Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ocena ofert w projekcie nowego PZP

Artykuły | 9 maja 2019 | NR 174
129

Kryteriom oceny ofert w nowej ustawie – Prawo zamówień publicznych został poświęcony rozdział 4 działu II art. 235–245 przygotowanego projektu. Przepisy wprowadzają nowe uregulowania w zakresie konstruowania kryteriów oceny ofert przez zamawiających oraz zawierają szereg instrumentów mających na celu propagowanie stosowania kryteriów pozacenowych i jakościowych.

Wuzasadnieniu projektu ustawy, odnosząc się do ukształtowania kryteriów oceny ofert, podkreślono, że projektowane przepisy kładą większy nacisk niż przepisy dotychczas obowiązującej ustawy Pzp na sposób kształtowania kryteriów oceny ofert dla celów prowadzonego postępowania, odzwierciedlając w tym zakresie postanowienia art. 67 dyrektywy 2014/24/UE oraz art. 82 dyrektywy 2014/25/UE. 

Dalej zwrócono uwagę na jawność i przejrzystość kryteriów jako podstawę regulacji. Wskazano m.in. że stosownie do brzmienia art. 235 i 236 projektu ustawy kryteria oceny ofert, na podstawie których ma być udzielane zamówienie, mają gwarantować obiektywne porównanie relatywnej wartości ofert w warunkach konkurencji. Sposób formułowania kryteriów oceny ofert powinien być zatem zgodny z zasadami przejrzystości postępowania, niedyskryminacji wykonawców i ich równego traktowania przez zamawiającego. Kryteria oceny ofert nie mogą pozostawiać zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru najkorzystniejszej oferty, a więc dowolności w ocenie ofert, czego wyrazem jest w szczególności obowiązek wskazania przez zamawiającego kryteriów, którymi będzie posługiwał się przy ocenie ofert w ogłoszeniu o zamówieniu. Oznacza to, że ustawodawca słusznie uwzględnił, że postępowanie przetargowe ma prowadzić do uczciwej i przejrzystej konkurencji wykonawców. 

Sposób kształtowania kryteriów 

W projekcie ustawy przewidziano – podobnie jak w obowiązującej ustawie – zakaz stosowania kryteriów podmiotowych odnoszących się do właściwości wykonawcy. Stanowi o tym projektowany art. 236: Kryteria oceny ofert nie mogą pozostawiać zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru najkorzystniejszej oferty ani nie mogą dotyczyć właściwości wykonawcy, w szczególności jego wiarygodności ekonomicznej, technicznej lub finansowej. Regulacja ta powtarza treść art. 91. ust 3 obowiązującej ustawy. Warto wskazać, że katalog zakazanych kryteriów podmiotowych jest otwarty – ustawodawca jedynie przykładowo wskazał kryteria zakazane. I tak, kryteria dotyczące właściwości wykonawcy będą wynikały z orzecznictwa KIO, polityki kadrowo-płacowej (KIO 497/17) i liczby pracowników wykonawcy.

Należy jednak wskazać, że regulację dotyczącą zakazu stosowania kryteriów podmiotowych poprzedzono sformułowaniem: Kryteria oceny ofert nie mogą pozostawiać zamawiającemu nieograniczonej swobody wyboru najkorzystniejszej oferty – co dodatkowo podkreśla, że ustawodawca ma na celu stworzenie przejrzystej konkurencji. W projekcie zachowano dotychczasowy obowiązek określania kryteriów przez zamawiającego w sposób jednoznaczny i zrozumiały. 
 

Ważne

Projekt ustawy wprowadza nowe uregulowanie dotyczące opisu kryteriów. W myśl projektowanych przepisów opisy kryteriów oceny ofert powinny umożliwiać skuteczną weryfikację i porównanie poziomu oferowanego wykonania przedmiotu zamówienia na podstawie informacji przedstawianych w ofertach pod kątem stopnia spełniania przez te oferty kryteriów oceny ofert, w tym poprzez podanie przez zamawiającego rodzaju i zakresu informacji w ofertach, które będą brane pod uwagę oraz przedmiotowych środków dowodowych przedstawianych na ich poparcie.


Regulacja ta wprowadza obowiązek opisów kryteriów oceny ofert odnoszących się do tych elementów, które można ze sobą w ofertach porównywać. Opisy powinny precyzować, co dokładnie będzie podlegało ocenie w ramach każdego z kryteriów, a także jak zamawiający będzie dokonywał tej oceny.
Dodatkowo w projekcie ustawy określono związek kryteriów z przedmiotem zamówienia – muszą być one związane bezpośrednio lub pośrednio. Rozwinięto ten warunek i opisano dokładnie, kiedy taki związek będzie miał miejsce, przy czym nie zdefiniowano, co oznacza „pośrednio związane”. Zgodnie z art. 236 ust. 3 projektowanej ustawy Pzp: Związek kryteriów oceny ofert z przedmiotem zamówienia istnieje wówczas, gdy kryteria te dotyczą robót budowlanych, dostaw lub usług, będących przedmiotem zamówienia we wszystkich aspektach oraz w odniesieniu do wszystkich etapów ich cyklu życia, w tym do elementów składających się na proces produkcji, dostarczania lub wprowadzania na rynek, nawet jeżeli elementy te nie są istotną cechą przedmiotu zamówienia. 

Obecnie podobna regulacja zawarta jest w art. 91 ust. 2c Pzp, zgodnie z którym: kryteria oceny ofert są związane z przedmiotem zamówienia, jeżeli dotyczą robót budowlanych, dostaw lub usług, które mają być zrealizowane w ramach tego zamówienia, we wszystkich aspektach oraz w odniesieniu do poszczególnych etapów ich cyklu życia, w tym procesu produkcji, dostarczania lub wprowadzania na rynek, nawet jeżeli nie są istotną cechą przedmiotu zamówienia. Niemniej jednak – nie ma podziału na kryteria „bezpośrednio związane” i „pośrednio związane”.

Użycie terminu „pośrednio związane” stało się przedmiotem uwag w trakcie procesu legislacyjnego – przykładowo, jak wskazał NBP w uwagach do projektu: Wprowadzenie kryteriów „pośrednio” związanych z przedmiotem zamówienia może stać się polem do nadużyć lub niekończących się sporów pomiędzy uczestnikami postępowania. Wskazane jest ograniczenie się do powiązania kryterium oceny ofert z przedmiotem zamówienia. W tej kwestii wypowiedziała się również organizacja Pracodawcy RP, wskazując: W art. 237 ust. 2 zwroty „we wszystkich aspektach” oraz „do wszystkich etapów” powinny być raczej zastąpione zwrotami „w dowolnym aspekcie” oraz „do dowolnego etapu”. Kryteria nie muszą bowiem dotyczyć absolutnie każdego aspektu i etapu, lecz pozostawać w związku z dowolnym z nich. Zaproponowane w tym zakresie zmiany nie zostały wprowadzone do projektu, natomiast będą przedmiotem dyskusji podczas prac komisji sejmowej. 

Wybór najkorzystniejszej oferty 

Projektowany art. 238 stanowi: Zamawiający wybiera najkorzystniejszą ofertę, jako ofertę przedstawiającą najkorzystniejszy stosunek jakości do ceny lub kosztu, kierując się względami ekonomicznymi i efektywnością udzielanego zamówienia. Regulacja ta wprowadza zasadę określenia kryteriów w taki sposób, aby dokonano wyboru oferty, uwzględniając aspekt jakościowy, a nie tylko cenę. Jednocześnie w art. 239 przewidziano, że zamawiający może dokonać wyboru oferty na podstawie: 

  • ceny lub kosztu,
  • kryteriów jakościowych oraz ceny lub kosztu. 

 

Ważne

Stosowanie dwóch wymienionych przepisów łącznie może być znacznie utrudnione. Z jednej bowiem strony projekt zakłada w pewnym stopniu odejście od zasady określania kryteriów związanych jedynie z ceną oferty, a z drugiej pozostawia w prawie niezmienionej formie przepis o możliwości dokonania wyboru oferty tylko na podstawie jej ceny. Tym samym p tojawia się pytanie o zakres stosowania przepisu art. 238 w przypadku określenia jako kryterium wyłącznie ceny. Na tę kwestię zwraca się również uwagę w dyskusji ekspertów zamówień publicznych: Niejasny jest wzajemny stosunek art. 238 i art. 239 ust. 1 projektu ustawy – Prawo zamówień publicznych, który nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, na jakich kryteriach wyboru oferty ma ostatecznie oprzeć się zamawiający.


Katalog przykładowych kryteriów pozacenowych jest bardzo zbliżony do obecnie istniejącego (zawartego w art. 91 ust. 2 Pzp), przy czym zaznaczono, że dotyczy on kryteriów jakościowych (pojęcie kryteriów jakościowych występujące w przepisie poprzedzającym; do tej pory – w obecnym 
art. 91 ust. 2 Pzp – te kryteria to tzw. inne kryteria). 

Uwagę powinien zwrócić też art. 239 ust. 3. Podkreślono w nim wagę aspektów społecznych i środowiskowych, które według ustawodawcy powinny przyczynić się do ochrony środowiska lub wspierania zrównoważonego rozwoju. Podkreślono przy tym, że mają zapewnić jednocześnie możliwość uzyskania najlepszej jakości nabywanych dostaw, usług lub robót budowlanych w stosunku do ich ceny lub kosztu.

Ograniczenie stosowania kryterium ceny

Podobnie jak w ustawie obowiązującej, również w projekcie przewidziano ograniczenia skierowane do zamawiających publicznych i ich związków. Warto zauważyć, że projekt wprowadził definicję pojęcia zamawiającego publicznego w art. 4. Zgodnie z projektowanym art. 4 Pzp:

Zamawiającymi publicznymi są:

  1. jednostki sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2077 z późn. zm.);
  2. inne, niż określone w pkt 1, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej;
  3. inne, niż określone w pkt 1, osoby prawne, utworzone w szczególnym celu zaspokajania potrzeb o charakterze powszechnym, niemających charakteru przemysłowego ani handlowego, jeżeli podmioty, o których mowa w tym przepisie oraz w pkt 1 i 2, pojedynczo lub wspólnie, bezpośrednio lub pośrednio przez inny podmiot:
    a) finansują je w ponad 50% lub
    b) posiadają ponad połowę udziałów albo akcji, lub
    c) sprawują nadzór nad organem zarządzającym, lub
    d) mają prawo do powoływania ponad połowy składu organu nadzorczego lub zarządzającego;
  4. związki podmiotów, o których mowa w pkt 1 i 2, lub podmiotów, o których mowa w pkt 3.


Jest to szeroka definicja, w kontekście zakazu stosowania kryterium ceny powyżej 60% wagi – obejmująca nawet szerszy zakres zamawiających niż obecnie (uwzględniająca również tzw. „podmioty prawa publicznego”. 

Planowane ograniczenie w stosowaniu kryterium ceny ma więc dotyczyć szerszego grona zamawiających. Dotychczas ograniczenie z art. 90 ust. 2a dotyczył...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy