Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

25 maja 2018

NR 159 (Styczeń 2018)

Żądanie dokumentów podmiotowych i przedmiotowych

0 13

Nowelizacja ustawy – Prawo zamówień publicznych z czerwca 2016 r. wprowadziła do postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wiele istotnych zmian. Jedną z nich było ograniczenie liczby dokumentów składanych przez wykonawców wraz z ofertą. Niekiedy wiąże się to jednak z poważnymi problemami i wątpliwościami.

Ograniczenie liczby dokumentów składanych przez wykonawców wraz z ofertą lub wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu ma swoje źródło w dyrektywie klasycznej. Jak wskazano w motywie 84 dyrektywy 2014/24/WE, wielu wykonawców, zwłaszcza małych i średnich przedsiębiorców, uważa, że jedną z głów­nych przeszkód dla ich uczestnictwa w zamówieniach publicznych są obciążenia administracyjne wynikające z konieczności przedstawienia znacznej liczby zaświadczeń lub innych dokumentów dotyczących kryteriów wykluczenia i kwalifikacji.

W ocenie ustawodawcy unijnego ogra­niczenie takich wymogów, np. przez zastosowanie jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia (JEDZ) obejmującego zaktualizowane oświadczenie własne, miało w znacznym stopniu uprościć procedurę z korzyścią zarówno dla instytucji zamawiających, jak i wykonawców.

Ważne!

W obecnym stanie prawnym do oferty lub wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykonawca dołącza aktualne na dzień składania ofert lub wniosków oświadczenie potwierdzające, że nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu (lub kryteria selekcji).

Jeżeli szacunkowa wartość zamówienia jest równa progom unijnym lub przekracza je, oświadczenie składane jest w formie jednolitego europejskiego dokumentu zamówienia.

Istota zmienionych przepisów sprowadza się zatem do wstępnego potwierdzenia na etapie składania ofert, że wykonawca nie podlega wykluczeniu oraz spełnia warunki udziału w postępowaniu, a następnie weryfikacji tego faktu na podstawie dodatkowych dokumentów składanych przez wykonawcę, którego oferta została oceniona najwyżej.

Dzięki temu rozwiązaniu wykonawcy nie muszą na etapie składania ofert gromadzić i przekazywać zamawiającemu licznych dokumentów, a samo badanie ofert (wniosków) jest teoretycznie prostsze. Teoria nie zawsze jednak idzie w parze z praktyką.

Wcześniejsze wezwanie

Tryb wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów został uregulowany w art. 26 ust. 1 Pzp. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, na jakim etapie postępowania i od kogo zamawiający może (lub musi) żądać złożenia dodatkowych dokumentów. Wprowadza on zasadę, że

Ważne!

zamawiający wzywa wykonawcę, którego oferta została najwyżej oceniona, do złożenia w wyznaczonym, nie krótszym niż 10 dni, terminie aktualnych na dzień złożenia oświadczeń lub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 Pzp.

Jeśli szacunkowa wartość zamówienia jest niższa od progów unijnych, wezwanie do złożenia oświadczeń lub dokumentów ma charakter fakultatywny. Co do zasady, zamawiający nie może żądać złożenia tych dokumentów na wcześniejszym etapie.

Jedyny wyjątek od powyższej reguły stanowi art. 26 ust. 2f Pzp, zgodnie z którym jeżeli jest to niezbędne do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia, zamawiający może na każdym etapie postępowania wezwać wykonawców do złożenia wszystkich lub niektórych oświadczeń i dokumentów potwierdzających, że nie podlegają wykluczeniu, spełniają warunki udziału w postępowaniu lub kryteria selekcji.

Jeżeli istnieją uzasadnione podstawy do uznania, że złożone uprzednio oświadczenia lub dokumenty nie są już aktualne, przepis ten daje zamawiającemu możliwość wezwania do złożenia aktualnych oświadczeń lub dokumentów. Zamawiający może więc zażądać w dowolnym momencie postępowania wszystkich oświadczeń i dokumentów lub tylko niektórych z nich. Dla zachowania zasady równego traktowania wykonawców żądanie takie powinno dotyczyć jednak w równym stopniu wszystkich wykonawców.

Przydatność ww. przepisu można dostrzec w szczególności w przypadku postępowań wieloetapowych. Gdyby bowiem okazało się, że wykonawca zaproszony do składania ofert podlega wykluczeniu, zamawiający nie miałby możliwości powrotu do etapu badania oceny wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu oraz zaproszenia innego wykonawcy w miejsce wykluczonego. Stwarza to istotne ryzyko unieważnienia postępowania, chyba że liczba wniosków jest mniejsza niż liczba wykonawców zapraszanych do kolejnego etapu bądź równa.

Ważne!

Zastosowanie art. 26 ust. 2f nie jest jednak ograniczone do postępowań wieloetapowych. Zamawiający może więc z niego skorzystać we wszystkich trybach postępowań, w tym w przetargu nieograniczonym.

Pojawia się w związku z tym pytanie, czy na tej podstawie zamawiający może zażądać złożenia dokumentów i oświadczeń potwierdzających brak podstaw do wykluczenia oraz spełnianie warunków udziału w postępowaniu wraz z ofertą.

W przypadku podstawowych trybów postępowania o udzielenie zamówienia momentem jego wszczęcia jest zamieszczenie ogłoszenia o zamówieniu w miejscu publicznie dostępnym w swojej siedzibie oraz na stronie internetowej. Z formalnego punktu widzenia zarówno sam moment żądania złożenia dokumentów (zawarcie takiego wymogu w ogłoszeniu), jak i moment faktycznego złożenia dokumentów (upływ terminu składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu) mieszczą się zatem w okresie trwania postępowania.

Wykładnia językowa analizowanego przepisu przemawiałaby zatem za uznaniem, że żądanie złożenia dokumentów podmiotowych wraz z ofertą jest dopuszczalne pod warunkiem, że jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego przebiegu postępowania. Wprawdzie przepis mówi o „wezwaniu” do złożenia dokumentów, jednak nie wydaje się, aby takie „wezwanie” zawarte w treści SIWZ lub ogłoszenia istotnie zaburzało sens tego określenia.

W praktyce zastosowanie art. 26 ust. 2f Pzp najczęściej przejawia się w jednoczesnym wezwaniu wszystkich wykonawców do złożenia kompletu dokumentów zaraz po otwarciu ofert. Ma to w gruncie rzeczy podobny skutek i wiąże się z podobną „uciążliwością” dla wykonawców, co żądanie złożenia tychże dokumentów wraz z ofertą. Trudno zatem znaleźć uzasadnienie dla wyłączenia możliwości skorzystania z art. 26 ust. 2f Pzp już na etapie ogłoszenia o zamówieniu.

Nie ulega jednak wątpliwości, że art. 26 ust. 2f, jako wyjątek od reguły, powinien być stosowany z dużą dozą ostrożności. Jak wskazywała Krajowa Izba Odwoławcza w wyroku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt: KIO 99/17, KIO 100/17: (…) za podstawę uznania, że mamy do czynienia z sytuacją zmierzającą do zapewnienia odpowiedniego przebiegu postępowania, należałoby uznać okol...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy