Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

3 lutego 2020

NR 181 (Styczeń 2020)

Problemy związane z elektronizacją

173

W informacji Krajowej Izby Odwoławczej, opublikowanej 6 listopada 2019 r., i podsumowującej rok 2018 zwrócono szczególną uwagę na problemy dotyczące wprowadzenia elektronicznych środków porozumiewania się zamawiającego z wykonawcami oraz użycie portali, na których prowadzone były postępowania od 18 października 2018 r. 

okresie sprawozdawczym – stwierdzono w informacji – nie było jeszcze na tyle bogate orzecznictwo, aby móc zweryfikować kierunki interpretacji znowelizowanych przepisów, niemniej jednak już w tym krótkim okresie dało się zauważyć, jakie problemy poruszane w działalności orzeczniczej KIO mogą pojawić się w przyszłości.


Elektronizacja w przepisach unijnych i krajowych


Przepisy unijne w coraz szerszym zakresie uwzględniają nowoczesne rozwiązania informatyczne w udzielaniu zamówień publicznych, co ma istotny wpływ na porządek prawny w naszym kraju. Proces elektronizacji zamówień ma podstawę prawną w dyrektywie 2014/24/UE (klasycznej), która wprowadziła w tym zakresie nowe regulacje. Zgodnie z motywem 52 preambuły dyrektywy klasycznej 

Ważne!

środki elektroniczne powinny stać się standardowymi środkami komunikacji i wymiany informacji w postępowaniach o udzielanie zamówień, ponieważ znacząco zwiększają możliwości udziału wykonawców w postępowaniach o udzielanie zamówień na całym rynku wewnętrznym. 


W wyniku realizacji obowiązku implementacji dyrektywy klasycznej polski ustawodawca w dniu 22 czerwca 2016 r. uchwalił ustawę nowelizującą, która przeniosła na grunt krajowego porządku prawnego unijne rozwiązania w zakresie elektronizacji zamówień publicznych, co spowodowało, że w 2018 r. rozpoczął się pierwszy etap elektronizacji procesu udzielania zamówień publicznych, w ramach którego formy tradycyjne będą sukcesywnie zastępowane elektronicznymi formami prowadzenia postępowania. 

Zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy pełna elektronizacja obejmuje aktualnie jedynie postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, których wartość jest równa kwotom określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 Pzp lub przekracza je, natomiast postępowania o mniejszej wartości zostaną objęte elektronizacją od 1 stycznia 2021 r. Przesunięcie terminu elektronizacji zamówień o mniejszej wartości nastąpiło na mocy ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz. U. z 2019 r., poz. 1649), która dokonała zmiany art. 15 ust. 1 pkt 3 i art. 18a ustawy z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U., poz. 1020). 

Od 18 października 2018 r., a w przypadku centralnych zamawiających od 18 kwietnia 2017 r., zaczęły pojawiać się spory, obejmujące zagadnienia dotyczące elektronizacji zamówień publicznych, co skutkowało wydaniem pierwszych interpretacji stanów faktycznych, związanych z elektroniczną komunikacją pomiędzy zamawiającymi a wykonawcami. 

Od 18 kwietnia 2018 r. zmienił się sposób przekazywania zamawiającemu jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (JEDZ) z formy papierowej na elektroniczną (art. 15 ust. 2 ustawy nowelizującej). Jest to zatem relatywnie krótki okres, w którym rynek zamówień publicznych dopiero rozpoczął funkcjonowanie w nowej rzeczywistości prawnej dotyczącej elektronizacji zamówień publicznych.


Błędne hasło dostępu do JEDZ


Obowiązek przesyłania JEDZ w sposób elektroniczny spowodował, że pojawiły się nieporozumienia dotyczące kwalifikacji prawnej okoliczności podania przez wykonawcę błędnego hasła dostępu do dokumentu JEDZ i przez to braku możliwości zweryfikowania tego dokumentu przez zamawiającego. 

Problem ten był analizowany w wyroku KIO z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt: KIO 2018/18. W stanie faktycznym przedmiotowej sprawy okoliczność podania w ofercie odwołującego nieprawidłowego hasła dostępu do dokumentu JEDZ nie była między stronami sporna. Istotą sporu były konsekwencje podania błędnego hasła. Zamawiający w związku z nieuzyskaniem dostępu do tego dokumentu uznał go za niezłożony i zastosował procedurę określoną w art. 26 ust. 3 Pzp, a kolejne czynności w postaci wykluczenia odwołującego i zatrzymania wadium były konsekwencją tego wezwania. Odwołujący zakwestionował zasadność zastosowania ww. procedury i zarzucił zamawiającemu zaniechanie wezwania do wyjaśnień na podstawie art. 87 ust. 1 Pzp.

W przedmiotowej sprawie KIO uznała, że stanowisko odwołującego zasługiwało na aprobatę, a działania zamawiającego nie miały oparcia w stanie faktycznym i przepisach prawa. 

Ważne!

W ocenie KIO zamawiający bezpodstawnie zastosował art. 26 ust. 3 Pzp, który nakazuje zamawiającemu wezwanie wykonawcy do złożenia dokumentu, który nie został przedłożony, jest niekompletny lub zawiera błędy. W rozpoznawanej sprawie plik zawierający dokument JEDZ został zamawiającemu dostarczony w formie elektronicznej, zaś z uwagi na brak możliwości jego otwarcia zamawiający nie mógł go jednak zweryfikować, nie mógł zatem ustalić, że jest on niekompletny bądź że zawiera błędy. 

KIO podzieliła w tej sprawie stanowisko odwołującego, że wobec braku możliwości otwarcia pliku zawierającego JEDZ za pomocą hasła podanego w ofercie zamawiający nie tylko mógł, ale miał również obowiązek wezwać odwołującego do złożenia wyjaśnień w tym przedmiocie, na podstawie art. 87 ust. 1 Pzp. Skład orzekający wyjaśnił też, że zastosowanie tego przepisu nie byłoby prowadzeniem negocjacji co do treści oferty ani nie prowadziłoby do dokonania w niej niedopuszczalnych zmian. Informacja o haśle dostępu do dokumentu JEDZ została podana w ofercie, jednak nie umożliwiła zamawiającemu dostępu do tego dokumentu. Oznaczało to, że pojawiła się wątpliwość co do prawidłowości tej informacji. Nie można uznać, że złożenie przez wykonawcę wyjaśnień dotyczących tego hasła prowadziłoby do jakichkolwiek istotnych, merytorycznych zmian treści oferty, hasło to miało bowiem znaczenie informacyjno-techniczne i nie wpływało w żaden sposób na zakres i treść zobowiązania wykonawcy. 

Wyjaśnienie kwestii prawidłowości hasła nie wpływałoby na treść i poprawność samego dokumentu JEDZ, a jedynie mogłoby spowodować, że zamawiający uzyskałby możliwość zapoznania się z nim, hasło zatem jest tylko narzędziem umożliwiającym dostęp do dokumentu. 

KIO zauważyła ponadto, że zamawiający zamiast zmierzać do wyjaśnienia prawidłowości hasła, podjął czynności skutkujące dla wykonawcy daleko idącymi i niewspółmiernymi do popełnionego błędu konsekwencjami. 

Ważne!

Procedura unormowana w art. 26 ust. 3 Pzp dokonywana jest bowiem pod rygorem wykluczenia wykonawcy z postępowania i ewentualnego zatrzymania jego wadium.  Nie może więc być ona stosowana zamiast wezwania do złożenia wyjaśnień, jeśli racjonalnie oceniając sytuację, można przewidywać, że wyjaśnienia takie usunęłyby zaistniałe wątpliwości, pozwalając zamawiającemu ustalić prawidłowość samego dokumentu JEDZ. 

W przedmiotowej sprawie KIO stwierdziła, że bezpodstawne skierowanie wezwania z art. 26 ust. 3 Pzp spowodowało w dalszej kolejności powstanie sporu co do skutecznego dostarczenia wezwania odwołującemu, a w konsekwencji wykluczenie odwołującego z postępowania oraz zatrzymanie wadium i uznała te dwie ostatnie czynności za bezpodstawne. 


Techniczny problem z podpisaniem oferty


Stanowisko dotyczące dopuszczalności uzyskania informacji w zakresie klucza deszyfrującego w trybie art. 87 ust. 1 Pzp zostało podtrzymane w kolejnym wyroku KIO z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt: KIO 2668/18.
Na problem techniczny z podpisaniem oferty wskazywał odwołujący w sprawie o sygn. akt: KIO 2658/18, rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 17 stycznia 2019 r. Zamawiającemu zarzucono nieprawidłowe przygotowanie postępowania, w sposób uniemożliwiający złożenie kwalifikowanego podpisu elektronicznego na dokumencie formularza ofertowego. Przedsiębiorca twierdził, że brak symbolu kłódki przy formularzu ofertowym powoduje, iż dokument ten nie może uzyskać kwalifikowanego podpisu. 

KIO nie podzieliła stanowiska odwołującego, wskazując, że brak możliwości podpisania formularza z pozycji platformy nie stanowi o tym, że to system blokował możliwość złożenia oferty opatrzonej kwalifikowalnym podpisem elektronicznym. Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym odwołujący miał możliwość złożenia oferty zgodnej z wymagani...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy