Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kontrola Prezesa UZP

22 czerwca 2020

NR 184 (Czerwiec 2020)

Procedura uzupełniania dokumentów

20

Wyniki kontroli Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych ujawniły liczne przypadki naruszeń art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1843), wprowadzonego ustawą z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1020)1.

Zartykułu tego wynika, że jeżeli wykonawca nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1, oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1, lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, oświadczenia lub dokumenty są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości, zamawiający wzywa do ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia bądź udzielania wyjaśnień w terminie przez siebie wskazanym, chyba że mimo ich złożenia, uzupełnienia (…) oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania. 

Przepis dotyczy zatem sytuacji, w której wykonawca pomimo obowiązku złożenia oświadczenia wynikającego z art. 25a ust. 1 ustawy Pzp, wezwania go przez zamawiającego do złożenia dokumentów w trybie art. 26 ust. 1 i 2 ustawy Pzp lub konieczności przedłożenia innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, nie złożył powyższych oświadczeń lub dokumentów albo złożone dokumenty lub oświadczenia są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości. W porównaniu do art. 26 ust. 1 i 2 ustawy Pzp wskazującego na żądanie przez zamawiającego złożenia oświadczeń lub dokumentów, art. 26 ust. 3 ustawy Pzp określa procedurę uzupełniania oświadczeń lub dokumentów. Regulacja wyrażona w art. 26 ust. 3 ustawy Pzp opisuje zasady wezwania o uzupełnienie dokumentów m.in. w przedmiocie potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu oraz braku podstaw do wykluczenia (niezależenie, czy dotyczą one wykonawcy samodzielnie wykazującego ich spełnienie i brak podstaw do wykluczenia, czy też wykonawcy wykazującego spełnienie warunków udziału w postępowaniu za pomocą potencjału podmiotu trzeciego). 

Regulacja odnosi się do wszystkich grup oświadczeń (dokumentów), takich jak oświadczenia własne (jednolity dokument i oświadczenia zwykłe), oświadczenia lub dokumenty z art. 25 ust. 1 ustawy Pzp i inne dokumenty, o których mowa w tym przepisie. Nowelizacja ustawy Pzp z dnia 22 czerwca 2016 r. rozszerzyła zatem zakres dokumentów możliwych do uzupełnienia o oświadczenia stanowiące wstępne potwierdzenie spełniania warunków udziału w postępowaniu, spełniania kryteriów selekcji i niepodlegania wykluczeniu z postępowania (art. 25a ust. 1 Pzp), oraz inne dokumenty niezbędne do przeprowadzenia postępowania. Jednocześnie na mocy niniejszej nowelizacji pełnomocnictwa wymienione dotychczas w art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, obecnie podlegają uzupełnieniu na podstawie art. 26 ust. 3a ustawy Pzp.

Ten sam sposób rozumienia

Według opinii Urzędu Zamówień Publicznych – niezależnie od zmiany treści art. 26 ust. 3 Pzp na skutek wejścia w życie ustawy nowelizacyjnej, nie uległ zmianie sposób rozumienia tego przepisu. Aktualne pozostaje stanowisko Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych oraz wyrażone w orzeczeniu Krajowej Izby Odwoławczej sprzed nowelizacji w zakresie obligatoryjności wezwania o uzupełnienie dokumentu, jeśli zajdą wskazane w przepisie okoliczności oraz dopuszczalności tylko jednokrotnego wzywania wykonawcy w sprawie konkretnego dokumentu, brakującego lub nieprawidłowego bądź niepotwierdzającego spełniania warunku udziału w postępowaniu (brak podstaw do wykluczenia, spełniania kryteriów selekcji). 

Przepis art. 26 ust. 3 ustawy Pzp stanowi transpozycję do polskiego porządku prawnego art. 56 ust. 3 dyrektywy 2014/24/UE1. Zgodnie z jego treścią, jeżeli informacje lub dokumentacja, które mają zostać złożone przez wykonawców, są lub wydają się niekompletne lub błędne, lub gdy brakuje konkretnych dokumentów, instytucje zamawiające mogą – chyba że przepisy krajowe wdrażające niniejszą dyrektywę stanowią inaczej – zażądać, aby dani wykonawcy złożyli, uzupełnili, doprecyzowali lub skompletowali stosowne informacje, lub dokumentację w odpowiednim terminie, pod warunkiem że takie żądania zostaną złożone przy pełnym poszanowaniu zasad równego traktowania i przejrzystości. Przepis ten nie rozróżnia przy tym dokumentów podmiotowych czy przedmiotowych, nie ma też charakteru obligatoryjnego. Upoważnia jednak kraje członkowskie do innego uregulowania tej kwestii w prawie krajowym. Tym samym należy uznać, że obligatoryjność art. 26 ust. 3 Pzp jest zgodna z prawem unijnym. 

Po wejściu w życie ustawy nowelizacyjnej zamawiający dokonuje weryfikacji wykonawcy pod kątem wykazania okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Pzp, ale jedynie w odniesieniu do tego wykonawcy, którego ofertę ocenił najwyżej. 
Zgodnie z art. 25 Pzp w postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Natomiast  oświadczenia lub dokumenty potwierdzające spełnianie warunków udziału w postępowaniu, lub kryteria selekcji, spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagane przez zamawiającego, i potwierdzające brak podstaw wykluczenia – zamawiający wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu, SIWZ lub zaproszeniu do składania ofert. Przedłożenie przez tego wykonawcę – w odpowiedzi na wezwanie 
z art. 26 ust. 1 lub ust. 2 Pzp – dokumentów niepotwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu lub kryteriów selekcji bądź dokumentów niepotwierdzających niepodleganie wykluczeniu, czy nieprzedłożenie wszystkich lub niektórych z tych dokumentów aktualizuje obligatoryjny wymóg wezwania przez zamawiającego o uzupełnienie tych dokumentów lub przekazanie stosownych wyjaśnień w tym zakresie. 
 

Ważne

Złożenie dokumentu wskazujące na niespełnianie warunków udziału w postępowaniu stanowi wypełnienie normy zawartej w art. 26 ust. 3 Pzp. Jeżeli po jednokrotnym zastosowaniu procedury przedłożony dokument nadal nie potwierdza, że spełniony został warunek udziału w postępowaniu lub brak jest podstaw do wykluczenia, wykonawca podlega wykluczeniu z postępowania na podstawie art. 24 ustawy Pzp. Zaniechanie przez zamawiającego zastosowania procedury uzupełnienia dokumentów, o której mowa w art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, w sytuacji, gdy zajdą wskazane w tym przepisie okoliczności, stanowi zatem rażące naruszenie przepisów ustawy Pzp, mające wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia.


Prawo zamówień publicznych daje zamawiającemu możliwość odstąpienia od obowiązku wezwania wykonawcy do uzupełnienia oświadczeń lub dokumentów jedynie w dwóch przypadkach. Pierwszy dotyczy sytuacji, kiedy mimo uzupełnienia oświadczeń lub dokumentów oferta wykonawcy podlegałaby odrzuceniu, tj. wystąpiłaby jedna z okoliczności ujętych w art. 89 ust. 1 ustawy Pzp. Drugi umożliwia zamawiającemu odstąpienie od wezwania do złożenia oświadczeń lub dokumentów, jeżeli pomimo uzupełnienia zachodziłaby konieczność unieważnienia postępowania. Regulacja wyrażona w art. 26 ust. 3 ustawy Pzp wyraźnie wskazuje, że zamawiający jest podmiotem decydującym o zakresie koniecznego uzupełnienia dokumentów przez wykonawcę oraz o momencie, w jakim to uzupełnienie powinno nastąpić. Istotne jest przy tym, aby przed skorzystaniem z tej procedury zamawiający zwrócił uwagę, czy określony dokument podlega uzupełnieniu w tym trybie, czy nie dotyczy treści samej oferty. 

Wskazanie przykładowe i równoważne 

Dla zilustrowania powyżej analizy przepisów Pzp wykorzystane zostały dwa przykłady naruszenia art. 26 ust. 3, stwierdzone w toku przeprowadzonych przez Prezesa Urzędu kontroli postępowań. 
Przedmiotem zamówienia w sprawie sygnowanej KND/57/19/DKZP była dostawa i montaż 24 sztuk przydomowych oczyszczalni ścieków pracujących w technologii osadu czynnego i zanurzonego złoża biologicznego oraz rozprowadzeniem ścieków oczyszczonych przez drenaż lub studnie rozsączające. Wykonawca był zobligowany do przeprowadzenia rozruchu technologicznego i wykonania badań jakości ścieków oczyszczonych. Szczegółowym opisem przedmiotu zamówienia była specyfikacja techniczna wraz z załączonym przedmiarem robót. Zaznaczono również, że jeżeli w specyfikacji przy opisie przedmiotu zamówienia, w tym również w przedmiarach robót, wskazana została nazwa producenta, znak towarowy, patent lub pochodzenie w stosunku do określonych materiałów, urządzeń itp., zamawiający wymaga, aby traktować takie wskazanie jako przykładowe i dopuszcza zastosowanie przy realizacji zamówienia materiałów, urządzeń itp. równoważnych o parametrach nie gorszych niż wskazane.
Za urządzenia bądź materiały równoważne uznano takie, które posiadają takie same lub korzystniejsze parametry techniczne i jakościowe, a ich zastosowanie w żaden sposób nie wpłynie na prawidłowe funkcjonowanie rozwiązań techniczno-technologicznych przewidzianych w dokumentacji projektowej, a także wszelkie wymagane w dokumentacji certyfikaty dopuszczające je do odbioru i stosowania. Zamawiający żądał m.in. załączenia do oferty raportu z badań wykonanego przez notyfikowane laboratorium dla proponowanych oczyszczalni w pełnym zakresie określonym normą PN-EN 125666-3+A2:2013. Zgodnie z pkt 7
przedmiaru robót zamawiający wymagał dostawy, montażu, rozruchu biologicznej oczyszczalni ścieków (zgodnie z normą PN-EN 125666-3+A2:2013) o przepustowości 0,80 m3/d, wyposażonej w worek filtracyjny i pompę mamutową do usuwania osadu nadmiernego. 
W dniu 18 sierpnia 2018 r. w odpowiedzi na skierowane do zamawiającego pytanie dotyczące SIWZ zamawiający udzielił m.in. przytoczonej odpowiedzi:
Pytanie: Zamawiający w dokumencie Przedmiar Robót wymaga, by oczyszczalnia wyposażona była w worek filtracyjny i pompę mamutową do usuwania osadu nadmiernego. Czy zamawiający uzna warunek za spełniony, jeżeli oczyszczalnia będzie miała techniczną możliwość zainstalowania worka do osuszania osadu, potwierdzoną w Dokumentacji Techniczno-Ruchowej lub instrukcji montażu i eksploatacji, wraz z potwierdzeniem przez laboratorium notyfikowane (lub opatrzone oświadczeniem producenta urządzeń), że ww. dokumenty są zgodne z dokumentami dostarczonymi z urządzeniami do badania skuteczności oczyszczania, zgodnie z procedurami określonymi w normie PN-EN 12566-3+A2:2013?
Odpowiedź: Tak. Zamawiający uzna warunek za spełniony, jeżeli oczyszczalnia będzie miała techniczną możliwość zainstalowania worka do osuszania osadu, potwierdzoną w Dokumentacji Techniczno-Ruchowej lub instrukcji montażu i eksploatacji, wraz z potwierdzeniem przez laboratorium notyfikowane (lub opatrzone oświadczeniem producenta urządzeń), że ww. dokumenty są zgodne z dokumentami dostarczonymi z urządzeniami do badania skuteczności oczyszczania, zgodnie z procedurami określonymi w normie PN-EN 12566-3+A2:2013.
W związku z powyższym, pismem z dnia 23 sierpnia 2018 r. zamawiający wezwał wykonawcę X do przedłożenia na podstawie art. 26 ust. 2 Pzp dokumentów, o których mowa w rozdziale SIWZ „Wykaz oświadczeń lub dokumentów potwierdzających spełnianie warunków udziału w postępowaniu oraz brak podstaw do wykluczenia”. W dniu 28 sierpnia 2018 r. wykonawca X przekazał zamawiającemu: 

  • Wykaz robót budowlanych wraz z referencjami: 
  • Parafowany wzór umowy; 
  • Kosztorys ofertowy; 
  • Dokumentację Techniczno-Ruchową (DTR) zaoferowanych urządzeń. 

Jak wynikało z DTR przydomowych oczyszczalni ścieków Y, zaoferowanych przez wykonawcę X, oczyszczalnie te są zgodne z normą PN-EN 12566-3+A2:2013, co zostało potwierdzone raportami badań wykonanych przez laboratorium notyfikowane i oznaczone znakiem „CE”. (…).

Sposób badania spełniania warunków 

Zgodnie z treścią art. 24aa ustawy Pzp zamawiający może, w postępowaniu prowadzonym w trybie przetargu nieograniczonego, najpierw dokonać oceny ofert, a następnie zbadać, czy wykonawca, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza, nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu, o ile taka możliwość została przewidziana w specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub w ogłoszeniu o zamówieniu. 
 

Ważne

Procedura polega na tym, że zamawiający w toku czynności oceny ofert nie dokonuje podmiotowej oceny wszystkich wykonawców. W pierwszej kolejności dokonuje oceny ofert pod kątem przesłanek odrzucenia oferty (art. 89 ust. 1 ustawy Pzp) oraz kryteriów oceny ofert opisanych w specyfikacji, po czym dopiero wyłącznie w odniesieniu do wykonawcy, którego oferta została oceniona jako najkorzystniejsza (uplasowała się na najwyższej pozycji rankingowej), dokonuje oceny podmiotowej wykonawcy, tj. bada oświadczenie wstępne, a następnie żąda przedłożenia dokumentów w trybie art. 26 ust. 1 lub 2 Pzp. 


Zgodnie natomiast z art. 26 ust. 3 ustawy Pzp, jeżeli wykonawca nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 Pzp, oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa wart. 25 ust. 1 Pzp lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, oświadczenia lub dokumenty są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości, zamawiający wzywa do ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia bądź udzielenia wyjaśnień w terminie przez siebie wskazanym, chyba że mimo ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia, lub udzielenia wyjaśnień oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania. 

Zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 Pzp zamawiający odrzuca ofertę, jeżeli jej treść nie odpowiada treści SIWZ, z zastrzeżeniem art. 87 ust. 2 pkt 3. Niezgodność treści oferty z treścią specyfikacji, stanowiąca przesłankę odrzucenia oferty na podstawie ww. przepisu, zachodzi wówczas, gdy zawartość merytoryczna oferty nie odpowiada specyfikacji pod względem przedmiotu zamówienia oraz sposobu jego wykonania. Zatem oferta n...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy