Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak wygrać przetarg

9 marca 2022

NR 200 (Marzec 2022)

Ocena ofert a procedura odwrócona

0 1071

Dopuszczalność żądania dołączenia do oferty kosztorysu ofertowego (wycenionego przedmiaru robót budowlanych), w przypadku przyjęcia w umowie wynagrodzenia ryczałtowego, nadal budzi kontrowersje i wątpliwości.

Według Pzp2004

Procedura odwrócona stosowana była wyłącznie w trybie przetargu nieograniczonego i utożsamiana z procedurą opisaną w art. 24aa ust. 1 Pzp2004. Zgodnie z tym przepisem zamawiający mógł, w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, najpierw dokonać oceny ofert, a następnie zbadać, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu, o ile taka możliwość została przewidziana w SIWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu.
Jednak w przypadku, gdy zamawiający ani w ogłoszeniu o zamówieniu, ani w SIWZ nie poinformował, że zastosuje tę procedurę, mógł jednak ją zastosować. W przypadku trybu przetargu nieograniczonego przepisy Pzp2004 nie przewidywały bowiem innej kolejności czynności w postępowaniu, jak dokonanie oceny ofert, a następnie zbadanie, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu. Oczywiście przepis art. 24aa ust. 1 Pzp2004 został zredagowany wadliwie. Powinno być „najpierw dokonać badania i oceny ofert”, a nie „najpierw dokonać oceny ofert”.
Jeżeli zamawiający ani w ogłoszeniu o zamówieniu, ani w specyfikacji nie poinformował, że zastosuje tę procedurę, stosował tzw. procedurę zasadniczą. Badał oświadczenie, o którym mowa w art. 25a ust. 1 Pzp2004 złożone przez wszystkich wykonawców, a nie tylko wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona. A to oznaczało, że istota procedury odwróconej zasadzała się na badaniu oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 Pzp2004 wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, a nie wszystkich wykonawców. O tym natomiast ustawodawca nie wspomina w żadnym przepisie Pzp2004.

POLECAMY

Ważne
W procedurze odwróconej i procedurze zasadniczej kolejność czynności była taka sama: zamawiający najpierw dokonywał badania i oceny ofert, a następnie badał, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu.

Na gruncie Pzp2004, w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, bez względu na przyjętą procedurę (odwróconą, czy zasadniczą) niedopuszczalne było żądanie złożenia przez wykonawców wraz z ofertą oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu, spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego (tzw. dokumenty przedmiotowe) i brak podstaw wykluczenia. Wyjątkiem była sytuacja, gdy zamawiający żądał złożenia z ofertą dokumentów przedmiotowych w celu dokonania oceny ofert.
Zgodnie bowiem z art. 25a ust. 1 Pzp2004, w trybie przetargu nieograniczonego do oferty wykonawca dołączał aktualne na dzień składania ofert oświadczenie w zakresie wskazanym przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu lub w SIWZ. Innej możliwości nie było. Takie stanowisko wyraził również Urząd Zamówień Publicznych w opinii „Dokumenty na potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu oraz braku podstaw do wykluczenia”.

Według Pzp2019 

Stanowisko wyrażone w ww. opinii pozostaje aktualne na gruncie Pzp2019: Zamawiający nie jest uprawniony […] do wymagania, aby wszyscy wykonawcy wylegitymowali się stosownymi oświadczeniami lub dokumentami (środkami dowodowymi) na etapie składania ofert (wniosków). Wymóg legitymowania się przez wszystkich wykonawców wymaganymi środkami dowodowymi na etapie składania ofert (wniosków) jest niedopuszczalny i jako taki stanowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania.
Zgodnie z nową ustawą zamawiający może prowadzić postępowanie w trybie przetargu nieograniczonego w trzech wariantach:

Wariant 1
Zamawiający żąda od wszystkich wykonawców dołączenia do oferty JEDZ-a, po otwarciu ofert bada i ocenia oferty, JEDZ-a bada tylko wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, a następnie dokonuje kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu. Ten wariant to uprzednia ocena ofert (art. 134 ust. 2 pkt 11 Pzp2019), w praktyce niesłusznie nazywana również procedurą odwróconą.
Wariant 2
Zamawiający żąda od wszystkich wykonawców dołączenia do oferty JEDZ-a, po otwarciu ofert bada JEDZ-e złożone przez wszystkich wykonawców, następnie bada i ocenia oferty oraz dokonuje kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona – w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu. Ten wariant jest stosowany, gdy zamawiający nie zdecyduje się na zamieszczenie w SWZ lub ogłoszeniu o zamówieniu informacji o uprzedniej ocenie ofert, zgodnie z art. 139 Pzp2019 (zob. art. 134 ust. 2 pkt 11 Pzp2019).
Wariant 3
Po otwarciu ofert zamawiający bada i ocenia wszystkie oferty, następnie żąda JEDZ-a wyłącznie od wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, bada JEDZ-a tego wykonawcy i dokonuje kwalifikacji podmiotowej wykonawcy w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu. Ten wariant jest stosowany, gdy zamawiający na podstawie art. 139 ust. 2 Pzp2019 zdecyduje się na żądanie JEDZ-a wyłącznie od wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona.

  • Powyższe warianty trybu podstawowego zostały wskazane w art. 275 pkt 1, 2 i 3 Pzp2019.

Procedura odwrócona

W praktyce niesłusznie przyjmuje się, że w przepisach Pzp2019 przebieg procedury odwróconej został opisany w art. 139 ust. 1, zgodnie z którym zamawiający może najpierw dokonać badania i oceny ofert, a następnie dokonać kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu – o ile taka możliwość została przewidziana w SWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu.

Ważne
W postępowaniu prowadzonym w trybie podstawowym zamawiający analogicznie do poprzedniej ustawy, wzywa wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż 5 dni od dnia wezwania, podmiotowych środków dowodowych, jeżeli wymagał ich złożenia w ogłoszeniu o zamówieniu lub dokumentach zamówienia (art. 274 ust. 1 Pzp2019). Następnie dokonuje kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu.

Jeżeli zamawiający w trybie przetargu nieograniczonego i trybie podstawowym nie określał warunków udziału w postępowaniu, nie dokonuje kwalifikacji podmiotowej w zakresie wykazania przez wykonawcę spełniania warunków udziału w postępowaniu.
Zgodnie z art. 134 ust. 2 pkt 11 Pzp2019 zamawiający zamieszcza w SWZ informację o uprzedniej ocenie ofert, zgodnie z art. 139 Pzp2019, jeżeli przewiduje odwróconą kolejność oceny. Z art. 134
ust. 2 pkt 11 Pzp2019 wynika, że uprzednia ocena ofert została opisana w art. 139 Pzp2019. Co do zasady art. 139 ustawy Pzp odzwierciedla przebieg procedury opisanej w art. 24aa ust. 1 ustawy Pzp. Wyjątek stanowią przedmiotowe środki dowodowe (dawniej oświadczenia lub dokumenty potwierdzające spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego).
Jeżeli zamawiający żąda złożenia przedmiotowych środków dowodowych, w zakresie służącym potwierdzeniu zgodności oferowanych dostaw, usług lub robót budowlanych z wymaganiami określonymi w opisie przedmiotu zamówienia lub opisie kryteriów oceny ofert, wykonawca składa je wraz z ofertą (art. 107
ust. 1 ustawy Pzp2019).

Ważne
W praktyce niesłusznie uznaje się, że w przepisie art. 139 ust. 1 Pzp2019 została opisana procedura odwrócona. W przepisie tym ustawodawca postanowił, że zamawiający może najpierw dokonać badania i oceny ofert, a następnie dokonać kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udziału w postępowaniu, o ile taka możliwość została przewidziana w SWZ lub w ogłoszeniu o zamówieniu.

Warto jednak zauważyć, że w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, aby skorzystać z możliwości dokonania czynności przewidzianych w art. 139 ust. 1 Pzp2019, zamawiający nie musi przewidywać tej czynności w SWZ lub ogłoszeniu o zamówieniu. W trybie przetargu nieograniczonego zamawiający zawsze najpierw dokonuje badania i oceny ofert, a następnie dokonuje kwalifikacji podmiotowej wykonawcy, którego oferta została najwyżej oceniona, w zakresie braku podstaw wykluczenia oraz spełniania warunków udział...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy