Zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa – prawa i obowiązki wykonawcy i zamawiającego

Zasada jawności w zamówieniach publicznych i jej ograniczenie 

Jedną z podstawowych zasad zamówień publicznych, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy Pzp, jest jawność postępowania. Zasada ta gwarantuje przejrzystość, transparentność prowadzonego postępowania i pozwala na urzeczywistnienie innych fundamentalnych zasad obowiązujących w toku prowadzenia postępowania, tj. zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców (zob. M. Stachowiak, [w:] Prawo zamówień publicznych. Komentarz, red. W. Dzierżanowski, Ł. Jaźwiński, J. Jerzykowski, M. Kittel, Wolters Kluwer, Warszawa 2021, s. 162). 

Zasada ta nie jest jednak zasadą absolutną i doznaje pewnych wyjątków. Odstępstwa od zasady pełnej jawności postępowania uregulowane są przepisami Prawa zamówień publicznych i wyłącznie w okolicznościach wskazanych w przepisach tej ustawy możliwe jest ograniczenie obowiązywania powyższej zasady. Jedną z okoliczności, jakie skutkować będą wyłączeniem obowiązywania zasady jawności postępowania, jest sytuacja, gdy wykonawca zastrzeże przekazywane zamawiającemu informacje klauzulą „tajemnicy przedsiębiorstwa” z równoczesnym wykazaniem, że zastrzeżone informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa. Na skutek zastrzeżenia informacji jako tajemnicy przedsiębiorstwa zasada jawności doznaje znacznego ograniczenia, uniemożliwiając często innym uczestnikom postępowania o udzielenie zamówienia skuteczne dochodzenie ich praw, np. przez wniesienie odwołania do Krajowej Izby Odwoławczej. Dlatego zarówno w doktrynie prawa, jak i w orzecznictwie spełnienie przesłanek skutecznego zastrzeżenia tajemnicy przedsiębiorstwa oceniane jest bardzo rygorystycznie. 

Zgodnie z art. 18 ust. 3 ustawy Pzp, aby wykonawca mógł tajemnicę przedsiębiorstwa skutecznie zastrzec, muszą być spełnione następujące warunki: 
1)    zastrzeżone informacje muszą spełniać wszystkie warunki definicji tajemnicy przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, 
2)    wykonawca zobowiązany jest to wykazać zamawiającemu, 
3)    zastrzeżenie musi być dokonane nie później niż w terminie przekazania takich informacji, 
4)    nie można zastrzec informacji, o których mowa w art. 222 ust. 5 ustawy Pzp. 

Czym jest tajemnica przedsiębiorstwa?

Definicja ustawowa pojęcia „tajemnica przedsiębiorstwa” zawarta jest w art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2022 r. poz. 1233). Autorki samodzielnie dzielą definicję ustawową na poszczególne wersy, aby ułatwić analizę przepisu art. 11 ust. 2 tej ustawy: 

Przez tajemnicę przedsiębiorstwa rozumie się: 
–    informacje techniczne, technologiczne, organizacyjne przedsiębiorstwa lub inne informacje posiadające wartość gospodarczą, 
–    które to informacje jako całość lub w szczególnym zestawieniu i zbiorze ich elementów nie są powszechnie znane osobom zwykle zajmującym się tym rodzajem informacji albo nie są łatwo dostępne dla takich osób, 
–    o ile uprawniony do korzystania z informacji lub rozporządzania nimi podjął, przy zachowaniu należytej staranności, działania w celu utrzymania w poufności tych informacji.

Działania wykonawcy mające na celu skuteczne zastrzeżenie tajemnicy przedsiębiorstwa 

Ciężar dowodu

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że wykonawcy ubiegający się o zamówienie publiczne muszą mieć pełną świadomość następstw i skutków, jakie wiążą się z takim działaniem, tj. że informacje przekazywane przez wykonawców w toku postępowania, co do zasady podlegają ujawnieniu. Jak orzekła Krajowa Izba Odwoławcza w uchwale z dnia 12 lutego 2020 r. (sygn. akt: KIO/KU 5/20): Wskazać w tym miejscu należy, że wykonawcy, którzy decydują się działać na rynku zamówień publicznych, wkraczają w reżim oparty na zasadzie jawności, tym samym powinni mieć świadomość konsekwencji, jakie związane są z poddaniem się procedurom określonym przepisami Prawa zamówień publicznych. Transparentność takich postępowań pociąga za sobą konieczność ujawnienia pewnych informacji o swojej działalności. Mogą być to zatem informacje, których wykonawca ze względu na określoną politykę gospodarczą lub organizacyjną wolałby nie upubliczniać, jednak powyższe nie daje jeszcze podstaw do twierdzenia, że każda z takich informacji stanowi tajemnicę przedsiębiorstwa. Podobnie w wyroku z dnia 13 marca 2017 r. (sygn. akt: KIO 381/17): Argumentem uzasadniającym istnienie tajemnicy przedsiębiorstwa nie może być jedynie wskazanie, że dany przedsiębiorca jest podmiotem prywatnym, w związku z tym „życzy sobie” zastrzec pewne informacje. Każdy podmiot – decydując się na występowanie w sferze publicznej – musi liczyć się z tym, że wiąże się to z pewną transparentnością i obowiązkiem informacyjnym, które nie są wymagane w obrocie prywatnym.

Artykuł 18 ust. 3 ustawy Pzp ustanawia wyjątek od zasady jawności obowiązującej w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, stąd dla skuteczności zachowania ok...