Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

7 kwietnia 2021

NR 191 (Kwiecień 2021)

Umowy o roboty budowlane

0 220

Umowa o roboty budowlane jest odrębną umową nazwaną, regulowaną przepisami Kodeksu cywilnego. Należy ją kwalifikować jako umowę wzajemną i odpłatną. Zobowiązanie z niej wynikające ma charakter zobowiązania rezultatu.

Regulacje zawarte w Kodeksie cywilnym dotyczące umowy o roboty budowlane, a w szczególności praw i obowiązków stron, są bardzo ogólne i fragmentaryczne. Dlatego duże znaczenie mają wszelkiego rodzaju wzorce umowne oraz warunki umów, a interpretacja przepisów kodeksowych nie jest możliwa bez odwołań do prawa administracyjnego, przede wszystkim Prawa budowlanego – gdzie znajdują się definicje podstawowych pojęć, takich jak obiekt budowlany, teren budowy czy roboty budowlane. Duże znaczenie ma również ustawa – Prawo zamówień publicznych, ponieważ realizacja robót budowlanych zleconych w trybie zamówień publicznych charakteryzuje się licznymi odrębnymi regulacjami prawnymi.

POLECAMY

W nowym Prawie zamówień publicznych

Ustawa Pzp z 2019 r. przewiduje obowiązek zawarcia w umowie na okres dłuższy niż 12 miesięcy – której przedmiotem są roboty budowlane lub usługi – postanowienia o zasadach wprowadzenia zmian wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy w przypadku zmiany cen materiałów lub kosztów istotnych dla realizacji zamówienia. Postanowienia umowy nie mogą 
przewidywać:

  • odpowiedzialności wykonawcy za opóźnienie, chyba że jest to uzasadnione okolicznościami lub zakresem zamówienia;
  • naliczania kar umownych za zachowanie wykonawcy niezwiązane bezpośrednio lub pośrednio z przedmiotem umowy lub jej prawidłowym wykonaniem.

Nowe Pzp usprawnia również postępowanie skargowe, kładąc m.in. nacisk na ugodowe rozstrzyganie sporów, czemu służyć ma mechanizm koncyliacji, czyli ugodowego załatwiania największych sporów pomiędzy wykonawcą a zamawiającym na etapie wykonywania umowy.
Pozew albo odpowiedź na pozew zamawiającego musi zawierać informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia. Jeżeli pozew albo odpowiedź na pozew zamawiającego nie zawiera informacji, o której mowa w art. 583 ust. 1 n. Pzp, w przypadku gdy szacunkowa wartość zamówienia została ustalona jako równa lub przekraczająca w złotych równowartość kwoty 10 000 000 euro dla dostaw lub usług oraz 20 000 000 euro dla robót budowlanych oraz wartość przedmiotu sporu przewyższa 100 000 złotych, sąd kieruje strony do mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu do Sądu Polubownego przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, chyba że strony wskazały mediatora albo osobę prowadzącą inne polubowne rozwiązanie sporu.
 

Ważne

W przypadku odmowy przeprowadzenia mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu przez Sąd Polubowny przy Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej sąd kieruje strony do mediacji lub innego polubownego rozwiązania sporu.


Obligatoryjne postanowienia umów

Każda umowa w sprawie zamówienia publicznego zawiera postanowienia określające w szczególności:

  • planowany termin zakończenia usługi, dostawy lub robót budowlanych oraz, w razie potrzeby, planowane terminy wykonania poszczególnych części usługi, dostawy lub roboty budowlanej, określone w dniach, tygodniach, miesiącach lub latach, chyba że wskazanie daty wykonania umowy jest uzasadnione obiektywną przyczyną;
  • warunki zapłaty wynagrodzenia;
  • łączną maksymalną wysokość kar umownych, których mogą dochodzić strony;
  • w przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy:
    a. wysokości kar umownych naliczanych wykonawcy z tytułu braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom, z tytułu zmiany wysokości wynagrodzenia, o której mowa w art. 439 ust. 5 n. Pzp;
    b. zasady wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia w przypadku zmiany:
    –    stawki podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowego,
    –    wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę albo wysokości minimalnej stawki godzinowej, ustalonych na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (tj. Dz. U. 2020 r., poz. 2207),
    –    zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym lub ubezpieczeniu zdrowotnemu lub wysokości stawki składki na ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne,
    –    zasad gromadzenia i wysokości wpłat do pracowniczych planów kapitałowych, o których mowa w ustawie z dnia 4 października 2018 r. o pracowniczych planach kapitałowych (tj. Dz. U. 2020 r., poz. 1342), jeżeli zmiany te będą miały wpływ na koszty wykonania zamówienia przez wykonawcę.

Obligatoryjne postanowienia umowy o roboty budowlane

Umowa, której przedmiotem są roboty budowlane, oprócz wskazanych powyżej postanowień, zawiera również postanowienia dotyczące:

  • obowiązku przedkładania przez wykonawcę zamawiającemu projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, a także projektu jej zmiany, oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i jej zmian;
  • wskazania terminu na zgłoszenie przez zamawiającego zastrzeżeń do projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i do projektu jej zmiany lub sprzeciwu do umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i do jej zmian;
  • obowiązku przedkładania przez wykonawcę zamawiającemu poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartych umów o podwykonawstwo, których przedmiotem są dostawy lub usługi, oraz ich zmian;
  • zasad zapłaty wynagrodzenia wykonawcy, uwarunkowanej przedstawieniem przez niego dowodów potwierdzających zapłatę wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom 
  • lub dalszym podwykonawcom;
  • terminu zapłaty wynagrodzenia podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom;
  • zasad zawierania umów o podwykonawstwo z dalszymi podwykonawcami;
  • wysokości kar umownych, z tytułu:
    –    braku zapłaty lub nieterminowej zapłaty wynagrodzenia należnego podwykonawcom lub dalszym podwykonawcom,
    –    nieprzedłożenia do zaakceptowania projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub projektu jej zmiany,
    –    nieprzedłożenia poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo lub jej zmiany,
    –    braku zmiany umowy o podwykonawstwo w zakresie terminu zapłaty.

Klauzule waloryzacyjne w umowie na roboty budowlane

Umowa, której przedmiotem są roboty budowlane lub usługi, zawarta na okres dłuższy niż 12 miesięcy, zawiera postanowienia dotyczące zasad wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy, w przypadku zmiany ceny materiałów lub kosztów związanych z realizacją zamówienia. Przez zmianę ceny materiałów lub kosztów rozumie się wzrost odpowiednio cen lub kosztów, jak i ich obniżenie, względem ceny lub kosztu przyjętych w celu ustalenia wynagrodzenia wykonawcy zawartego w ofercie.
W umowie takiej określa się:

  • poziom zmiany ceny materiałów lub kosztów uprawniający strony umowy do żądania zmiany wynagrodzenia oraz początkowy termin ustalenia zmiany wynagrodzenia;
  • sposób ustalania zmiany wynagrodzenia:
    –    z użyciem odesłania do wskaźnika zmiany ceny materiałów lub kosztów, w szczególności wskaźnika ogłaszanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego lub
    –    przez wskazanie innej podstawy, w szczególności wykazu rodzajów materiałów lub kosztów, w przypadku których zmiana ceny uprawnia strony umowy do żądania zmiany wynagrodzenia;
  • sposób określenia wpływu zmiany ceny materiałów lub kosztów na koszt wykonania zamówienia oraz określenie okresów, w których może następować zmiana wynagrodzenia wykonawcy;
  • maksymalną wartość zmiany wynagrodzenia, jaką dopuszcza zamawiający w efekcie zastosowania postanowień o zasadach wprowadzania zmian wysokości wynagrodzenia.

Ważne

Jeżeli umowa została zawarta po upływie 180 dni od dnia upływu terminu składania ofert, początkowym terminem ustalenia zmiany wynagrodzenia jest dzień otwarcia ofert, chyba że zamawiający określi termin wcześniejszy.


Wykonawca, którego wynagrodzenie zostało zmienione, zobowiązany jest do zmiany wynagrodzenia przysługującego podwykonawcy, z którym zawarł umowę, w zakresie odpowiadającym zmianom cen materiałów lub kosztów dotyczących zobowiązania podwykonawcy, jeżeli łącznie spełnione są następujące warunki:

  • przedmiotem umowy są roboty budowlane lub usługi;
  • okres obowiązywania umowy przekracza 12 miesięcy.

Zamawiający płaci wynagrodzenie w częściach, po wykonaniu części umowy, lub udziela zaliczki na poczet wykonania zamówienia, w przypadku umów zawieranych na okres dłuższy niż 12 miesięcy. Zamawiający określa w umowie procent wynagrodzenia wypłacanego za poszczególne części (procentowa wartość ostatniej części wynagrodzenia nie może wynosić więcej niż 50% wynagrodzenia należnego wykonawcy). Zaliczka nie może być mniejsza niż 5% wynagrodzenia należnego wykonawcy.

Dowody zapłaty wynagrodzenia podwykonawcom

W przypadku zamówień na roboty budowlane, których termin wykonywania jest dłuższy niż 12 miesięcy, jeżeli umowa przewiduje zapłatę:

  • wynagrodzenia należnego wykonawcy w częściach, a warunkiem zapłaty, przez zamawiającego drugiej i następnych części należnego wynagrodzenia za odebrane roboty budowlane jest przedstawienie dowodów zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom, biorącym udział w realizacji odebranych robót budowlanych;
  • całości wynagrodzenia należnego wykonawcy po wykonaniu całości robót budowlanych, zamawiający jest obowiązany przewidzieć udzielanie zaliczek, przy czym udzielanie kolejnych zaliczek przez zamawiającego wymaga przedstawienia dowodów zapłaty wymagalnego wynagrodzenia podwykonawcom i dalszym podwykonawcom, biorącym udział w realizacji części zamówienia, za którą zaliczka została wypłacona.

W przypadku nieprzedstawienia przez wykonawcę wszystkich dowodów zapłaty wstrzymuje się odpowiednio:

  • wypłatę należnego wynagrodzenia za odebrane roboty budowlane,
  • udzielenie kolejnej zaliczki
    – w części równej sumie kwot wynikających z nieprzedstawionych dowodów zapłaty.

Zamawiający może wskazać w SWZ procentową wartość ostatniej części wynagrodzenia, która nie może wynosić więcej niż 50% wynagrodzenia należnego wykonawcy.

Zakres powierzenia podwykonawstwa

Wykonawca może powierzyć wykonanie części zamówienia podwykonawcy, jednak zamawiający może żądać wskazania przez wykonawcę, w ofercie, części zamówienia, których wykonanie zamierza powierzyć podwykonawcom, oraz podania nazw ewentualnych podwykonawców, jeżeli są już znani.
W przypadku zamówień na roboty budowlane oraz usługi, które mają być wykonane w miejscu podlegającym bezpośredniemu nadzorowi zamawiającego, zamawiający żąda, aby przed przystąpieniem do wykonania zamówienia wykonawca podał nazwy, dane kontaktowe oraz przedstawicieli, podwykonawców zaangażowanych w takie roboty budowlane lub usługi, jeżeli są już znani. Wykonawca zawiadamia zamawiającego o wszelkich zmianach w odniesieniu do informacji, o których mowa w zdaniu pierwszym, w trakcie realizacji zamówienia, a także przekazuje wymagane informacje na temat nowych podwykonawców, którym w późniejszym okresie zamierza powierzyć realizację robót budowlanych lub usług.
Zamawiający może żądać tych informacji:

  • w przypadku zamówień na dostawy oraz zamówień na usługi inne niż dotyczące usług, które mają być wykonane w miejscu podlegającym bezpośredniemu nadzorowi zamawiającego lub
  • dotyczących dalszych podwykonawców, lub
  • dotyczących dostawców uczestniczących w wykonaniu zamówienia na roboty budowlane lub usługi.

Zamawiający może badać, czy nie zachodzą wobec podwykonawcy niebędącego podmiotem udostępniającym zasoby podstawy wykluczenia (obligatoryjne i fakultatywne), o ile przewidział to w dokumentach zamówienia. Wykonawca na żądanie zamawiającego przedstawia oświadczenie o niepodleganiu wykluczeniu, spełnianiu warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji, a także podmiotowe środki dowodowe dotyczące tego podwykonawcy. Jeżeli wobec podwykonawcy zachodzą podstawy wykluczenia, zamawiający żąda, aby wykonawca w terminie określonym przez zamawiającego zastąpił tego podwykonawcę pod rygorem niedopuszczenia podwykonawcy do realizacji części zamówienia.
Jeżeli zmiana albo rezygnacja z podwykonawcy dotyczy po...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy