Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kontrola Prezesa UZP

13 lipca 2018

NR 157 (Listopad 2017)

Wykluczenie szkodzących środowisku

0 213

Kontroli uprzedniej Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych (sygn. akt: UZP/DKUE/KU/88/16) poddane zostało zamówienie na dostawy sera podpuszczkowego dojrzewającego do magazynów organizacji partnerskich 
w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014–2020, podprogram 2016. Zamawiający – Agencja Rynku Rolnego – korzystał ze środków unijnych Europejskiego Funduszu Pomocy Najbardziej Potrzebującym w kwocie 46 617 800 zł, przy całkowitej wartości zamówienia przewyższającej kwotę 317 mln zł.

Z załącznika nr 3 do specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) – jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (JEDZ) wynika, że w jego części III: Podstawy wykluczenia, sekcja C w rubryce „Informacje dotyczące ewentualnej niewypłacalności, konfliktu interesów lub wykroczeń zawodowych”, w miejscu przeznaczonym na udzielenie przez wykonawców odpowiedzi na pytanie: Czy wykonawca, wedle własnej wiedzy, naruszył swoje obowiązki w dziedzinie prawa środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy? – zamawiający zamieścił odpowiedź: „Nie dotyczy”. W konsekwencji dwaj wykonawcy (tj. spółdzielnie mleczarskie MI i MP), którzy złożyli oferty w kontrolowanym postępowaniu, posługując się przygotowanym przez zamawiającego wzorem, złożyli JEDZ z taką właśnie odpowiedzią w stosownej rubryce.

Poproszony o wyjaśnienie powyższego zamawiający pismem z 12 grudnia 2016 r. wskazał: Powyższe działanie zamawiającego znajduje swoje uzasadnienie w treści Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2016/7 z dnia 5 stycznia 2016 r.ustanawiającego standardowy formularz jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia. Zgodnie z treścią instrukcji stanowiącej załącznik nr 1 do tego rozporządzenia, w informacji dotyczącej wypełniania części III „Kryteria wykluczenia”, sekcja A dotyczy obligatoryjnych podstaw wykluczenia (zgodnie z art. 57 ust. 1 dyrektywy 2014/24/UE), które dotyczą podstaw związanych z wyrokami skazującymi za przestępstwo, sekcja B dotyczy obligatoryjnych podstaw wykluczenia (zgodnie z art. 57 ust. 2 dyrektywy 2014/24/UE), związanych z płatnością podatków lub składek na ubezpieczenie społeczne, natomiast sekcja C dotyczy fakultatywnych podstaw wykluczenia (zgodnie z art. 57 ust. 4 dyrektywy 2014/24/UE), związanych z niewypłacalnością, konfliktem interesów lub wykroczeniami zawodowymi. (…) Zamawiający w przedmiotowym postępowaniu nie przewidział jako podstawy wykluczenia sytuacji, o których mowa w art. 24 ust. 5 pkt 5, 6 i 7 Pzp. W związku z powyższym nie wymagał od wykonawców podania informacji na ten temat w dokumencie JEDZ. (…) Zamawiający nie wzywał też wykonawców do uzupełnienia dokumentu JEDZ na podstawie art. 26 ust. 3 ustawy, w powyższym zakresie.

Do pisma wyjaśniającego zamawiający dołączył oświadczenie wykonawcy – spółdzielni MP – o nienaruszeniu obowiązków w dziedzinie prawa środowiska, prawa socjalnego ani prawa pracy. Nie uzupełniono natomiast analogicznego oświadczenia złożonego przez wykonawcę, którego oferta została uznana za najkorzystniejszą, tj. spółdzielni MV. Mając na względzie te wyjaśnienia, należy wskazać, iż zgodnie z treścią instrukcji, na którą powołuje się zamawiający, a która stanowi załącznik nr 1 do Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2016/7 z dnia 5 stycznia 2016 r., podstawy wykluczenia wskazane w części III „Kryteria wykluczenia”, sekcja C – „Podstawy związane z niewypłacalnością, konfliktem interesów lub wykroczeniami zawodowymi” mogą być zastosowane jako obligatoryjne, o ile tak postanowi państwo członkowskie (instytucje zamawiające mogą zostać zobowiązane przez swoje państwa członkowskie do zastosowania tych podstaw wykluczenia).

Przesłanki badania podstaw

Zgodnie z regulacjami zarówno dyrektyw, jak i wskazanego rozporządzenia, w ustawie Pzp ustawodawca przewidział przesłanki obligatoryjne i fakultatywne do badania podstaw wykluczenia wykonawcy z postępowania, które wiążą się z naruszeniem obowiązków w dziedzinie ochrony środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy.

Ważne!

W ramach przesłanek obligatoryjnych w art. 24 ust. 1 pkt 13 i 14 Pzp wskazano podstawy do wykluczenia z postępowania wykonawcy, jeśli osoby występujące po jego stronie zostały ukarane za przestępstwo, o którym mowa w art. 181–188 (przestępstwa przeciwko środowisku) i 218–221 (przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracęzarobkową) Kodeksu karnego.

Ponadto na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 13 i 14 Pzp zobowiązano zamawiającego do wykluczenia z postępowania wykonawców, jeżeli osoby występujące po stronie wykonawcy zostały prawomocnie skazane m.in. za przestępstwo, o którym mowa w art. 9 lub art. 10 ustawy z dnia 15 czerwca 2012 r. o skutkach powierzania wykonywania pracy cudzoziemcom przebywającym wbrew przepisom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. poz. 769). Powyższe wykluczenia mają charakter obligatoryjny i wykonawcy zobowiązani są zawsze składać oświadczenie w tym zakresie.

Ponadto w ramach przesłanek fakultatywnych ustawodawca przewidział w art. 24 ust. 5 pkt 5–7 Pzp podstawy do wykluczenia z postępowania wykonawcy, jeśli:

  • osoby występujące po jego stronie zostały prawomocnie skazane za wykroczenie przeciwko prawom pracownika lub wykroczenie przeciwko środowisku, jeżeli za jego popełnienie wymierzono karę aresztu, ograniczenia wolności lub karę grzywny nie niższą niż 3000 zł;
  • wobec wykonawcy wydano ostateczną decyzję administracyjną o naruszeniu obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy, prawa ochrony środowiska lub przepisów o zabezpieczeniu społecznym, jeżeli wymierzono tą decyzją karę pieniężną nie niższą niż 3000 zł.

Wskazana wyżej podstawa do wykluczenia z postępowania ma charakter fakultatywny, a o złożeniu oświadczenia w tym zakresie można mówić tylko wtedy, gdy zamawiający przewidział taką podstawę wykluczenia w ogłoszenia o zamówieniu, w specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub w zaproszeniu do negocjacji.

W JEDZ, w części III: Podstawy wykluczenia, sekcja C w rubryce „Informacje dotyczące ewentualnej niewypłacalności, konfliktu interesów lub wykroczeń zawodowych” wykonawcy są zawsze zobowiązani do udzielenia odpowiedzi na pytanie: Czy wykonawca, wedle własnej wiedzy, naruszył swoje obowiązki w dziedzinie prawa środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy? ze względu na fakt, iż w ten sposób potwierdzają (lub nie) spełnianie przesłanek obligatoryjnych wykluczenia wskazanych w art. 24 ust. 1 pkt 13 i 14 Pzp. Zarazem (o ile zamawiający tego zażąda) w tym samym miejscu wykonawcy potwierdzają (lub nie) spełnianie przesłanek fakultatywnych wykluczenia wskazanych w art. 24 ust. 5 pkt 5–7 Pzp (przy czym taka sytuacja w przedmiotowym postępowaniu nie ma miejsca).

Oświadczenie wraz z ofertą

Zgodnie z art. 25a ust. 1 Pzp do oferty lub wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykonawca dołącza aktualne na dzień składania ofert lub wniosków oświadczenie w zakresie wskazanym przez zamawiającego w ogłoszeniu o zamówieniu lub w specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Informacje zawarte w oświadczeniu stanowią wstępne potwierdzenie, że wykonawca:

  1. nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu;
  2. spełnia kryteria selekcji, o których mowa w art. 51 ust. 2, art. 57 ust. 3 i art. 60d ust. 3.

Ponadto, zgodnie z art. 26 ust. 3 Pzp, jeżeli wykonawca nie złożył oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1, lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1, lub innych dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania, oświadczenia lub dokumenty są niekompletne, zawierają błędy lub budzą wskazane przez zamawiającego wątpliwości, zamawiający wzywa do ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia, lub do udzielania wyjaśnień w terminie przez siebie wskazanym, chyba że mimo ich złożenia, uzupełnienia lub poprawienia bądź udzielenia wyjaśnień oferta wykonawcy podlega odrzuceniu albo konieczne byłoby unieważnienie postępowania.

Ważne!

Zaniechanie zamawiającego w zakresie wezwania wykonawcy MV do uzupełnienia dokumentu JEDZ w zakresie oświadczenia o nienaruszeniu obowiązków w dziedzinie prawa środowiska, prawa socjalnego i prawa pracy stanowi naruszenie art. 26 ust. 3 Pzp.

Jednocześnie, ze względu na fakt, iż wykonawca ten w odpowiedzi na wezwanie zamawiającego w trybie art. 26
ust. 1 Pzp złożył stosowne dokumenty potwierdzające, iż nie podlega wykluczeniu na podstawie art. 24 ust. 1 pkt 13 i 14 Pzp, Prezes UZP nie wydaje w tym zakresie zaleceń pokontrolnych, a naruszenie art. 26 ust. 3 Pzp uznaje za niemające wpływu na wynik postępowania.

Żądane zaświadczenia

Jak wynika z treści pkt XI.B.3.1 SIWZ, zamawiający na potwierdzenie braku podstaw do wykluczenia żądał od wykonawcy, którego oferta zostanie najwyżej oceniona, złożenia m.in. dokumentów wskazanych w § 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 26 lipca 2016 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy w postępowaniu o udzielenie zamówienia (Dz. U. z 2016 r., poz. 1126), tj.:

  • zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem podatków, wystawionego nie wcześniej niż trzy miesiące przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, lub innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca zawarł porozumienie z właściwym organem podatkowym w sprawie spłat tych należności wraz z ewentualnymi odsetkami lub grzywnami, w szczególności uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności, lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu;
  • zaświadczenia właściwej terenowej jednostki organizacyjnej ZUS lub KRUS albo innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca nie zalega z opłacaniem składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne, wystawionego nie wcześniej niż trzy miesiące przed upływem terminu składania ofert albo wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, lub innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca zawarł porozumienie z właściwym organem w sprawie spłat tych należności wraz z ewentualnymi odsetkami lub grzywnami, w szczególności uzyskał przewidziane prawem zwolnienie, odroczenie lub rozłożenie na raty zaległych płatności, lub wstrzymanie w całości wykonania decyzji właściwego organu.

W pkt IX.1 i 2 SIWZ zamawiający wskazał, iż z postępowania o udzielenie zamówienia wykluczy wykonawcę, o którym mowa w art. 24 ust. 1 pkt 12–23 Pzp. Przewidział on ponadto fakultatywną przesłankę wykluczenia wskazaną w art. 24 ust. 5 pkt 1 Pzp. Nie przewidział natomiast fakultatywnej przesłanki wykluczenia, o której mowa w art. 24 ust. 5 pkt 8 Pzp, zgodnie z którym zamawiający może wykluczyć z postępowania wykonawcę, który naruszył obowiązki dotyczące płatności podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne bądź zdrowotne, co zamawiający jest w stanie wykazać za pomocą stosownych środków dowodowych, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 15, chyba że wykonawca dokonał płatności należnych podatków, opłat lub składek na ubezpieczenia społeczne lub zdrowotne wraz z odsetkami lub grzywnami lub zawarł wiążące porozumienie w sprawie spłaty tych należności.

Wezwanie do złożenia dokumentów

Pismem z 10 listopada 2016 r. zamawiający, działając na podstawie art. 26 ust. 1 Pzp, wezwał wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia aktualnych na dzień złożenia m.in. ww. dokumentów wskazanych w § 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia. Zgodnie z art. 25 ust. 1 Pzp w postępowaniu zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Oświadczenia lub dokumenty potwierdzające:

  1. spełnianie warunków udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji,
  2. spełnianie przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego,
  3. brak podstaw wykluczenia – zamawiający wskazuje w ogłoszeniu o zamówieniu, specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub zaproszeniu do składania ofert.

Ważne!

Zaświadczeń, o których mowa w § 5 pkt 2 i 3 rozporządzenia, zamawiający może żądać jedynie na potwierdzenie braku podstaw do wykluczenia z art. 24 ust. 5 pkt 8 Pzp. Powyższe oznacza, iż żądanie wymienionych dokumentów jest niezbędne jedynie w sytuacji, gdy zamawiający przewidział wykluczenie wykonawcy na podstawie tego przepisu w ogłoszeniu o zamówieniu lub w SIWZ.

Zgodnie z art. 26 ust. 1 Pzp zamawiający przed udzieleniem zamówienia, którego wartość jest równa kw...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy