Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak wygrać przetarg

25 czerwca 2018

NR 162 (Kwiecień 2018)

Rozliczenia w konsorcjum a VAT

0 384

Rozliczenia pieniężne między uczestnikami wspólnego przedsięwzięcia nie mogą być potraktowane jako czynności podlegające obłożeniu podatkiem od towarów i usług – orzekł Naczelny Sąd Administracyjny.

Wsprawie rozpoznanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, w wyroku z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt: I FSK 1839/15, spółka złożyła wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie dotyczącej VAT. 
Spółka ta, wraz z dwiema spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością, założyła konsorcjum reprezentowane na zewnątrz w celu wyprodukowania i dostarczenia Ministerstwu Spraw Nadzwyczajnych Azerbejdżanu pojazdu specjalnego oraz przyczepy z pojemnikiem przeciwodłamkowym, a także przeprowadzenia w Azerbejdżanie szkolenia dla użytkowników końcowych. Spółka zwróciła uwagę, że umowa konsorcjum precyzyjnie określa podział obowiązków oraz kwotę wynagrodzenia przypadającego na każdego z konsorcjantów z tytułu wykonania swojego zadania w ramach przedmiotu kontraktu. Wszyscy członkowie konsorcjum, włącznie z liderem, byli podatnikami VAT. 
Zamawiającym i płatnikiem była firma, z którą lider konsorcjum podpisał umowę. Umowa konsorcjum przewidywała natomiast, że każdy członek konsorcjum pozostaje właścicielem swojej części przedmiotu umowy do chwili odbioru go przez końcowego użytkownika w Azerbejdżanie. Faktura zbiorcza i specyfikacja stanowiąca załącznik nr 1 do tej faktury określały wartość współwłasności przedmiotu umowy, przypadającą na każdego z konsorcjantów. Każdy z nich udzielał również we własnym zakresie gwarancji na swoją część przedmiotu umowy.
Spółka podkreśliła jednocześnie, że ustalono następujący sposób rozliczeń: każdy z członków konsorcjum, oprócz lidera konsorcjum, wystawia fakturę na swoją część przedmiotu zamówienia, adresowaną bezpośrednio do zamawiającego i przesyła je do lidera. Lider konsorcjum wystawia na podstawie tych faktur cząstkowych fakturę zbiorczą, uwzględniającą również swoją część przedmiotu zamówienia. 

Ważne!

Według spółki wszystkie faktury są fakturami eksportowymi z zerową stawką VAT. Zamawiający otrzymuje tylko od lidera konsorcjum fakturę zbiorczą wraz z załącznikiem (specyfikacją) wskazującym, jaka część faktury przypada na każdego z członków konsorcjum. Po przekazaniu towaru poza Unię Europejską lider przesyła pozostałym członkom konsorcjum komunikat potwierdzony przez siebie za zgodność z oryginałem i rozlicza się z nimi ze środków otrzymanych od zamawiającego według specyfikacji dołączonej do faktury zbiorczej. W przychodach podatkowych i ewidencji sprzedaży VAT członkowie i lider konsorcjum uwzględniają tylko swoją część przedmiotu zamówienia, wyszczególnioną w załączonej do faktury specyfikacji.

W związku z powyższym spółka zapytała, czy lider konsorcjum prawidłowo księguje fakturę zbiorczą, uwzględniając w przychodach podatkowych i ewidencji sprzedaży VAT jedynie swoją część przedmiotu zamówienia, wyszczególnioną w załączonej do faktury specyfikacji, pomimo że faktura opiewa na całość przedmiotu zamówienia.
Stanowisko spółki opierało się na założeniu, że skoro w żadnym momencie część przedmiotu umowy przypadająca na każdego z członków konsorcjum nie staje się własnością innego członka konsorcjum ani jego lidera, to postępowanie takie jest prawidłowe. Ponadto zwróciła uwagę, że konsultacje przeprowadzone z innymi eksporterami w Unii Europejskiej, eksportującymi skomplikowane systemy jako współwłasność kilku konsorcjantów, potwierdzają prawidłowość postępowania w wyszczególnionym przypadku.

Odmienne zdanie ministra

Minister finansów uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe. W uzasadnieniu interpretacji wskazał, że konsorcjum jest umową gospodarczą co najmniej dwóch przedsiębiorców, zawartą w celu realizacji wspólnego przedsięwzięcia, dla odniesienia wspólnych korzyści, przy jednoczesnej solidarnej odpowiedzialności wykonawców (konsorcjantów) za wykonanie umowy – z zakresu Prawa zamówień publicznych. Wspólne przedsięwzięcia charakteryzuje to, że jego uczestnicy są związani ustaleniami umownymi. 
Organ podatkowy podkreślił, że poza obowiązkami nałożonymi przez ustawę z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych, np. konieczności ustanowienia pełnomocnika (art. 23 ust. 2) czy solidarnej odpowiedzialności (art. 141), ustalenia te mogą dotyczyć różnych kwestii, zgodnie z zasadą swobody umów wyrażoną w art. 353¹ k.c., np. zasad reprezentacji, sposobu rozliczeń danego przedsięwzięcia, podziału robót, udziału w zyskach i stratach itp. Zdaniem organu podatkowego podmioty tworzące konsorcjum zachowują niezależność w działaniach nieobjętych umową, natomiast w działaniach konsorcjum realizują wspólną politykę finansową, objętą porozumieniem. 

Ważne!

Konsorcjum zwykle nie jest spółką prawa handlowego, nie posiada osobowości prawnej, nie jest odrębnym podmiotem gospodarczym, nie musi więc być rejestrowane. Jednocześnie zawarcie umowy o wspólne przedsięwzięcie gospodarcze – umowy konsorcjum – nie ma na celu powstania nowego swoistego podmiotu gospodarczego, lecz stanowi porozumienie stron w zakresie realizacji wspólnego celu gospodarczego. 

Minister finansów, odnosząc się do rozliczenia VAT przez uczestników konsorcjum, odwołał się do treści art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o VAT i uznał, że z punktu widzenia VAT każdy z członków konsorcjum jest odrębnym podatnikiem. Tym samym podatnikiem nie jest i nie może być samo konsorcjum. W związku z tym organ podatkowy uznał, że podmioty działające w ramach konsorcjum powinny do wzajemnych rozliczeń oraz do rozliczeń z podmiotem, na rzecz którego konsorcjum świadczy usługę, stosować ogólne zasady w zakresie wystawiania faktur VAT dokumentujących wykonywane przez nich czynności.
Według organu podatkowego, rozliczenia wzajemne pomiędzy członkami konsorcjum a liderem powinny uwzględniać fakt, że rozliczenia końcowego dokonuje tylko lider, zatem faktury dokumentujące części zamówienia przypadające na każdego z członków konsorcjum powinny być wystawione na lidera, a nie na zamawiając...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy