Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak wygrać przetarg

4 lutego 2022

NR 199 (Luty 2022)

W przypadku braku kosztorysu ofertowego

0 556

Dopuszczalność żądania dołączenia do oferty kosztorysu ofertowego (wycenionego przedmiaru robót budowlanych), w przypadku przyjęcia w umowie wynagrodzenia ryczałtowego, nadal budzi kontrowersje i wątpliwości.

W przypadku przyjęcia w umowie wynagrodzenia ryczałtowego zamawiający żąda kosztorysu ofertowego od wykonawcy, którego ofertę wybrano jako najkorzystniejszą. Może on być załączony przed zawarciem umowy lub po zawarciu umowy w terminie określonym w umowie lub żąda złożenia kosztorysu ofertowego wraz z ofertą. W ciągu kilku lat w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej nie zostało wypracowane jednolite stanowisko w sprawie dopuszczalności żądania dołączenia do oferty kosztorysu ofertowego, w przypadku przyjęcia w umowie wynagrodzenia ryczałtowego oraz odrzucenia oferty wykonawcy, który, w takim przypadku, nie dołączył do oferty kosztorysu ofertowego.

POLECAMY

Stanowisko UZP

W piśmie z dnia 2 grudnia 2013 r., znak: UZP/DP/O/026/1526/13/16, KW 11063/13 (odpowiedź na pytanie Adama Żylińskiego, posła na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej) Prezes Urzędu Zamówień Publicznych uznał, że:

[…] Żądanie przez zamawiającego od wykonawcy przedłożenia kosztorysu ofertowego przy wynagrodzeniu ryczałtowym wykonawcy stanowi naruszenie przepisu art. 25 ust. 1 zdanie 1 Pzp 2004, zgodnie z którym w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, zamawiający może żądać wyłącznie oświadczeń i dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania.

W ocenie Prezesa UZP całkowicie niezasadne jest żądanie kosztorysu wraz z ofertą od wszystkich wykonawców ubiegających się o zamówienie publiczne, z których tylko jeden ma szansę na wybór jego oferty i uzyskanie zamówienia publicznego. A tym samym, żądanie kosztorysu od wykonawców, których oferta została zakwalifikowana na dalszych pozycjach rankingu ofert, stanowi dodatkowy zbędny wymóg formalny, niezwiązany z ich uczestnictwem w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego.

Orzecznictwo KIO

Pogląd, że ustalenie wynagrodzenia ryczałtowego nie uniemożliwia zamawiającemu badania zgodności oferty z SIWZ na podstawie kosztorysów ofertowych, został wyrażony m.in. w wyrokach z dnia 28 czerwca 2010 r., sygn. akt: KIO 1101/10, z dnia 10 lutego 2011 r.,sygn. akt: KIO 179, z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: KIO 2392/12, KIO 2410/12, z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt: KIO 2611/12, z dnia 30 stycznia 2013 r., sygn. akt: KIO 67/13, KIO 70/13, KIO 72/13 oraz z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt: KIO 2389/17.

W wyroku z dnia 27 stycznia 2014 r., sygn. akt: KIO 50/14, Krajowa Izba Odwoławcza nie podzieliła poglądu odwołującego, że ustalenie wynagrodzenia ryczałtowego uniemożliwia zamawiającemu badanie kosztorysów ofertowych. Skład orzekający zwrócił również uwagę, że: […] Cena ryczałtowa jest pojęciem niemającym umocowania normatywnego. Na gruncie praktyki w obszarze zamówień publicznych pojęcie to używane jest w znaczeniu „wynagrodzenia ryczałtowego”, o którym stanowi art. 632 k.c. Zgodnie z przywołanym przepisem umówienie się przez strony o wynagrodzenie ryczałtowe ma taki skutek, że co do zasady wykonawca nie może domagać się od zamawiającego jego podwyższenia.

Ważne: Zastrzeżenie wynagrodzenia ryczałtowego w żaden sposób nie zwalnia zamawiającego z badania poprawności oferowanego świadczenia oraz ustalenia niewadliwej kalkulacji ceny oferty. Są to obowiązki ustawowe, od których wykonania zamawiający nie może się uchylić w żaden sposób.

Skład orzekający nie zgodził się też z twierdzeniem, że pomocniczy charakter kosztorysu wynika, z mocy ustawy, z ryczałtowego charakteru wynagrodzenia. Treść SIWZ stanowiła, iż kosztorys ofertowy umożliwia wykonawcom objęcie świadczeniem całego przedmiotu zamówienia i prawidłowe obliczenie ceny oferty. Służy też wyeliminowaniu ewentualnych wątpliwości zamawiającego, które powstałyby w toku badania ofert oraz umożliwia poprawienie w ofercie omyłek, o których mowa w art. 87 ust. 2 Pzp2004.

Ważne: Osią sporu było to, czy w postępowaniu wymagane przez zamawiającego kosztorysy ofertowe stanowiły treść oferty.

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła uwagę, że zamawiający opisał przedmiot zamówienia za pomocą przedmiarów. Znaczenie złożenia kosztorysów zgodnych z wymaganiami zamawiającego, tzn. bez możliwości dokonywania zmian w ich treści zostało potwierdzone w odpowiedziach dotyczących treści SIWZ. W tym stanie rzeczy skład orzekający nie miał wątpliwości, że zamawiający nadał kosztorysom znaczenie istotne i po zbadaniu oferty odwołującego prawidłowo dokonał jej odrzucenia na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp2004.

W wyroku z dnia 10 lutego 2011 r., sygn. akt: KIO 179 skład orzekający uznał natomiast, że: […] w przypadku ceny ryczałtowej kosztorys ofertowy może mieć znaczenie jako część oferty opisująca zakres i sposób świadczenia wykonawcy, a nie tylko materiał pomocniczy do wyliczenia ceny oferty (w zależności od postanowień SIWZ w tym zakresie), to jednak niezgodność oferty z SIWZ musi być w takim przypadku wyraźna. […] ryczałtowy charakter ceny nie zwalnia wykonawców z obowiązku składania ofert, których treść w pełni odpowiadała będzie i potwierdzała zgodność z wymaganiami SIWZ, również w zakresie przygotowanego kosztorysu ofertowego. Jednakże potwierdzenie to winno odbywać się w zakresie i w sposób wyraźnie wymagany w SIWZ, a nie służyć do egzekwowania nominalnego przenoszenia opisu przedmiotu zamówienia do kosztorysu ofertowego, którego kształt nie został wyraźnie określony (brak przedmiarów), a do określenia i wyegzekwowania zakresu zobowiązania wykonawcy wcale nie jest to niezbędne. Ponadto ryczałtowy charakter wynagrodzenia wykonawcy przesądzający o objęciu ceną ofertową całości zakresu zamówienia może w przypadku niejasności kosztorysu ofertowego, posłużyć jako okoliczność czy porada interpretacyjna wskazująca na zupełność i kompletność zakresu świadczenia wyrażonego w ofercie.

W postępowaniu, którego dotyczył wyroku z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt: KIO 2392/12, KIO 2410/12 sporne było natomiast, czy z pojęcia kosztorys szczegółowy wynika obowiązek złożenia kosztorysu zawierającego dane w postaci kosztów materiałów, sprzętu i robocizny przypisanych danej pozycji kosztorysu oraz konsekwencje złożenia kosztorysu, zawierającego mniejszy, niż przywołany, zakres danych. Krajowa Izba Odwoławcza nie podzieliła poglądu odwołującego, że pojęcie kosztorys szczegółowy jest niejednoznaczne. Przeciwnie, w ocenie składu orzekającego: […] jakkolwiek normatywne definicje zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 18 maja 2004 r. w sprawie określania metod i podstaw sporządzania kosztorysu inwestorskiego, obliczania planowanych kosztów prac projektowych oraz planowanych kosztów robót budowlanych określonych w programie funkcjonalno-użytkowym (Dz. U. Nr 130, poz. 1389), stanowią o sporządzeniu kosztorysu inwestorskiego metodą kalkulacji uproszczonej oraz o uwzględnianiu przy ustalaniu cen jednostkowych kalkulacji szczegółowej ceny jednostkowej, to nawiązując do tych definicji w obrocie używa się jednak pojęć „kosztorys szczegółowy” na określenie kosztorysu uwzględniającego przy ustalaniu cen jednostkowych zasady kalkulacji szczegółowej ceny jednostkowej oraz „kosztorysu uproszczonego” w odniesieniu do kosztorysu sporządzonego metodą kalkulacji uproszczonej.

Krajowa Izba Odwoławcza zwróciła również uwagę, że […] obowiązek złożenia kosztorysu szczegółowego nie był kwestionowany przez wykonawców, a zrozumienie wymagania zamawiającego nie nastręczyło trudności konkurentom odwołującego. Nie podzieliła też poglądu odwołującego, że nie jest on dokumentem istotnym w badanym postępowaniu.

Skład orzekający uznał, że […] kosztorys szczegółowy, stanowi o treści oferty wykonawców. Mimo że zamawiający wymagał jego złożenia wraz z ofertą, to kosztorys nie może być uznany za dokument o charakterze przedmiotowym.

Ważne: Dokumenty przedmiotowe podlegają uzupełnieniu, a dopuszczenie możliwości uzupełnienia kosztorysu prowadziłoby do zmiany treści oferowanego świadczenia, co na gruncie przepisów ustawy jest niedopuszczalne po upływie terminu składania ofert.

Skład orzekający uznał, że zamawiający opisał przedmiot zamówienia za pomocą przedmiarów, których treść była przedmiotem szczegółowych pytań ze strony wykonawców oraz starannych odpowiedzi zamawiającego. Wskazał nadto w specyfikacji zakres dopuszczalnych zmian w kosztorysach, co uzasadnia nie tylko istotność kosztorysu, ale też jednoznacznie deklaruje zamiar badania treści kosztorysu przez zamawiającego, co zamawiający uczynił. Zwrócił również uwagę, że:

Ważne: zastrzeżenie wynagrodzenia ryczałtowego w żaden sposób nie zwalnia zamawiającego z badania poprawności oferowanego świadczenia oraz ustalenia niewadliwej kalkulacji ceny oferty.

Są to obowiązki ustawowe, od których wykonania zamawiający nie może się uchylić w żaden sposób. Złożenie kosztorysu uproszczonego w miejsce kosztorysu szczegółowego nie tylko rzutuje na merytoryczną treść oferty, ale również stanowi o przygotowaniu oferty niezgodnie z wymaganiami zamawiającego. 

W wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., sygn. akt: KIO 2611/12 Krajowa Izba Odwoławcza uznała, że na mocy postanowień SIWZ zamawiający podniósł podanie informacji na poziomie szczegółowości do rangi obligatoryjnych elementów treści oferty.

[…] W konsekwencji zaniechanie opracowania kosztorysu na poziomie szczegółowości wynikającym z treści SIWZ należy uznać za brak należytego sprecyzowania przez odwołującego treści oferty.

W wyroku z dnia 24 listopada 2017 r., sygn. akt: KIO 2389/17 skład orzekający uznał, że żądany przez zamawiającego w postępowaniu kosztorys ofertowy stanowił merytoryczną treść oferty, ponieważ zamawiający przewidział określonego rodzaju rozwiązania w związane ze sposobem wykonania i rozliczenia zamówienia, dla których istotny był kosztorys ofertowy. Zamawiający dopuścił możliwość fakturowania częściowego, wskazując, że jednym z elementów umożliwiających zapłatę za część wykonanych robót jest przedłożenie zestawienia wykonanych robót podpisanego przez inspektora nadzoru inwestorskiego 
i kierownika budowy na dowód sprawdzenia wykonania robót. Ponadto we wzorze umowy zamawiający zawarł postanowienia dotyczące robót zamiennych i dodatkowych oraz ich rozliczenia. Wskazał, że roboty zamienne, które odpowiadają opisowi pozycji w kosztorysie ofertowym, będą wyceniane według cen jednostkowych zawartych w kosztorysie ofertowym i w ten sposób zostanie obliczona wysokość należnego wynagrodzenia. W zaistniałej sytuacji skład orzeka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Monitor Dyrektora Szkoły"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy