Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

8 września 2022

NR 205 (Wrzesień 2022)

Trzymanie kosztów

0 136

W czasie dynamicznych zmian w gospodarce zarówno właściwe planowanie zamówień, jak i prawidłowe szacowanie (w stopniu, w jakim to możliwe) ich wartości oraz „trzymanie kosztów” w trakcie realizacji umowy stanowi podstawę finansowych działań zamawiających.

Przepisy – przede wszystkim ustawy – Prawo zamówień publicznych – które dotyczą najbardziej podstawowego zagadnienia, jakim jest wartość zamówienia, wcale nie ułatwiają procesu planowania i samego zarządzania finansowego umową.

POLECAMY

Wartość zamówienia 

Ogólnie definicja wartości zamówienia jest bardzo elastyczna i zdroworozsądkowa. Podstawą ustalenia wartości zamówienia jest całkowite szacunkowe wynagrodzenie wykonawcy bez podatku od towarów i usług, ustalone z należytą starannością (art. 28 ustawy Pzp). Z przywołanego przepisu wynika kilka skutków. Po pierwsze, brak sztywnych zasad szacowania. Po drugie, wartość obejmuje tylko to, co w przyszłości potencjalnie będzie stanowić wartość wynagrodzenia wykonawcy. Warto jednak podkreślić, że w obrocie rynkowym jako wynagrodzenie podaje się na ogół wartość stanowiącą ekwiwalent obciążenia ekonomicznego, czyli razem z VAT. Nie włącza się więc kosztów dodatkowych zamawiającego, które są konieczne i z realizacją zamówienia ściśle związane. Nie obejmuje się kosztów pracy pracowników zamawiającego, kosztów stałych czy zasobów koniecznych, np. kosztów dojazdu lub noclegu.
 

Wartość zamówienia obejmuje możliwy – najszerszy (całkowity) – spodziewany zakres zamówienia, w tym np. opcje, które są zdarzeniem przyszłym i niepewnym, ale na ogół zależnym wyłącznie od zamawiającego. 


W całkowitej wartości mieści się również maksymalny spodziewany zakres wartościowy (limit umowy), co jest szczególnie istotne w umowach, które nie zawierają w treści definitywnej ilości nabywanych produktów, lecz wyłącznie ceny jednostkowe oraz termin obowiązywania umowy. Jednak najważniejsze jest to, że wartość zamówienia powinna być szacowana z należytą starannością. Jest to klauzula generalna, więc niezależna od przyjętej definicji pojęcia należytej staranności. Oznacza, że zamawiający –mając na względzie nieliczne wyżej wspomniane czynniki – może oszacować wartość zamówienia bez specjalnych ograniczeń.

Wynagrodzenie wykonawcy 

Niezależnie od wartości zamówienia ustawodawca posługuje się wielokrotnie kategorią wynagrodzenia wykonawcy (np. art. 436 ustawy Pzp), które wydaje się równoważne z wartością zamówienia. Wartość zamówienia po zakończeniu postępowania i za-
warciu umowy staje się wynagrodzeniem wykonawcy.

Wartość umowy

Kolejną kategorią nawiązującą do poprzednich jest wartość umowy, która pojawia przede wszystkim w protokole z postępowania (art. 72 ust. 1 pkt 4 ustawy Pzp). Jest ona jednak zdecydowanie szerszym znaczeniowo pojęciem, ponieważ 
 

wartość umowy, sposób jej określenia i modyfikacji w trakcie realizacji należą do pojęć stricte cywilistycznych. Podobnie jak w wypadku obliczania wartości zamówienia z należytą starannością, także wartość umowy jest ograniczona wyłącznie zasadą swobody umów. 


Zamawiający w praktyce może ją kształtować całkowicie według swojego uznania. Jedną z takich, przewidzianych przepisami Prawa zamówień publicznych, formuł jest maksymalna wartość nominalna zobowiązania zamawiającego wynikająca z umowy (art. 452 ustawy Pzp). Nawiązuje ona do wspomnianego wyżej najszerszego spodziewanego zakresu zamówienia. Ponadto wartość umowy może być zmienna w czasie, co również nie uszło uwadze ustawodawcy, który wprowadził pojęcie wartości pierwotnej umowy (art. 455 ust. 2 ustawy Pzp). Zmiany umowy mogą wynikać z wielu przyczyn, w tym tzw. waloryzacji ustawowej (art. 436 ust. 1 pkt 4 lit b ustawy Pzp), waloryzacji kosztowej (art. 439 ustawy Pzp), treści kosztorysu powykonawczego w wypadku wynagrodzenia kosztorysowego (art. 629 k.c.) opcji redukcyjnej lub wielu innych przyczyn. 

Rejestr umów

Aby ukazać większe skomplikowanie zagadnienia, należy wspomnieć o dość istotnej kwestii, a mianowicie rejestrze umów, który obejmuje wszystkie umowy w sprawie zamówienia publicznego, ale dodatkowo obowiązek rejestrowy dotyczy umów nieobjętych ustawą Pzp. Rejestr umów, wprowadzony art. 34a ustawy o finansach publicznych, w ust. 6 pkt 6 posługuje się kategorią „wartości przedmiotu umowy”.  

Wartość przedmiotu umowy można uznać za zbliżoną do wartości umowy, jak i wartości zamówienia, ale nie można tych parametrów utożsamiać. Jako przykład można podać umowę darowizny, która z założenia jest nieodpłatna dla obdarowanego, jednak w jej treści może być wskazana wartość przedmiotu darowizny. Taka umowa nie podlega przepisom ustawy Pzp, jednak w rejestrze powinna zostać wykazana.

Aktualizacja wartości zamówienia

Mając powyższe bogactwo pojęciowe na uwadze, zamawiający powinien zawsze precyzyjnie określać, co jest podstawą uaktualniania wartości/wynagrodzenia/wysokości umowy, jakie klauzule wprowadził do umowy i do czego konkretnie dana aktualizacja się odnosi. 

Jeżeli proces zamówieniowy u zamawiającego jest rozłożony w czasie (co w wypadku większych inwestycji jest normą), to może pojawić się obowiązek aktualizacji wartości zamówienia. Zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy Pzp 
 

ustalenia wartości zamówienia dokonuje się nie wcześniej niż trzy miesiące przed dniem wszczęcia postępowania o udzielenie zamówienia, jeżeli przedmiotem zamówienia są do...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy