Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z orzecznictwa TSUE

31 lipca 2018

NR 154 (Lipiec 2017)

Dokumenty po terminie

0 229

Orzeczenie z dnia 4 maja 2017 r. w sprawie C-387/14 Trybunał Sprawiedliwości (piąta izba) wydał na wniosek złożony przez Krajową Izbę Odwoławczą w ramach sporu pomiędzy województwem łódzkim a jednym z wykonawców aplikujących o zamówienie publiczne wynikające z projektu pn. „Usługi Regionalnego Systemu Informacji Medycznej”. 

Instytucja zamawiająca ogłosiła przetarg publiczny na modernizację istniejących oraz wdrożenie nowych systemów informatycznych w zakładach opieki zdrowotnej podległych samorządowi województwa łódzkiego w ramach projektu Usługi Regionalnego Systemu Informacji Medycznej (RSIM-Usługi). Zdecydowano udzielić zamówienie w procedurze otwartej i podzielić jego przedmiot na części obejmujące poszczególne zakłady opieki zdrowotnej. Dopuszczono tym samym składanie przez wykonawców ofert nie tylko na realizację całego zamówienia, lecz także na jego część. Spór w postępowaniu głównym dotyczył w szczególności części trzeciej, której przedmiotem miały być zakup i dostawa zintegrowanego systemu szpitalnego do obsługi części administracyjnej (szarej) oraz części medycznej (białej) w Szpitalu Wojewódzkim im. Mikołaja Kopernika w Piotrkowie Trybunalskim. Przedmiotem zamówienia było standardowe oprogramowanie, które miało zostać dostarczone, zainstalowane i skonfigurowane przez wykonawcę w ramach realizacji umowy.

Zgodnie z zapisem SIWZ w celu wykazania doświadczenia kandydaci składający ofertę na część trzecią musieli legitymować się wykonaniem przynajmniej dwóch zamówień obejmujących (dla każdego ze wskazanych zamówień): dostawę, instalację, konfigurację i wdrożenie zintegrowanego systemu szpitalnego (HIS) w częściach białej i szarej, dla zakładu opieki zdrowotnej z minimalną liczbą 200 łóżek, o wartości nie mniejszej niż 450 000 zł, czyli ok. 101 676,08 euro brutto (z podatkiem od wartości dodanej – VAT). W tym celu wykonawcy mieli przedstawić wykaz wykonanych głównych dostaw w okresie ostatnich trzech lat przed upływem terminu składania ofert lub – odpowiednio – w krótszym okresie, wraz z podaniem ich przedmiotu, wartości, dat wykonania i podmiotów, na rzecz których dostawy zostały wykonane, oraz z załączeniem dowodów, że dostawy te zostały wykonane należycie.

Wykonawca KK przedstawił w swojej ofercie wykaz dostaw, w którym wskazał dwie pozycje dotyczące dostawy, instalacji, konfiguracji i wdrożenia dwóch zintegrowanych systemów szpitalnych, zrealizowanych dla szpitali specjalistycznych w Słupsku i Nowym Sączu przez konsorcjum złożone ze spółek KIT i KK. Instytucja zamawiająca wybrała tę ofertę, uznając ją za najkorzystniejszą dla części trzeciej. Kandydat Es, wykluczony z postępowania, zaskarżył decyzję o wyborze oferty KK do Krajowej Izby Odwoławczej. Zarzucał on zamawiającemu brak stwierdzenia, że wspomniana oferta jest oparta na nieprawdziwych informacjach i nie spełnia warunków określonych w SIWZ, powinna więc zostać odrzucona, zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 3 Pzp.

Orzeczenie KIO

W orzeczeniu z dnia 7 kwietnia 2014 r. Krajowa Izba Odwoławcza nakazała instytucji zamawiającej unieważnienie wyboru oferty w zakresie części trzeciej oraz wezwanie KK w trybie art. 26 ust. 4 Pzp do złożenia wyjaśnień co do zamówień wskazanych w ofercie. Instytucja zamawiająca unieważniła wówczas swoją decyzję i wezwała KK do uzupełnienia dokumentów w sposób pozwalający wykazać spełnienie warunku dotyczącego wiedzy i doświadczenia, wskazanego w SIWZ. W odpowiedzi na to wezwanie pismem z dnia 29 kwietnia 2014 r. KK wskazał, po pierwsze, że omawiane zamówienie dotyczyło funkcjonalności określonych przez instytucję zamawiającą jako część szara, a po drugie, że dołączone do oferty referencje dotyczą realizacji dwóch umów z 2010 r. Jednak ze złożonych wyjaśnień wynikało, że świadczenia dla szpitala w Słupsku realizowane były w rzeczywistości w ramach dwóch odrębnych zamówień, z których jedno nie obejmowało części białej, a drugie szarej.

W świetle tych wyjaśnień instytucja zamawiająca uznała, że zamówienia zrealizowane na rzecz tego szpitala nie spełniają warunku wskazanego w SIWZ, zgodnie z którym każde zamówienie powinno obejmować wszystkie elementy wymienione, czyli dostawę, instalację, konfigurację i wdrożenie zintegrowanego systemu szpitalnego w częściach białej i szarej. W związku z tym ponownie wezwała KK do uzupełnienia dokumentów. Wykonawca przedstawił więc nowy wykaz dostaw, w którym powołał się na doświadczenie innego podmiotu (M.), w zakresie realizacji dwóch dostaw dla placówek opieki zdrowotnej w Janowie Lubelskim i w Lublinie. Dołączył także zobowiązanie spółki M. do oddania do dyspozycji doradców i konsultantów oraz zasobów niezbędnych do wykonania zamówienia. Ponownie wskazał przy tym na dostawę zrealizowaną w Nowym Sączu.

Ważne!

Instytucja zamawiająca uznała tę odpowiedź za zadowalającą i ponownie wybrała ofertę KK jako najkorzystniejszą dla części trzeciej. Wykonawca Es z kolei wniósł skargę do Krajowej Izby Odwoławczej o stwierdzenie nieważności decyzji zamawiającego oraz o przeprowadzenie ponownej oceny ofert i wykluczenie spółki KK z uwagi na to, że przedstawiła ona nieprawdziwe informacje i nie wykazała spełnienia warunków uczestnictwa w przetargu.

Krajowa Izba Odwoławcza uważa, że sprawa główna rodzi w pierwszej kolejności pytanie, czy art. 2 i 51 dyrektywy 2004/18/WE stoją na przeszkodzie powoływaniu się przez wykonawcę – gdy uzupełnia on na wniosek instytucji zamawiającej dokumenty – na dostawy inne niż te, które wykazał w swojej pierwotnej ofercie, oraz czy ogranicza możliwości powoływania się przez owego wykonawcę w tym względzie na zamówienia zrealizowane przez inny podmiot, na którego zasoby nie powołał się on w pierwotnej ofercie. W drugiej kolejności KIO ma wątpliwości, czy wykonawca może powoływać się w okolicznościach sprawy głównej na przewidziane w art. 48 ust. 3 dyrektywy 2004/18/WE prawo polegania na zdolnościach podmiotów trzecich, gdy samodzielnie nie spełnia minimalnych warunków uczestnictwa w postępowaniu w sprawie udzielenia zamówienia na usługi. KIO zastanawia się ponadto, w jakich okolicznościach wykonawca może zostać uznany za winnego poważnego wykroczenia i wykluczony przez to z udziału w przetargu w rozumieniu art. 45 ust. 2 lit. g dyrektywy 2004/18.

Pytania prejudycjalne

W tych okolicznościach Krajowa Izba Odwoławcza postanowiła zawiesić postępowanie i zwrócić się do Trybunału z całym szeregiem pytań prejudycjalnych.

  1. Czy art. 51 [dyrektywy 2004/18] w związku z deklarowaną w art. 2 [tej dyrektywy] zasadą równego i niedyskryminacyjnego traktowania wykonawców oraz zasada przejrzystości zezwalają na to, aby wykonawca w ramach wyjaśnienia lub uzupełnienia dokumentów mógł wskazać realizacje (tj. wykonane dostawy) inne niż te, które wskazał w wykazie dostaw załączonym do oferty, a w szczególności czy może wskazać realizacje innego podmiotu, na korzystanie z zasobów którego nie wskazywał w ofercie?
  2. Czy w świetle orzeczenia Trybunału z dnia 10 października 2013 r., Manova [(C-336/12, EU:C:2013:647)], z którego wynika, że: zasadę równego traktowania należy interpretować w ten sposób, że nie stoi ona na przeszkodzie wezwaniu kandydata przez instytucję zamawiającą, po upływie terminu zgłoszeń, do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, do przedstawienia dokumentów opisujących sytuację kandydata, na przykład sprawozdań finansowych, co do których można w sposób obiektywny ustalić, iż istniały przed upływem terminu zgłoszeń, o ile w materiałach dotyczących zamówienia nie zawarto wyraźnie wymogu przedstawienia takich dokumentów pod rygorem wykluczenia kandydata, art. 51 dyrektywy 2004/18/WE należy interpretować w ten sposób, że uzupełnianie dokumentów jest możliwe jedynie w zakresie tych, co do których można obiektywnie ustalić, iż istniały przed upływem terminu składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu. Albo że Trybunał wskazał tylko jedną z możliwości, a uzupełnianie dokumentów możliwe jest także w innych przypadkach, np. przez dołączenie dokumentów, które nie istniały przed tym terminem, lecz w sposób obiektywny mogą potwierdzić spełnienie warunku?
  3. W przypadku odpowiedzi na pytanie drugie wskazującej, że możliwe jest uzupełnianie także dokumentów innych niż wskazane w orzeczeniu z dnia 10 października 2013 r., Manova [C-336/12, EU:C:2013:647]: czy możliwe jest uzupełnianie dokumentów sporządzanych przez wykonawcę, podwykonawców lub inne podmioty, na których zdolności wykonawca się powołuje, w przypadku gdy nie zostały one przedstawione wraz z ofertą?
  4. Czy art. 44 [dyrektywy 2004/18/WE] w zw. z art. 48 ust. 2 lit. a [tej dyrektywy] oraz z deklarowaną w art. 2 [tej dyrektywy] zasadą równego traktowania wykonawców zezwala na takie powoływanie się na zasoby innego podmiotu, o których mowa w art. 48 ust. 3 [tej dyrektywy], w ramach którego nastąpi sumowanie wiedzy i doświadczenia dwóch podmiotów, które pojedynczo nie posiadają wymaganej przez instytucję zamawiającą wiedzy i doświadczenia, w przypadku gdy doświadczenie to jest niepodzielne (tzn. warunek udziału w postępowaniu musi być spełniony przez wykonawcę w całości) oraz wykonanie zamówienia jest niepodzielne (stanowi jedną całość)?
  5. Czy art. 44 [dyrektywy 2004/18] w zw. z art. 48 ust. 2 lit. a [tej dyrektywy] oraz z deklarowaną w art. 2 [tej dyrektywy] zasadą równego traktowania wykonawców zezwala na takie powoływanie się na doświadczenie grupy wykonawców, że wykonawca, który realizował zamówienie jako jeden z grupy wykonawców, może powoływać się na realizację wykonaną przez tę grupę niezależnie od tego, jaki był jego udział w realizacji tego zamówienia, czy też może powoływać się jedynie na swoje własne, realnie uzyskane doświadczenie, które zdobył, realizując daną część zamówienia, która została mu przypisana w ramach grupy?
  6. Czy art. 45 ust. 2 lit. g dyrektywy 2004/18 wskazujący, że z postępowania można wykluczyć wykonawcę winnego poważnego wprowadzenia w błąd w zakresie przekazania lub nieprzekazania informacji, można interpretować w ten sposób, że z postępowania wyklucza się wykonawcę, który złożył nieprawdziwe informacje mające lub mogące mieć wpływ na wynik postępowania, uznając, że winą we wprowadzeniu w błąd jest samo przekazanie instytucji zamawiającej informacji niezgodnych ze stanem faktycznym, a mających wpływ na decyzję tej instytucji w zakresie wykluczenia wykonawcy (i odrzucenia jego oferty) niezależnie od tego, czy wykonawca dokonał tego umyślnie i celowo, czy też z winy nieumyślnej, przez lekkomyślność, niedbalstwo lub niezachowanie należytej staranności? Czy za winnego poważnego wprowadzenia w błąd w zakresie przekazania lub nieprzekazania informacji można uznać tylko wykonawcę, który przedstawił informacje nieprawdziwe (niezgodne ze stanem faktycznym), czy również wykonawcę, który co prawda przedstawił informacje prawdziwe, lecz przedstawił je w taki sposób, by instytucja zamawiająca powzięła przekonanie, że wykonawca spełnia postawione przez nią wymogi, pomimo że ich nie spełnia?
  7. Czy art. 44 [dyrektywy 2004/18/WE] w zw. z art. 48 ust. 2 lit. a [tej dyrektywy] oraz z deklarowaną w art. 2 [tej dyrektywy] zasadą równego traktowania wykonawców zezwala na takie powoływanie się przez wykonawcę na posiadane doświadczenie, w ramach którego wykonawca powoła się łącznie na dwie lub większą liczbę umów jako jedno zamówienie, pomimo że zamawiający w ogłoszeniu ani w specyfikacji istotnych warunków zamówienia nie wskazał takiej możliwości?

Nowe elementy

W pytaniach od pierwszego do trzeciego, które należy rozpatrywać łącznie, chodzi o ustalenie, czy art. 51 dyrektywy 2004/18/WE w zw. z jej art. 2 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by po upływie terminu zgłoszeń do udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego wykonawca przekazał instytucji zamawiającej, w celu wykazania, że spełnia on warunki uczestnictwa w postępowan...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy