Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

9 grudnia 2020

NR 188 (Grudzień 2020)

Siedem powodów odrzucenia oferty

41

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych, mająca wejść w życie od dnia 1 stycznia 2021 r. wprowadza istotne zmiany dotyczące odrzucenia oferty wykonawcy. W stosunku do poprzedniego stanu prawnego, w art. 226 n. Pzp określono szereg nowych przesłanek uzasadniających odrzucenie oferty, jak również dokonano zmian w zakresie przesłanek już istniejących.

Wuzasadnieniu do projektu ww. ustawy wskazano, że zmiany te wynikają z nowych regulacji prawnych związanych z ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa1, albo z przyjętych w projekcie ustawy nowych regulacji 
np. w zakresie rezygnacji z czynności wykluczania wykonawcy z udziału w postępowaniu na rzecz odrzucania oferty wykonawcy podlegającego wykluczeniu, nowych regulacji w zakresie badania warunków formalnych zwią-
zanych ze złożeniem ofert, tj. złożenia ich w odpowiednim terminie, czy zmian w zakresie terminologii, jak wprowadzenie pojęcia dokumentów zamówienia, m.in. na określenie dotychczasowej specyfikacji istotnych warunków
zamówienia.

POLECAMY

Na szczególną uwagę zasługują nowo wprowadzone do ustawy podstawy odrzucenia oferty. Stosowanie ich w praktyce wymaga od zamawiających prawidłowego rozpoznania i oceny sytuacji skutkującej odrzuceniem oferty. 

Ważne

Wykonawcy muszą być świadomi, że niektóre z błędów czy uchybień związanych z ofertą lub jej złożeniem, które dotychczas były akceptowalne lub mogły podlegać poprawieniu – po wejściu w życie nowych przepisów skutkować będą odrzuceniem oferty.

1. ZŁOŻENIE OFERTY PO TERMINIE  SKŁADANIA OFERT – art. 226 pkt 1 n. Pzp 
Złożenie oferty po terminie składania ofert jest jedną z nowych przesłanek odrzucenia oferty. Dotychczas okoliczność ta była podstawą do zwrócenia wykonawcy spóźnionej oferty. Jej złożenie nie wywoływało żadnych skutków związanych z udziałem wykonawcy w postępowaniu, poza możliwością wniesienia odwołania w przypadku postępowań o udzielenie zamówienia publicznego o wartości równej lub przekraczającej progi unijne. Oferta taka nie podlegała otwarciu, a zamawiający miał obowiązek niezwłocznie zwrócić ofertę wykonawcy – w przypadku zamówień o wartości poniżej progów unijnych, a w przypadku zamówień o wartości równej lub przekraczającej progi unijne – niezwłocznie zawiadomić wykonawcę o złożeniu oferty po terminie, oraz zwrócić ją po upływie terminu do wniesienia odwołania. 

Ważne

Według nowego Prawa zamówień publicznych odrzucenie oferty z powodu złożenia jej po upływie terminu składania ofert – jako czynność zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego – podlegać będzie zaskarżeniu bez względu na wartość zamówienia (zob. art. 513 n. Pzp).

Analogiczną regulację ustanowiono w przypadku wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Zgodnie z art. 146 ust. 1 pkt 1 n. Pzp zamawiający odrzuca wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, jeżeli został złożony po terminie.

2. WYKONAWCA PODLEGAJĄCY WYKLUCZENIU – art. 226 pkt 2 n. Pzp:
Złożenie oferty przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu z postępowania lub niespełniającego warunków udziału w postępowaniu, lub który nie złożył w przewidzianym terminie oświadczenia, o którym mowa w art. 125
ust. 1 n. Pzp, lub podmiotowego środka dowodowego, potwierdzających brak podstaw wykluczenia lub spełnianie warunków udziału w postępowaniu, lub innych dokumentów lub oświadczeń – jest podstawą do odrzucenia oferty. 

W ustawie – Prawo zamówień publicznych z dnia 11 września 2019 r. określono podstawę odrzucenia oferty związaną ze złożeniem jej przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu z postępowania lub niespełniającego warunków udziału w postępowaniu, lub wykonawcę, który nie złożył jednolitego dokumentu, podmiotowych środków dowodowych, lub innych dokumentów lub oświadczeń. 

Ważne

W poprzednim stanie prawnym, tj. w Pzp z 2004 r. występowała nieco podobna przesłanka odrzucenia oferty, określona w art. 89 ust. 1 pkt 5. Wskazywała na obowiązek odrzucenia oferty, jeżeli została złożona przez wykonawcę wykluczonego z udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia lub niezaproszonego do składania ofert. Jednocześnie zgodnie z art. 24 ust. 4 Pzp z 2004 r. oferta wykonawcy wykluczonego uznawana była za odrzuconą. 

Przepisy poprzedniej ustawy nie wskazywały wprost na obowiązek odrzucenia oferty wykonawcy, który nie wykazał spełniania warunków udziału w postępowaniu lub nie złożył oświadczeń lub dokumentów podmiotowych. Niemniej jednak – w takich przypadkach odrzucenie oferty również następowało, a podstawą prawną były przepisy art. 24 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 24 ust. 4, w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 5 Pzp z 2004 r. 

Ważne

W nowej ustawie – określono jednoznacznie, że odrzucenie oferty następuje zarówno w przypadku jej złożenia przez wykonawcę podlegającego wykluczeniu, jak i wykonawcę niespełniającego warunków udziału w postępowaniu, a także przez wykonawcę, który nie złożył wymaganych oświadczeń lub dokumentów podmiotowych. 

3. NIESPEŁNIANIE WYMOGÓW – art. 226 pkt 6 n. Pzp:
Zamawiający może  odrzucić ofertę z powodu niespełnienia wymogów w zakresie jej sporządzania i przekazywania. Odrzuca także ofertę sporządzoną lub przekazaną w sposób sprzeczny z wymaganiami technicznymi oraz organizacyjnymi sporządzania lub przekazywania ofert przy użyciu środków komunikacji elektronicznej określonych przez zamawiającego. 

Ustanowienie w art. 252 ust. 2 n. Pzp warunku wyrażenia przez wykonawcę pisemnej zgody na wybór jego oferty w związku z upływem terminu związania ofertą należy odczytywać jako wymóg utrzymania przez wykonawcę stanu związania ofertą ocenioną jako najkorzystniejsza w postępowaniu – aż do momentu jej wyboru

Dotychczas – co do zasady – kwestie formalne związane ze sporządzeniem oferty, a także jej przekazaniem nie stanowiły samodzielnej podstawy odrzucenia oferty wykonawcy jako niezgodnej z treścią specyfikacji istotnych warunków zamówienia. W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej podkreśla się, że brak jest podstaw do odrzucenia oferty, której wyłącznie forma jest niezgodna z postanowieniami zawartymi w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Oznacza to, że przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp z 2004 r. (obowiązujący do końca 2019 r. – przyp. red.) dotyczy wyłącznie treści merytorycznej oferty, a nie jej formy. W ustawie tej nie było zatem analogicznej regulacji, na podstawie której możliwe byłoby odrzucenie oferty z powodu kwestii formalnych dotyczących sporządzania i przekazywania oferty.

Ważne

Wprowadzenie przesłanki odrzucenia oferty z art. 226 pkt 6 Pzp z 2019 r. (nowego Pzp) oznacza dla wykonawców konieczność przygotowania oferty i przekazania jej w sposób i na warunkach określonych przez zamawiającego.

Samowolna ingerencja wykonawcy w formę oferty, np. poprzez zmianę treści ustalonego przez zamawiającego formularza ofertowego lub innych oświadczeń i dokumentów dołączanych do oferty, czy złożenie kosztorysu w innej formie niż określona przez zamawiającego – będzie podstawą do odrzucenia oferty wykonawcy. 

Również przekazanie oferty w sposób odbiegający od ustanowionego przez zamawiającego – stanowić będzie podstawę odrzucenia oferty. Należy zwrócić uwagę, że chodzi tutaj o warunki określone przez zamawiającego, a nie wynikające z ustawy.

4. Brak pisemnej zgody wykonawcy – art. 226 pkt 13 n. Pzp
Zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli  brak jest pisemnej zgody wykonawcy na wybór jego oferty po terminie związania ofertą. Przedmiotowa przesłanka nawiązuje do art. 252 
ust. 2 n. Pzp, w którym przewidziano, że:

Ważne

upływ terminu związania ofertą nie stanowi podstawy do odrzucenia oferty wykonawcy, którego oferta otrzymała najwyższą ocenę, o ile wykonawca ten wyrazi pisemną zgodę na wybór jego oferty w okolicznościach upływu terminu związania ofertą.

Na gruncie przepisów ustawy Pzp z 2004 r. nie było przeciwwskazań do wyboru oferty po upływie terminu związania tą ofertą. W orzecznictwie KIO wskazywano, że: (…) żaden przepis ustawy nie wymaga permanentnego utrzymania przez wykonawcę stanu związania ofertą, a tylko to mogłoby być podstawą w razie upływu tego terminu do rozpatrywania niezgodności takiej oferty z ustawą. Jednocześnie de lege lata żaden z przepisów ustawy Pzp nie zakazuje wyboru oferty wykonawcy, który swoją ofertą związany już nie jest. (Wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 24 lipca 2018 r.,
sygn. akt: KIO 1371/18). 

Ważne

Upływ terminu związania ofertą miał jedynie skutek w postaci braku zobowiązania wykonawcy do zawarcia umowy (zob. wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 16 września 2019 r., sygn. akt KIO 1685/19). Nowa ustawa Pzp przynosi w tym zakresie diametralne zmiany.

Ustanowienie w art. 252 ust. 2 n. Pzp warunku wyrażenia przez wykonawcę pisemnej zgody na wybór jego oferty w związku z upływem terminu związania ofertą należy odczytywać jako wymóg utrzymania przez wykonawcę stanu związania ofertą ocenioną jako najkorzystniejsza w postępowaniu – aż do momentu jej wyboru. Przedmiotowa regulacja musiała zatem znaleźć również odzwierciedlenie w katalogu przesłanek odrzucenia oferty. 

W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej podkreśla się, że brak jest podstaw do odrzucenia oferty, której wyłącznie forma jest niezgodna z postanowieniami zawartymi w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Oznacza to, że przepis art. 89ust. 1 pkt 2 Pzp z 2004 r. (obowiązujący do końca 2019 r. – przyp. red.) dotyczy wyłącznie treści merytorycznej oferty, a nie jej formy.

Ważne

Ustawodawca, wprowadzając nową regulację, jednocześnie zapobiega powstaniu stanu niepewności po stronie zamawiającego, który dotychczas nie miał żadnej gwarancji, że wykonawca, którego oferta została wybrana jako najkorzystniejsza w okolicznościach upływu terminu związania ofertą – zdecyduje się ostatecznie na zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego. Oferta taka była bowiem na gruncie przepisów ustawy Pzp z 2004 r.
ważna (nie podlegała odrzuceniu), ale niewiążąca dla wykonawcy. Wejście w życie nowego Prawa zamówień publicznych rozwiązuje ten problem.

5. WYKLUCZENIE Z PRZYCZYN związanych z wniesieniem i utrzymaniem wadium – art. 226 pkt 14 nPzp
Odrzuceniu podlega oferta złożona przez wykonawcę, który nie wniósł wadium, lub wniósł je w sposób nieprawidłowy, lub nie utrzymywał wadium nieprzerwanie do upływu terminu związania ofertą, lub złożył wniosek o zwrot wadium. 

Na gruncie przepisów Pzp z 2004 r. oferta podlegała odrzuceniu w przypadku, kiedy wykonawca nie wniósł wadium lub wniósł je nieprawidłowo (zob. art. 89 ust. 1
pkt 7b Pzp). Nowe podstawy odrzucenia dotyczą dwóch sytuacji. Pierwszą z nich jest nieutrzymanie przez wykonawcę wadium nieprzerwanie do upływu terminu związania ofertą, który to obowiązek przewidziany został
w art 97 ust. 5 Pzp z 2019 r. 

Wykonawca...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy