Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

4 marca 2021

NR 190 (Marzec 2021)

Odwołanie do KIO

0 778

Analizując zasady i możliwości złożenia odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej, należałoby na wstępie określić, jakie zasady obowiązują w zakresie środków ochrony prawnej w sytuacji, gdy postępowanie zostało wszczęte na podstawie przepisów ustawy Z DNIA 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych Albo odwołanie zostało wniesione do 31 grudnia 2020 r. lub wcześniej, ALBO odwołanie – składane było po 1 stycznia 2021 r.

Środki ochrony prawnej w okresie przejściowym

W tym celu należy przywołać art. 92 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2020, z 2020 r. poz. 1086).

POLECAMY

Art. 92.
1. Do postępowań odwoławczych i postępowań toczących się wskutek wniesienia skargi do sądu, o których mowa w ustawie uchylanej w art. 89, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2021 r., oraz do właściwości sądów w sprawach skarg wniesionych przed dniem 1 stycznia 2021 r. stosuje się przepisy dotychczasowe.
2. Do postępowań odwoławczych oraz postępowań toczących się wskutek wniesienia skargi do sądu, o których mowa w ustawie uchylanej w art. 89, wszczętych po dniu 31 grudnia 2020 r., dotyczących postępowań o udzielenie zamówienia wszczętych przed dniem 1 stycznia 2021 r., stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1. (ustawy z dn. 11 września 2019 r. Prawo zamówień publicznych).
Zastosowanie więc powinna mieć ustawa nowa. W ocenie autora – ponieważ zgodnie z art. 90 ust. 1 ustawy – Przepisy wprowadzające Pzp (Dz. U. z 2019 r., poz. 2020 i 2020 r., poz. 1086) 
– do postępowań o udzielenie zamówienia, o których mowa w ustawie uchylanej – w art. 89, wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2021 r. stosuje się przepisy dotychczasowe – to w przypadku odwołań, dotyczących czynności zamawiających, prowadzonych w stosunku do postępowań wszczętych na podstawie przepisów dotychczasowej Pzp – należy wskazywać nową podstawę prawną wniesienia odwołania, natomiast w treści zarzutów – powoływać się na zarzuty w odniesieniu do przepisów Pzp z 2004 r.

Nowe podstawy prawne

W ustawie z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych środki ochrony prawnej zostały uregulowane w dziale IX. Poświęcono im łącznie 86 artykułów – od art. 505 do art. 590. Dział stanowiący o środkach ochrony prawnej został podzielony na trzy rozdziały: przepis ogólny, postępowanie odwoławcze oraz postępowanie skargowe. Ostatni rozdział zawiera również przepis dotyczący skargi kasacyjnej. Zasadą jest zatem trójinstancyjność środków ochrony prawnej.

Rozporządzenia wykonawcze w zakresie środków ochrony prawnej

Poza ustawą Pzp zastosowanie w zakresie środków ochrony prawnej znajdą:

  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie postępowania przy rozpoznawaniu odwołań przez Krajową Izbę Odwoławczą (Dz. U. z 2020 r., poz. 2453);
  • Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 grudnia 2020 r. w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania (Dz. U. z 2020 r., poz. 2437);
  • w zakresie postępowania skargowego – przepisy Kodeksu postępowania cywilnego o apelacji, jeżeli przepisy Pzp nie stanowią inaczej;
  • w zakresie skargi kasacyjnej – przepisy księgi pierwszej tytułu VI działu Va Kodeksu postępowania cywilnego w całości;
  •  w zakresie wysokości opłat od wniesienia skargi na orzeczenie KIO i skargi kasacyjnej – ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2020 r.,poz. 755).

Środki ochrony prawnej przysługują tym samym podmiotom co dotychczas – z jedną zmianą. Katalog uprawnionych do ich wniesienia został rozszerzony o Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców. Natomiast kasacja – przysługuje obecnie również stronom postępowania.

Odwołanie – podstawowy środek ochrony prawnej

Wniesienie odwołania możliwe jest we wszystkich postępowaniach o udzielenie zamówienia, podlegających pod przepisy ustawy Pzp.

Ważne

Dotychczasowe ograniczenia w zakresie możliwości odwoływania się na poszczególne czynności w postępowaniach poniżej progów unijnych – zostały zniesione.

Obecnie w każdym postępowaniu, wobec którego zachodzi obowiązek stosowania przepisów Pzp, możliwe będzie wniesienie odwołania bez ograniczeń w zakresie odwołań wynikających z wartości zamówienia. W związku z powyższym – obecnie ustawa nie przewiduje już możliwości skierowania do zamawiającego informacji o czynności niezgodnej z prawem. Instytucja ta nie miałaby obecnie racji bytu w związku ze zniesieniem ograniczenia przedmiotowego odwołania w postępowaniach o wartości poniżej progów unijnych. W poprzednim stanie prawnym wykonawca mógł skierować do zamawiającego informację o czynności niezgodnej z prawem jedynie w zakresie, w jakim niedopuszczalne było na gruncie poprzedniej ustawy wniesienie odwołania w postępowaniach poniżej progów unijnych.

  • Odwołanie przysługuje na niezgodną z przepisami ustawy czynność zamawiającego lub zaniechanie czynności, do której podjęcia na mocy ustawy zamawiający był zobowiązany. Novum stanowi możliwość wniesienia odwołania na zaniechanie przeprowadzenia postępowania o udzielenie zamówienia lub zorganizowania konkursu na podstawie ustawy – w sytuacji, gdy zamawiający był do tego zobowiązany.
  • Odwołanie wnosi się do Prezesa KIO w formie pisemnej lub w formie elektronicznej albo w postaci elektronicznej opatrzonej podpisem zaufanym. Dopuszczalne trzy formy wnoszenia odwołania można scharakteryzować krótko w następujący sposób:
    • forma pisemna – forma zgodna z art. 78 § 1 Kodeksu cywilnego, do której zachowania wystarcza złożenie własnoręcznego podpisu na dokumencie;
    • forma elektroniczna – forma zgodna z art. 781 § 1 i 2 Ko-deksu cywilnego, do której zachowania konieczne jest złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym;
    • postać elektroniczna opatrzona podpisem zaufanym – do zachowania formy konieczne jest opatrzenie dokumentu podpisem zaufanym, tj. bezpłatnym podpisem elektronicznym, którego autentyczność i integralność są zapewniane przy użyciu pieczęci elektronicznej ministra właściwego do spraw informatyzacji.

Sygnalizacji wymaga kwestia podpisu osobistego w rozumieniu ustawy z dnia 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych, którego użycie może stanowić jedną z form postaci elektronicznej 
na gruncie ustawy Pzp (zob. art. 63 ust. 2 Pzp).

Ważne

W przypadku odwołania i przystąpienia do postępowania odwoławczego składanych w postaci elektronicznej – użycie podpisu osobistego będzie nieskuteczne. Zgodnie z art. 508 ust. 1 Pzp – odwołanie i przystąpienie do postępowania odwoławczego, wniesione w postaci elektronicznej, wymagają opatrzenia podpisem zaufanym.

Terminy na wniesienie odwołania

Podstawowe wynoszą 10 i 15 dni – w zależności od formy przekazania informacji stanowiącej podstawę wniesienia odwołania w postępowaniach o wartości równej lub przekraczającej progi unijne, oraz 5 i 10 dni – w zależności od formy przekazania informacji stanowiącej podstawę wniesienia odwołania w postępowaniach o wartości poniżej progów unijnych.

Obligatoryjne elementy odwołania

Zostały przeniesione do tekstu ustawy z rozporządzenia w sprawie regulaminu przy rozpatrywaniu odwołań. Obecnie przedmiotową materię reguluje art. 516 Pzp. Zasygnalizowania wymaga wprowadzenie obowiązku wskazania w treści odwołania numeru PESEL odwołującego – jeżeli jest on osobą fizyczną, a w przypadku przedsiębiorcy niebędącego osobą fizyczną – wskazania numeru KRS, a w jego braku – numeru w innym właściwym rejestrze, ewidencji lub NIP.

Odpowiedzi na odwołanie

Wprowadzona została istotna zmiana w regulacji dotyczącej odpowiedzi na odwołanie. Zamawiający będzie ją mógł wnieść do czasu otwarcia rozprawy przez Izbę. Odnośnie do formy wniesienia odpowiedzi na odwołanie – podlega ona ogólnej regulacji dotyczącej formy wnoszenia pism w postępowaniu odwoławczym ustanowionej w art. 508 Pzp.

W przeciwieństwie do poprzedniego stanu prawnego nie będzie już możliwe wniesienie odpowiedzi na odwołanie w formie ustnej do protokołu. Wprowadzenie przedmiotowej regulacji należy oceniać jako krok w kierunku zwiększenia przejrzystości oraz kontradyktoryjności postępowania odwoławczego poprzez zagwarantowanie odwołującemu możliwości zapoznania się z argumentacją zamawiającego jeszcze przed otwarciem rozprawy i wyrażonej w postaci pisemnej – umożliwiając tym samym lepsze przygotowanie się odwołującego do rozprawy.

Ważne

W zakresie przystąpienia do postępowania odwoławczego zachowano w dużej mierze dotychczasowe regulacje, a sama instytucja przystąpienia do postępowania odwoławczego nie uległa istotnym zmianom.


Postępowanie odwoławcze – pisma w toku postępowania odwoławczego oraz odpisy pism

  • Podobnie jak odwołanie tak i pisma można wnosić w jednym z trzech dozwolonych sposobów – formie pisemnej (pocztą, osobiście lub za pośrednictwem posłańca), formie elektronicznej lub postaci elektronicznej (przy użyciu środków komunikacji elektronicznej). Pisma wnosi się jednocześnie wraz z odpisami dla stron i uczestników postępowania – obowiązek ten dotyczy, z przyczyn oczywistych, wyłącznie pism wnoszonych w formie pisemnej.
  • Zgodnie z § 4 rozporządzenia w sprawie postępowania przy rozpoznawaniu odwołań – pisma w postępowaniu odwoławczym w postaci elektronicznej wnoszone przy użyciu środków komunikacji elektronicznej przekazuje się na elektroniczną skrzynkę podawczą Urzędu Zamówień Publicznych lub na wskazany adres poczty elektronicznej, przy których użyciu obsługiwana jest korespondencja Izby, przy czym odwołanie i zgłoszenie przystąpienia do postępowania odwoławczego przekazuje się na elektroniczną skrzynkę podawczą Urzędu.

Pełnomocnicy

W nowej ustawie ograniczono katalog osób, które mogą występować w charakterze pełnomocników stron i uczestników postępowania odwoławczego. Pełnomocnikiem w postępowaniu odwoławczym może być:

  • adwokat,
  • radca prawny,
  • osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony, lub uczestnika postępowania,
  • osoba pozostająca ze stroną lub uczestnikiem postępowania w stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia,
  • pracownik.

Pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności podjętej przed Prezesem KIO do złożenia do akt sprawy swojego umocowania wraz z odpisami dla pozostałych stron i uczestników postępowania (chyba że doręczył odpisy bezpośrednio). Możliwe jest uzupełnienie braków w zakresie pełnomocnictwa – jeżeli kwalifikują się one do uzupełnienia. Wówczas Izba wyznacza odpowiedni termin na uzupełnienie braków.

Przepis dotyczący możliwości uzupełnienia braków pełnomocnictwa jest przepisem ogólnym i odnosi się zarówno do pełnomocnictwa udzielonego do wniesienia odwołania, jak i pełnomocnictwa udzielonego do wniesienia przystąpienia do postępowania odwoławczego, a także każdej innej czynności podejmowanej przed Prezesem Izby. W poprzednim stanie prawnym uzupełnienie braków formalnych przystąpienia do postępowania odwoławczego nie było możliwe.

Koszty postępowania odwoławczego

Wysokość wpisu od odwołania oraz koszty postępowania odwoławczego określa rozporządzenie w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego, ich rozliczania oraz wysokości i sposobu pobierania wpisu od odwołania.

    Ważne

    Podstawowe koszty związane z wniesieniem wpisu przedstawiają się następująco:

    • w przypadku dostaw i usług – 7 500 zł, jeżeli wartość zamówienia nie przekracza progów unijnych oraz 15 000 zł, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza progi unijne;
    • w przypadku robót budowlanych – 10 000 zł, jeżeli wartość zamówienia nie przekracza progów unijnych oraz 20 000 zł, jeżeli wartość zamówienia jest równa lub przekracza progi unijne.

    Należy zasygnalizować, że zmianie uległa wysokość opłaty od skargi na orzeczenie Izby. Obecnie – zgodnie z art. 34 ustawy o kosztach w sprawach cywilnych – od skargi na orzeczenie KIO pobiera się opłatę stałą w wysokości trzykrotności wpisu wniesionego od odwołania w sprawie, której dotyczy skarga. Oznacza to, że minimalna wartość opłaty wyniesie 22 500 zł, a maksymalnie jej wartość może wynieść 60 000 zł.

    Poza wartością wpisu do kosztów postępowania wlicza się również uzasadnione koszty stron. Do uzasadnionych kosztów stron – zgodnie z rozporządzeniem należą:

    • koszty związane z dojazdem na wyznaczone posiedzenie lub rozprawę;
    • wynagrodzenie i wydatki jednego pełnomocnika, jednak nieprzekraczające łącznie kwoty 3600 złotych;
    • wynagrodzenie biegłych oraz zwrot poniesionych przez nich wydatków, jeżeli dowód z opinii biegłego został dopuszczony przez Izbę na wniosek strony lub uczestnika postępowania odwoławczego;
    • inne uzasadnione wydatki, w tym koszty przeprowadzenia innych dowodów w postępowaniu odwoławczym niż dowód z opinii biegłego, dopuszczonych przez Izbę na wniosek strony lub uczestnika postępowania odwoławczego.

    Sygnalizacji wymaga wprowadzenie nowych zasad w zakresie ponoszenia kosztów postępowania w przypadku uwzględnienia przez Izbę odwołania w części. Stosownie 
    do przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowych rodzajów kosztów postępowania odwoławczego – koszty te ponosić będą zarówno odwołujący, jak i zamawiający (lub w jego miejsce uczestnik postępowania wnoszący sprzeciw) z uwzględnieniem proporcji liczby zarzutów przedstawionych w odwołaniu, które Izba uwzględniła, do liczby zarzutów, których Izba nie uwzględniła. 

    Dowody

    Znacznej zmianie uległy przepisy dotyczące możliwości i sposobu przeprowadzenia dowodów w toku postępowania odwoławczego przed Izbą. Regulacji postępowania dowodowego poświęcono oddział 6 rozdziału 2 działu IX 
    ustawy.

    W ustawowym katalogu dowodów wymieniono dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz przesłuchanie stron. Katalog ten nie jest katalogiem zamkniętym. Dla przykładu należałoby wskazać, że środkami dowodowymi poza wymienionymi w ustawie mogą być oględziny rzeczy czy próbek.

    Szczegółowo w ustawie uregulowano dwa środki dowodowe – przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego oraz przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków. Przyjęte na gruncie Pzp rozwiązania zaczerpnięto w głównej mierze z odpowiadających im przepisów Kodeksu postępowania cywilnego ze zmianami uwzględniającymi charakter i zakres postępowania odwoławczego przed Krajową Izbą Odwoławczą.

    Bardziej szczegółową, pełniejszą regulację środków dowodowych w nowej ustawie Pzp należy oceniać jako krok w kierunku ich szerszego zastosowania. Możliwe, że nowa regulacja będzie impulsem do częstszego wykorzystania środków dowodowych, które obecnie są rzadko stosowane. Dla przykładu w 2019 r. z opinii biegłego skorzystano jedynie w dwóch spośród 2694 postępowań odwoławczych (źródło: Sprawozdanie Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych o funkcjonowaniu systemu zamówień publicznych w 2019 r., s. 45).

    Skarga do Sądu Okręgowego – Sądu Zamówień Publicznych

    Podstawową zmianą w postępowaniu skargowym jest przeniesienie właściwości miejscowej spraw sądowych wszczętych wniesieniem skargi na orzeczenie Izby z sądów okręgowych właściwych dla siedziby albo miejsca zamieszkania zamawiającego do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Zamówień Publicznych.

    Ważne

    Obecnie funkcję sądu zamówień publicznych pełni XXIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy i Zamówień Publicznych Sądu Ok...

    Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

    Co zyskasz, kupując prenumeratę?
    • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
    • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
    • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
    • ...i wiele więcej!
    Sprawdź

    Przypisy