Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

20 maja 2018

NR 160 (Luty 2018)

Zamówienia uzupełniające i dodatkowe

0 409

Nowelizacja ustawy – Prawo zamówień publicznych z czerwca 2016 r.  wprowadziła istotne zmiany w zakresie powierzania zamówień uzupełniających i dodatkowych dotychczasowym wykonawcom. Zmianom uległ nie tylko sposób ich udzielania, ale również zakres i nazewnictwo.

Mają one znaczący wpływ zarówno na umowy zawarte przed wprowadzeniem, jak i po wejściu w życie znowelizowanych przepisów. Do dnia wejścia w życie zmodyfikowanych przepisów ustawy Pzp, tj. do 28 lipca 2016 r., stosowanie zamówień uzupełniających i dodatkowych, których udzielić można było w trybie zamówienia z wolnej ręki, nie nastręczało większych wątpliwości.

Ważne!

Zamówienia ujęte w dyspozycji art. 67 ust. 1 pkt 6 i 7 Pzp sprzed nowelizacji, ujmowane jako zamówienia uzupełniające, zostały przez ustawodawcę krajowego trwale usunięte z treści aktu prawnego.

W ich miejsce wprowadzono zamówienia polegające na powtórzeniu podobnych usług lub robót budowlanych oraz dodatkowych dostawach. Natomiast podstawa prawna do udzielania zamówień określanych mianem zamówień dodatkowych (statuowane były do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej w art. 67 ust. 1 pkt 5 Pzp), została uchylona.

W miejsce dotychczasowego rozwiązania wprowadzono możliwość zmiany umowy polegającej na powierzeniu wykonawcy realizacji dodatkowych dostaw, usług lub robót budowlanych, nieobjętych zamówieniem podstawowym.

Zamówienia uzupełniające przed nowelizacją

Do momentu wejścia w życie przepisów obecnie obowiązującej ustawy Pzp kwestię zamówień uzupełniających w trybie zamówienia z wolnej ręki regulował art. 67 ust. 1 pkt 6 i 7. Ich zastosowanie możliwe było jedynie w sytuacji wypełnienia enumeratywnie wymienionych w treści ww. artykułów. Udzielenie zamówień uzupełniających obwarowane było dość rygorystycznymi wymaganiami.

Artykuł 67 ust. 1 pkt 6 Pzp odnoszący się do zamówień na usługi lub roboty budowlane wskazywał bowiem, iż udzielenie zamówienia uzupełniającego możliwe było wyłącznie w sytuacji, gdy zamówienie podstawowe zostało udzielone w jednym z podstawowych trybów, tj. trybie przetargu nieograniczonego lub ograniczonego. Ponadto zamawiający, chcąc w przyszłości skorzystać z tej możliwości, musiał przewidzieć zamówienie tego rodzaju w ogłoszeniu dla zamówienia podstawowego, przy czym – co istotne – przedmiot zamówienia uzupełniającego musiał być zgodny z przedmiotem zamówienia podstawowego.

Nieodzownym zatem elementem skorzystania z instytucji określonej w art. 67 ust. 1 pkt 6 Pzp było uwzględnienie wartości zamówień uzupełniających przy ustalaniu wartości całego zamówienia. Fakt zapowiedzenie w ogłoszeniu możliwości udzielenia zamówienia uzupełniającego nie rodził po stronie zamawiającego obowiązku skorzystania z niego, jednocześnie nie stanowił podstawy do jakichkolwiek roszczeń ze strony wykonawcy.

Ważne!

Przed nowelizacją możliwe było udzielenie zamówień uzupełniających jedynie w okresie trzech lat od udzielenia zamówienia podstawowego (dnia podpisania umowy) dotychczasowemu wykonawcy usług lub robót budowlanych, stanowiących nie więcej niż 50% wartości zamówienia podstawowego i polegających na powtórzeniu tego samego rodzaju zamówień.

Udzielenie zamówień uzupełniających możliwe było również w przypadku zawarcia umowy na dostawy (ówczesny art. 67 ust. 1 pkt 7 Pzp). Przesłanki umożliwiające ich udzielenie były analogiczne do wskazanych w przepisie wcześniejszym, jednak wartość zamówienia nie mogła być wyższa niż 20% wartości zamówienia podstawowego. Dodatkowo skorzystanie z zamówienia uzupełniającego przy dostawach obwarowane było wymogiem ustalenia, iż zmiana wykonawcy powodowałaby konieczność nabywania rzeczy o innych parametrach technicznych, co powodowałoby w konsekwencji niekompatybilność techniczną lub nieproporcjonalnie duże trudności techniczne w ich użytkowaniu i dozorze.

Zamówienie na dodatkowe dostawy udzielone może być jedynie dotychczasowemu wykonawcy zamówienia podstawowego, przy czym uzależnione jest to od celu, w jakim jest ono udzielane.

Zmiany w zamówieniach uzupełniających

W wyniku nowelizacji Pzp formalnie usunięto możliwość udzielania zamówień uzupełniających na podstawie dotychczasowych przesłanek określonych w treści art. 67 ust. 1 pkt 6 i 7. W ich miejsce wprowadzono natomiast zamówienia polegające na powtórzeniu podobnych usług lub robót budowlanych (art. 67 ust. 1 pkt 6 Pzp w aktualnym brzmieniu) oraz dodatkowych dostawach (art. 67 ust. 1 pkt 7 Pzp w obecnym brzmieniu). Udzielenia powyżej wskazanych zamówień nie warunkuje już tryb zamówienia podstawowego.

Zamawiający może udzielić zamówienia wskazanego w art. 67 ust. 1 pkt 6 Pzp, w przypadku gdy zostaną spełnione następujące przesłanki:

  • zamówienie polega na powtórzeniu podobnych usług lub robót budowlanych, które były już wykonywane jako zamówienie podstawowe,
  • jego udzielenie następuje w okresie trzech lat od dnia udzielenia zamówienia podstawowego,
  • przedmiot zamówienia podstawowego i nowego jest zgodny,
  • zamówienie zostanie udzielone dotychczasowemu wykonawcy oraz
  • informacja o przewidywanym zamówieniu została zawarta w ogłoszeniu dla zamówienia podstawowego.

Tak jak dotychczas, zawarcie informacji o przewidywanym zamówieniu nie rodzi po stronie zamawiającego obowiązku – a po stronie wykonawcy roszczenia – jego udzielenia. W opisie zamówienia podstawowego należy wskazać ewentualny zakres tych usług lub robót budowlanych oraz warunki, na jakich zostaną one udzielone (art. 67 ust. 1a Pzp). Stawiane przez ustawodawcę wymogi niewątpliwie wymuszają na zamawiających bardziej kompleksową niż dotychczas, dokładniejszą analizę swych potrzeb.

Zamówienie na dodatkowe dostawy udzielone może być jedynie dotychczasowemu wykonawcy zamówienia podstawowego, przy czym uzależnione jest to od celu, w jakim jest ono udzielane. Ustawodawca postawił bowiem wymóg, zgodnie z którym celem dodatkowych dostaw musi być częściowa wymiana dostarczonych produktów lub instalacji, zwiększenie bieżących dostaw lub rozbudowa istniejących instalacji. Ponadto zmiana wykonawcy wymuszałaby na zamawiającym konieczność nabywania materiałów o innych właściwościach technicznych, co powodowałoby niekompatybilność techniczną lub nieproporcjonalnie duże trudności techniczne w użytkowaniu i utrzymaniu produktów lub instalacji.

Ważne!

Zamówienie na dodatkowe dostawy, w przeciwieństwie do zamówienia polegającego na powtórzeniu podobnych usług lub robót budowlanych, nie musi być przewidywane przez zamawiającego w ogłoszeniu. Ważne jest również, aby czas trwania umowy zawartej w wyniku udzielenia tegoż zamówienia nie przekraczał trzech lat, co wynika wprost z przepisu art. 67 ust. 1b Pzp.

Zgodnie z art. 36 ust. 2 pkt 3 Pzp zamawiający ma obowiązek poinformowania w specyfikacji istotnych warunków zamówienia o przewidywanych zamówieniach polegających na powtórzeniu podobnych usług lub robót czy na dodatkowych dostawach. Co więcej, w myśl art. 32 ust. 3 Pzp podmiot udzielający zamówienia musi uwzględnić wartość zamówień wskazanych w art. 67 ust. 1 pkt 6 i 7 Pzp przy ustalaniu wartości całego zamówienia. Wartość tych zamówień powinna być doliczona do wartości, która ustalana jest dla zamówienia podstawowego.

Często wartość całego zamówienia jest większa od wartości udzielonego zamówienia, bowiem nie zawsze dochodzi do udzielenia przewidzianych w ogłoszeniu zamówień oraz zamówień na dodatkowe dostawy. Jednak w celu skorzystania z możliwości ich udzielenia konieczne jest – oprócz spełnienia odpowiednich przesłanek – wykazanie uwzględnienia ich wartości przy ustalaniu wartości całego zamówienia.

Ważne!

Znowelizowane przepisy ustawy Pzp nie ograniczają w żaden sposób procentowo ani kwotowo wartości zamówień polegających na powtórzeniu podobnych usług lub robót budowlanych czy zamówień na dodatkowe dostawy przewidzianych do udzielenia w trybie z wolnej ręki.

Zamówienia dodatkowe przed nowelizacją

Do momentu wejścia w życie znowelizowanych przepisów ustawy Pzp zamówienia dodatkowe na usługi i roboty budowlane w trybie z wolnej ręki regulowane były w art. 67 ust. 1 pkt 5 Pzp. Powierzenie prac dotychczasowemu wykonawcy możliwe było wyłącznie wówczas, gdy spełniona została choć jedna z następujących przesłanek:

  • z przyczyn technicznych lub gospodarczych oddzielenie zamówienia dodatkowego od podstawowego wymagałoby poniesienia niewspółmiernie wysokich kosztów lub
  • realizacja zamówienia podstawowego jest uzależniona od wykonania zamówienia dodatkowego.

Zgodnie z art. 36 ust. 2 pkt 3 Pzp zamawiający ma obowiązek poinformowania w specyfikacji istotnych warunków zamówienia o przewidywanych zamówieniach polegających na powtórzeniu podobnych usług lub robót czy na dodatkowych dostawach. 

Można było powierzyć pracę dotychczasowemu wykonawcy także wówczas gdy:

  • wartość zamówienia dodatkowego nie przekraczała łącznie 50% wartości realizowanego zamówienia,
  • zamówienie dodatkowe nie było objęte zamówieniem podstawowym,
  • wykonanie zamówienia dodatkowego stało się konieczne na skutek sytuacji niemożliwej wcześniej do przewidzenia,
  • realizacja zamówienia dodatkowego była niezbędna do prawidłowego wykonania zamówienia podstawowego,
  • przedmiotem zamówienia dodatkowego były usługi lub roboty budowlane.

Na podstawie art. 67 ust. 1 pkt 5 Pzp sprzed nowelizacji możliwe było udzielenie jednego zamówienia dodatkowego lub większej ich liczby.

Zmiany w zamówieniach dodatkowych

Przy projektowaniu nowych norm prawnych celem ustawodawcy krajowego było wprowadzenie reguł bardziej precyzyjnych i mniej zależnych od subiektywnej oceny podmiotów udzielających zamówień publicznych. Jednocześnie jego założeniem było stworzenie takich regulacji, które nie będą każdorazowo zaskakiwać zamawiających, ale sprawią, że wydarzenia związane z realizacją zamówienia staną się przewidywalne.

W konsekwencji uchylony został przepis dotyczący udzielania zamówień dodatkowych (art. 67 ust. 1 pkt 5 Pzp sprzed nowelizacji),

Ważne!

w art. 144 ust. 1 pkt 2 Pzp przewidziano możliwość dokonania zmiany umowy polegającej na powierzeniu dotychczasowemu wykonawcy realizacji dodatkowych dostaw, usług lub robót budowlanych, nieobjętych zamówieniem podstawowym.

Przesłanki zmiany umowy są zbliżone do przesłanek pozwalających dotychczas na udzielenie zamówienia dodatkowego. Zmiana umowy jest dopuszczalna niezależnie od rodzaju zamówienia, przy czym warto podkreślić, iż dodatkowe zamówienie nie musi być tego samego rodzaju co dotychczasowe, jednakże realizujący prace związane z zamówieniem dodatkowym musi pozostać ten sam.

Zmiana p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy