Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

25 lipca 2019

NR 176 (Lipiec 2019)

Zamówienia do 30 tys. euro aktualnie i w projekcie nowego Pzp

0 328

Zamówienia publiczne, których wartość nie przekracza wyrażonej w złotych równowartości kwoty 30 tys. euro, to zamówienia, które ze względu na swoją tzw. wartość bagatelną ustawodawca zdecydował się wyłączyć spod stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2018 r., poz. 1986 z późn. zm.), a także z projektu nowego Pzp.

Zamówienia o wartości bagatelnej, mimo że ustawodawca odstąpił od obowiązku stosowania przepisów ustawy Pzp, budzą wiele kontrowersji i wątpliwości natury formalnoprawnej już na etapie przygotowywania procedury zakupowej, w tym jej przeprowadzania i udzielania zamówienia. Zakres niepewności i rozterek zależy od rodzaju zamawiającego, zamówienia oraz innych przepisów prawnych regulujących status zamawiającego. Tymczasem projekt nowego Prawa zamówień publicznych proponuje dodatkowo nowe regulacje w zakresie udzielania zamówień do progów bagatelnych, które będą miały wpływ na sposób udzielania zamówień, z czym zamawiający będą musieli się zmierzyć, biorąc pod uwagę konsekwencje prawne związane z nieprawidłowym przeprowadzeniem procedury o udzielenie zamówienia.

Bagatelne w Pzp – aktualnie

Zamówienia do 30 tys. euro współtworzą szeroko pojęty system zamówień publicznych. Pomimo braku obowiązku stosowania procedur określonych przepisami ustawy Pzp do zamówień (umów) zawieranych przez zamawiających z kontrahentami, którzy w związku z treścią art. 4 Pzp nie zostali wybrani na podstawie procedur zdefiniowanych w wymienionej ustawie, umowy (zamówienia) te nie tracą statusu zamówień publicznych w rozumieniu art. 2 pkt 13 Pzp1. 
 

Ważne

Zgodnie z przyjętym orzecznictwem dla zamówień nieprzekraczających wartości wskazanej (bez podatku VAT) w art. 4 pkt 8 Pzp ustawodawca zrezygnował z obowiązku stosowania ustawy przez zamawiających, wymagając wyłącznie, aby przy wydatkowaniu środków publicznych przestrzegali zasad wynikających z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 z późn. zm.). 


W tym przypadku istotne znaczenie mają zasady wskazane w art. 44 ustawy o finansach publicznych, do których należy zaliczyć: 

  • zasadę autoryzacji formalnej oraz merytorycznej, 
  • zasadę uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
  • zasadę optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów.

Zasada autoryzacji formalnej oraz merytorycznej odnosi się do wydatkowania środków publicznych zgodnie z zakresem upoważnienia wskazanego w planie finansowym danej jednostki oraz legalnością dokonywanych wydatków.

Zakres upoważnienia, do którego dana jednostka może realizować wydatki, wskazuje treść art. 44 ust. 1 uofp. Stanowi on, iż wydatki publiczne mogą być ponoszone na cele i w wysokościach ustalonych w: 

  • ustawie budżetowej,
  • uchwale budżetowej jednostki samorządu terytorialnego,
  • planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych.     

Uprawnienia do dokonywania wydatków i zaciągania zobowiązań wynikają przede wszystkim z przepisów ustawowych i aktów wykonawczych oraz z aktów prawa wewnętrznego, których postanowienia muszą być zgodne z przepisami ustaw. 

Plan finansowy określa zakres upoważnienia do dokonywania wydatków ze środków publicznych, wskazując zarówno cele, jak i limity wydatków. Zapisanie w planie finansowym jednostki konkretnej kwoty wydatków w określonej podziałce klasyfikacji budżetowej przesądza zarówno o kierunkach, jak i o zakresie działalności rzeczowej. Obowiązkiem osób odpowiedzialnych za realizację budżetu (planu finansowego jednostki) jest bieżące śledzenie jego wykonania co – zdaniem Głównej Komisji Orzekającej w sprawach o naruszenie dyscypliny finansów publicznych (GKO)2 – gwarantuje wydatkowanie środków w sposób właściwy, to jest w granicach kwot ustalonych przez organ stanowiący.
 

Ważne

Jednostki sektora finansów publicznych dokonują wydatków zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. Norma kompetencyjna wyrażająca tzw. zasadę autoryzacji merytorycznej wydatku, czyli zasadę, zgodnie z którą wydatek może być dokonany wówczas, jeżeli przewiduje to przepis prawa. 


Przedmiotowy zakres upoważnienia do dokonywania wydatku nie jest zatem limitowany tylko kwotami ujętymi w planie finansowym jednostki sektora finansów publicznych, ale przede wszystkim wymaga oparcia na istniejących przepisach, które nie mogą być naruszane3. To oznacza, iż wydatek ze środków publicznych musi być dokonany na podstawie konkretnego tytułu prawnego, tj. zgodnie z przepisami dotyczącymi poszczególnych rodzajów wydatków. (…) Uprawnienia do dokonywania wydatków i zaciągania zobowiązań wynikają przede wszystkim z przepisów ustawowych i aktów wykonawczych oraz z aktów prawa wewnętrznego, których postanowienia muszą być zgodne z przepisami ustaw. Wydatku ze środków publicznych można dokonać jedynie na podstawie konkretnego tytułu prawnego. Kompetencja do dokonywania wydatków ze środków publicznych musi wynikać w pierwszej kolejności z dyspozycji wyznaczonej przez uregulowania prawne (z nakazów bądź zakazów zawartych w przepisach prawa materialnego), a w drugiej kolejności – z uregulowań finansowych4. 

Niewątpliwie pojęcie przepisów dotyczących poszczególnych rodzajów wydatków obejmuje również przepisy proceduralne, które mogą regulować tryb dokonywania wydatków danego rodzaju. Są to w szczególności przepisy o zamówieniach publicznych, o koncesji na roboty budowlane lub usługi, o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, a także przepisy ustawy o finansach publicznych oraz ustaw szczególnych normujące tryb udzielania dotacji z budżetu państwa, jednostki samorządu terytorialnego (JST), ze środków państwowych funduszy celowych czy innych podmiotów zaliczanych do sektora finansów publicznych.

Przepisy te, jeżeli zostały sformułowane dla wydatków określonego rodzaju, powinny być przestrzegane. Ich naruszenie stanowi podstawę odpowiedzialności prawnej, w tym za naruszenie dyscypliny finansów publicznych5. 

Zasada uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów, zgodnie z art. 44 ust. 3 uofp, wskazuje, iż wydatki publiczne powinny być dokonywane w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad:     

  • uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów,
  • optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów;
  • w sposób umożliwiający terminową realizację zadań;
  • w wysokości i terminach wynikających z wcześniej zaciągniętych zobowiązań.

Przepis ten przewiduje kilka reguł obowiązujących przy dokonywaniu wydatków, które muszą być spełnione łącznie. Są to: celowość i oszczędność, efektywność, skuteczność i terminowość. Celowość oznacza:

  • że poniesienie wydatku jest niezbędne do realizacji zadania publicznego,
  • że jest zgodne z działalnością jednostki w zakresie dokonywania wydatków z jej celami statutowymi, 
  • optymalizację zastosowanych metod i środków, ich adekwatności dla osiągnięcia założonych celów oraz przyjętych kryteriów oceny realizacji celów i zadań. 

Jest to dokonany przez dysponenta środków publicznych wybór takiego sposobu finansowania zadań, który prowadzi do najbardziej efektywnego gospodarowania środkami publicznymi. Oszczędność wiąże się z ograniczeniem wysokości wydatku do minimum niezbędnego, aby zrealizować zadanie na odpowiednim poziomie jakościowym. Uzyskiwanie najlepszych efektów z danych nakładów jest określane jako efektywność wydatków.

Zasada optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów określa ponoszenie wydatków w terminach, które wyznacza się zasadą terminowości. Dokonywania wydatków po terminie, w sposób powodujący powstanie odsetek, nie można w żaden sposób uznać za efektywne.

Bagatelne w Traktacie o funkcjonowaniu UE 

Oprócz przepisów prawa krajowego przy udzielaniu zamówień publicznych do kwoty 30 tys. euro zamawiający winni kierować się takimi zasadami wskazanymi w TFUE, jak: 

  • zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, 
  • zasada swobodnego przepływu towarów,
  • zakaz ograniczeń ilościowych w przywozie i wywozie oraz wszelkich środków o skutku równoważnym, 
  • swoboda prowadzenia działalności gospodarczej,
  • swoboda świadczenia usług.
     

Ważne

Zamówienia o wartości bagatelnej winny zatem być udzielane tak, aby zapewnić uczciwe warunki konkurencji wszystkim podmiotom gospodarczym wyrażającym zainteresowanie zamówieniem, a także przestrzeganie zasad niedyskryminacji i równego traktowania oraz proporcjonalności. 


Powyższe zasady będę spełnione poprzez:

  1. Niedyskryminacyjny opis przedmiotu zamówienia – polegający na opisie cech charakterystycznych produktu lub usługi, który nie powinien odnosić się do określonego wyrobu lub źródła, szczególnych sposobów postępowania lub znaków towarowych, patentów, rodzajów lub specyficznego pochodzenia, chyba że takie odniesienie jest uzasadnione przedmiotem zamówienia i towarzyszą mu słowa „lub równoważne”.
  2. Równy dostęp do zamówienia dla podmiotów gospodarczych ze wszystkich państw członkowskich jako realizacja zasady przejrzystości. Polega ona na zagwarantowaniu wszystkim potencjalnym oferentom odpowiedniego poziomu upublicznienia informacji umożliwiającego rynkowi usług otwarcie na konkurencję oraz kontrolę bezstronności procedur przetargowych. Zasada jest stosowana prawidłowo, gdy wykonawcy z siedzibą w innych państwach członkowskich mają dostęp do odpowiednich informacji odnoszących się do zamówienia przed jego udzieleniem i w konsekwencji mogą złożyć ofertę na wykonanie zamówienia. Dostęp do takich informacji gwarantuje opublikowanie ogłoszenia o zamówieniu, np. w internecie, dzienniku lub czasopiśmie o zasięgu ogólnokrajowym, Biuletynie Zamówień Publicznych lub Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
  3. Realizacja ww. zasady będzie miała odzwierciedlenie w braku wymogów powodujących bezpośrednią lub pośrednią dyskryminację względem potencjalnych oferentów w innych państwach członkowskich, takich jak wymóg, aby przedsiębiorstwa zainteresowane zamówieniem musiały posiadać siedzibę w tym samym państwie członkowskim lub regionie co podmiot zamawiający.

Wzajemne uznawanie dyplomów, świadectw i innych dokumentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji. Zasada ta odnosi się do wszystkich dokumentów niezbędnych w danym postępowaniu (procedurze) wymaganych od oferentów potwierdzających posiadanie kwalifikacji, które niezależnie od państwa członkowskiego, z jakiego pochodzi wykonawca, winny zostać uznane jako równoważne i akceptowane w ramach ww. zasady.

Stosowanie odpowiednich terminów – przedmiotowa zasada dotyczy wyznaczania terminów niezbędnych do złożenia oferty lub wniosków. Terminy te powinny być wyznaczane w taki sposób, aby umożliwić przedsiębiorstwom z innych państw członkowskich dokonanie wnikliwej oceny oraz przygotowanie oferty.
Przejrzyste i obiektywne podejście – dotyczy regulacji prawnych, na podstawie których przeprowadzana jest dana procedura. Chodzi o to, aby wszyscy uczestnicy by...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy