładnią przyjętą przez byłą Prezes Urzędu Zamówień Publicznych Małgorzatą Stręciwilk: (…) jednorazowy zakup, to zakup realizowany jeden raz (według słownika PWN „jednorazowy” oznacza „raz jeden uczyniony”, „mogący być użyty jeden raz”). Każdorazowo więc, jeżeli powstanie po stronie danego zamawiającego potrzeba zakupu określonego produktu, powinien dokonać jego szacunku i jeżeli jego wartość mieści się w przedziale 50 000 zł i jest poniżej 130 000 zł, powinien stosować procedurę udzielenia zamówienia bagatelnego. Wydaje się, że istotą jednorazowości jest określona potrzeba zakupu powstała „tu i teraz” u konkretnego zamawiającego2.

Pojęcie jednorazowego zakupu, jak się wydaje, należy rozumieć jako nabycie usług, dostaw lub robót budowlanych następujące jednokrotnie w danym roku kalendarzowym. Zamówieniem bagatelnym zatem byłoby wyłącznie zamówienie o wartości w przedziale 50 000 zł do 130 000 zł, niezależnie od tego, czy łączna wartość zamówień mieści się w tym zakresie. Ale dopiero w praktyce okaże się, jak orzecznictwo i zamawiający podejdą do problemu rozumienia pojęcia jednorazowości, szczególnie w kwestii planowania i sumowania zamówień na potrzeby stosowania nowej Pzp3, bowiem zasada zakazu dzielenia zamówienia w celu uniknięcia stosowania przepisów nowej Pzp, została utrzymana. 

Kwestia agregacji przy udzielaniu zamówień bagatelnych obecnie pozostaje nierozstrzygnięta. Tak jak z jednorazowością, tak i w tym przypadku pojawiają się dwa stanowiska. Pierwsze liberalne, które wskazuje na brak konieczności sumowania zamówień bagatelnych z zamówieniami podobnego rodzaju. Podyktowane jest to konstrukcją samego przepisu art. 2 ust. 2 nowej Pzp, w którym wskazano, jakie przepisy tej ustawy do zamówień bagatelnych należy stosować. Drugie nie wyklucza zastosowania przepisów Rozdziału 5 „Szacowanie wartości zamówienia i konkursu”. W tym przypadku argumentem jest m.in. treść art. 29 ust. 2 nowej Pzp, który jednoznacznie zakazuje podziału zamówienia na odrębne zamówienia w celu obejścia przepisów nowej Pzp. 

Stanowiska się ścierają, każde ma swoje argumenty, z którymi nie sposób się nie zgodzić. Tyle tylko, że dla zamawiających oraz wykonawców powyższe dywagacje nie ułatwią udzielania zamówień bagatelnych. Zwłaszcza że ich procedura została znacznie sformalizowana, co do całego procesu.

Procedura udzielania zamówień bagatelnych

Po zakwalifikowaniu zamówienia do zamówień bagatelnych, zamawiający winni przeprowadzić stosowną procedurę, by wybrać jego wykonawcę. Dotychczas zamówienia do 30 000 euro regulowane były w wewnętrznych regulaminach danego zamawiającego. Obecnie ustawodawca sformalizował ten proces poprzez wprowadzenie w art. 2 ust. 2 odesłania do zastosowania konkretnych przepisów nowej Pzp, co przedstawia tabela na str. 11.

Ustawodawca zdecydował, że ogłoszenia o zamówieniach bagatelnych będą publikowane przez zamawiających w Biuletynie Zamówień Publicznych (BZP), na identycznych zasadach jak w procedurach, do których stosuje się przepisy nowej Pzp dla zamówień krajowych. Jego zamieszczenie będzie odbywało się przy użyciu środków komunikacji elektronicznej, za pomocą formularzy umieszczonych na stronach portalu internetowego Urzędu Zamówień Publicznych. 

Zamawiający będą mogli dodatkowo udostępnić ogłoszenie w inny sposób niż określony w art. 269 ust. 1 nowej Pzp, w szczególności na swojej stronie internetowej, a także przekazać ogłoszenie do publikacji w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Udostępnienie lub przekazanie ogłoszenia w sposób, o którym mowa powyżej, nie może nastąpić przed jego zamieszczeniem w BZP oraz nie może zawierać innych informacji niż informacje zawarte w ogłoszeniu zamieszczonym w BZP – zamawiający wskazuje datę zamieszczenia ogłoszenia w BZP. Każda zmiana ogłoszenia winna być dokonana zgodnie z treścią art. 271 nowej Pzp. 

W przypadku zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu zamawiający będą zobowiązani do przedłużenia terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo terminu składania ofert o czas niezbędny do wprowadzenia zmian we wnioskach albo ofertach, jeżeli jest to konieczne. 

Jeżeli zmiana, o której mowa powyżej, jest istotna, w szczególności dotyczyć będzie określenia przedmiotu, wielkości lub zakresu zamówienia, kryteriów oceny ofert, warunków udziału w postępowaniu lub sposobu oceny ich spełniania, zamawiający będą zobowiązani do przedłużenia terminu składania wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu albo terminu składania ofert o czas niezbędny na ich przygotowanie lub wprowadzenie zmian we wnioskach albo ofertach. 

Ważne

Zamawiający, niezwłocznie po zamieszczeniu zmiany treści ogłoszenia o zamówieniu w BZP, musi udostępnić lub przekazać ogłoszenie o zmianie ogłoszenia w sposób, o którym mowa w art. 270 ust. 1 lub 2, o ile opublikował ogłoszenie o zamówieniu np. w DUUE lub na swojej stronie.  


Treść ww. przepisów nie odbiega od obecnie obowiązujących w zakresie tzw. zamówień krajowych, gdzie następuje wszczęcie postępowania poprzez ogłoszenie o zamówieniu. W przypadku zamówień bagatelnych konstrukcja prawna wszczęcia postępowania jest nowatorska4 i przewiduje dwie możliwości:

  • zamieszczenie ogłoszenia o zamówieniu bagatelnym ze wskazaniem terminu składania ofert (ogłoszenie otwarte) z jednoczesnym przekazaniem potencjalnym wykonawcom informacji o zamiarze udzielenia tego zamówienia;
  • brak zamieszczenia ogłoszenia. 

Tymczasem projekt rozporządzenia Ministra Rozwoju w sprawie ogłoszeń zamieszczanych w Biuletynie Zamówień Publicznych w treści załącznika nr 8 – „Ogłoszenie o zamówieniu bagatelnym – zakres informacji”, wprowadza kolejną możliwość wszczęcia tego postępowania. 

W pkt 4 ww. projektu pojawia się zapis: Jeżeli ogłoszenie o zamówieniu bagatelnym stanowi zaproszenie do ubiegania się o udzielenie tego zamówienia, ogłoszenie zawiera dodatkowo informacje niezbędne dla wykonawców do ubiegania się o udzielenie zamówienia bagatelnego lub adres, pod którym można uzyskać te informacje. 

Redakcja ww. przepisu wskazuje na możliwość arbitralnego podejmowania decyzji przez zamawiającego, czy ogłoszenie stanowić będzie zaproszenie do ubiegania się o udzielenie zamówienia bagatelnego, czy też nie. Powyższe rozwiązanie nie ma umocowania w nowej Pzp. 

Ważne

Wprowadzenie trzeciej możliwości w postaci zamieszczenia ogłoszenia niestanowiącego zaproszenia do ubiegania się o udzielenie zamówienia bagatelnego budzi wątpliwości, kiedy nie należy zamieszczać ogłoszenia o zamówieniu bagatelnym w ogóle, a kiedy zamieszczać ogłoszenie niestanowiące zaproszenia do ubiegania się o udzielenie zamówienia bagatelnego. Ponadto powstaje pytanie, co z ofertami, które zostałyby złożone na ogłoszenie niebędące zaproszeniem do ubiegania się o zamówienie. 


Proponowany zapis zaprzecza zwiększeniu elastyczności procedur udzielania zamówień publicznych oraz poprawieniu konkurencyjności, a dodatkowo ogranicza dostęp wykonawcom do tego typu zamówień. 

Konsekwencje wynikające z nowych regulacji

Analiza przepisów w zakresie zamówień bagatelnych nie pozwala na przyjęcie argumentów związanych z ułatwieniem dostępu do tych zamówień. Nałożenie procedur związanych z udzielaniem zamówień bagatelnych nie tylko spowoduje utrudnienie w dostępie do tego rodzaju zamówień, ale jednocześnie spowolni proces ich udzielania. Tym samym zamówienia ba...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy