Dołącz do czytelników
Brak wyników

Jak udzielać zamówień

31 października 2018

NR 146 (Listopad 2016)

Przesłanki odrzucenia oferty (2)

0 234

Ustawa z dnia 22 czerwca 2016 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r., poz. 1020), obowiązująca od dnia 28 lipca 2016 r., zawiera m.in. nowe przesłanki odrzucenia oferty. Kontynuujemy ich prezentację.

Nową przesłanką odrzucenia oferty jest brak wyrażenia zgody, o której mowa w art. 85 ust. 2 Pzp, na przedłużenie terminu związania ofertą (art. 89 ust. 1 pkt 7a Pzp). Stan związania ofertą jest konstrukcyjnym elementem oświadczenia woli zawarcia umowy w sprawie zamówienia, a jego realizacji i zabezpieczeniu służyć ma m.in. sankcja wykluczenia z udziału w postępowaniu wykonawcy, który nie wyrazi zgody na przedłużenie terminu związania ofertą (zob. wyrok z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt: KIO 1669/14). Upływ terminu związania ofertą powoduje, że wykonawca nie jest już uczestnikiem postępowania, a jego odwołanie jest złożone przez podmiot nieuprawniony (zob. postanowienie z dnia 7 października 2013 r., sygn. akt: KIO 2288/13). Związanie ofertą trwa tylko przez czas oznaczony, po upływie którego oferta wygasa.

W postępowaniu w sprawie udzielenia zamówienia publicznego okres, na jaki wykonawcy pozostają związani złożonymi ofertami, został uregulowany w art. 85 ust. 2 Pzp. Jednocześnie ustawodawca w ust. 2 tego przepisu dopuścił możliwość przedłużenia pierwotnego terminu związania ofertami w sposób nieograniczony co do liczby i okresu – samodzielnie przez wykonawców bądź jednokrotnie na wniosek zamawiającego, wystosowany na co najmniej trzy dni przed upływem terminu związania ofertą i tylko o oznaczony okres, nie dłuższy niż 60 dni. Tak szczegółowe uregulowania w zakresie możliwości przedłużenia terminu związania ofertą wskazują na doniosłość prawną instytucji terminu związania ofertą i fakt, że jest ona immanentnym elementem złożonej oferty. Oferta wykonawcy wygasa wraz z upływem oznaczonego okresu, w którym wykonawca był nią związany.

Na gruncie Pzp nie ulega wątpliwości, że wybór oferty najkorzystniejszej musi nastąpić w terminie związania ofertą, a wykonawca musi być związany złożoną przez siebie ofertą nieprzerwanie od dnia otwarcia ofert. Podkreślić także należy, że przepisy Pzp nie przewidują możliwości przywrócenia biegu terminu związania ofertą. Oświadczenie o przedłużeniu terminu związania ofertą musi wpłynąć do zamawiającego przed upływem tego terminu. Złożenie oświadczenia w tym zakresie w terminie późniejszym, tj. po upływie terminu związania ofertą, należy ocenić jako złożenie nowej oferty. Jeżeli wykonawca chce dalej ubiegać się o udzielenie zamówienia publicznego, powinien złożyć w tym zakresie jednoznaczne oświadczenie zamawiające-mu. Jeżeli natomiast wykonawca nie wyraża takiej woli, może to wyraźnie zamawiającemu oświadczyć lub powstrzymać się od podejmowania jakichkolwiek działań.

Oświadczenie wykonawcy o przedłużeniu terminu związania ofertą winno być złożone w sposób wyraźny i jasny, w formie przewidzianej w SIWZ i dopuszczonej w art. 27 Pzp. Nie podlega ono ustaleniu na podstawie innych czynności wykonawcy – korespondencji z zamawiającym, wnoszenia środków ochrony prawnej, wykonywania czynności faktycznych lub prawnych związanych z przedłużaniem ważności wadium (zob. wyrok z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt: KIO 1924/12 oraz z dnia 29 czerwca, sygn. akt: KIO 1281/15; KIO 1282/15). Zgoda musi zostać zamawiającemu zakomunikowana wprost, w sposób bezpośredni. Przepisy dotyczące składania oświadczeń o wyrażeniu zgody na przedłużenie terminu związania ofertą nie dopuszczają, aby oświadczenia te składane były pod warunkiem lub z zastrzeżeniem.

W przypadku wniesienia wadium w pieniądzu dla skuteczności oświadczenia o przedłużeniu okresu związania ofertą nie jest wymagane składanie żadnych dodatkowych dokumentów czy oświadczeń dotyczących przedłużenia ważności wadium. Sytuację tę należy rozpatrywać poprzez cel instytucji wadium, jakim jest zabezpieczenie interesu zamawiającego w sytuacjach, o których stanowią art. 46 ust. 4a i 5 Pzp. Dopóki pieniądze znajdują się na rachunku bankowym zamawiającego, zamawiający może zabezpieczyć się z nich w razie wystąpienia okoliczności skutkujących zatrzymaniem wadium. Zupełnie inaczej należałoby potraktować sytuację, gdyby wadium wniesiono w innej formie niż w pieniądzu (np. gwarancji ubezpieczeniowej). Taką formę wadium cechuje utrata ważności wraz z nadejściem zakreślonego w dokumencie terminu. W takim przypadku dla skuteczności oświadczenia o przedłużeniu terminu związania ofertą rzeczywiście konieczne jest przedłużenie ważności wadium, względnie ustanowienie nowego wadium. Co do braku konieczności składania odrębnego oświadczenia o przedłużeniu ważności wadium wniesionego w formie pieniężnej dla skuteczności oświadczenia o przedłużeniu okresu związania ofertą podzielono stanowisko wyrażone m.in. w wyroku z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt: KIO 1144/11 i w wyroku z dnia 6 lutego 2009 r., sygn. akt: KIO/UZP 115/09.

W art. 85 ust. 2 Pzp jest mowa wyraźnie o przedłużeniu terminu związania ofertą. Zgodnie ze słownikowym rozumieniem (internetowy słownik języka polskiego – //sjp.pwn.pl) „przedłużyć” to znaczy „sprawić, że coś trwa dłużej, niż przewidywano”. Należy zatem uznać, że zamiarem ustawodawcy było zobligowanie wykonawcy do podjęcia działań, które zmierzałyby do utrzymania stanu związania złożoną przez niego ofertą przez kolejny okres określony przez tego wykonawcę (lub zamawiającego, o czym wyżej).

Ważne!

W celu utrzymania stanu związania ofertą konieczne jest zapewnienie jego ciągłości. Nie można bowiem mówić o utrzymaniu stanu związania ofertą (skutecznym jego przedłużeniu), gdy wyznaczony pierwotnie termin związania ofertą upłynie, a wykonawca dopiero po jego upływie wyrazi wolę przedłużenia terminu związania go złożoną przez niego ofertą. W takim przypadku nie można mówić o przedłużeniu terminu, ale o podjęciu próby jego restytucji, odnowienia na mocy później wyrażonego oświadczenia woli. Przepis art. 85 ust. 2 Pzp nie uznaje takiego działania za dopuszczalne.

Konieczne jest zatem wyrażenie jednoznacznego stanowiska przez wykonawcę jeszcze przed upływem pierwotnie wyznaczonego terminu związania ofertą. Tylko w takim przypadku można mówić o przedłużeniu terminu, a więc utrzymaniu stanu związania wykonawcy ofertą, który w chwili składania oświadczenia przez wykonawcę musi jeszcze istnieć, aby mógł zostać przedłużony.

Odrzucenie oferty w związku z wadium

Zamawiający odrzuca ofertę również w przypadku, gdy wadium nie zostało wniesione lub zostało wniesione w sposób nieprawidłowy, jeżeli zamawiający żądał wniesienia wadium (art. 89 ust. 1 pkt 7b Pzp). Niewniesienie wadium występuje w sytuacji, gdy wykonawca nie wnosi wadium w pieniądzu lub formach przewidzianych w art. 45 ust. 6 Pzp (np. nie złożył wraz z ofertą dokumentu potwierdzającego wniesienie wadium w formach przewidzianych w art. 45 ust. 6 Pzp oraz nie wpłacił kwoty wadium na rachunek bankowy wskazany przez zamawiającego, wpłacił wadium w pieniądzu na wskazany przez zamawiającego rachunek bankowy po terminie składania ofert) lub wniósł wadium w pieniądzu lub formach przewidzianych w art. 45 ust. 6 Pzp w kwocie mniejszej niż wymagana przez zamawiającego w postępowaniu.

Obowiązek wniesienia wadium przed upływem terminu składania ofert oznacza, że w przypadku wadium wnoszonego w pieniądzu wymagana przez zamawiającego kwota wadium musi znaleźć się na rachunku bankowym wskazanym przez zamawiającego przed upływem terminu składania ofert (uznanie rachunku bankowego wskazanego przez zamawiającego kwotą wadium musi nastąpić przed upływem terminu składania ofert). W wyroku z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt: KIO/UZP 706/08, Krajowa Izba Odwoławcza, odnosząc się do przypadku wadium wnoszonego w formie pieniężnej uznała, że sam fakt dokonania przed terminem składania ofert przelewu kwoty w żądanej przez zamawiającego wysokości na żądany przez zamawiającego rachunek, właściwie przypisanej do danego postępowania, oznacza, że wadium zostało wniesione.

Ważne!

Wniesienie wadium w sposób nieprawidłowy występuje w sytuacji, gdy wykonawca wnosi wadium w żądanej kwocie, jednak niezgodnie z wymaganiami dotyczącymi wadium określonymi przez zamawiającego w specyfikacji istotnych warunków zamówienia lub w przepisach Pzp.

Wniesienie wadium w sposób nieprawidłowy następuje, gdy wykonawca złoży wraz z ofertą dokument potwierdzający wniesienie wadium w formie innej niż w pieniądzu, przewidzianej w art. 45 ust. 6 pkt 2–5 Pzp, jeżeli gwarancja lub poręczenie nie będzie bezwarunkowe (np. jeżeli gwarant uzależni zapłatę sumy gwarancyjnej od dokonania czynności sprawdzających, które mają wykazać zasadność żądania beneficjenta (zamawiającego), to takie żądanie nie odpowiadałoby wymogom co do jej bezwarunkowości). Wadium wniesione w formie gwarancji i poręczeń, o których mowa w art. 45 ust. 6 pkt 2–5 Pzp, musi mieć taką samą płynność jak wadium wniesione w pieniądzu, co oznacza, że dochodzenie roszczenia z tytułu zapłaty wadium wniesionego w formie tych gwarancji i poręczeń nie może być utrudnione (zob. KIO/UZP 537/08 i KIO/UZP 62/09). Gwarancja przedkładana jako wadium w postępowaniu w sprawie zamówienia publicznego musi zatem mieć postać gwarancji bezwarunkowej.

Wniesienie wadium w sposób nieprawidłowy następuje również, gdy wykonawca wniesie wadium w formie innej iż określona w art. 45 ust. 6 Pzp. W wyroku z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt: KIO 2362/13, Krajowa Izba Odwoławcza stwierdziła: Wadium nie może być wniesione w szczególności w papierach wartościowych – akcjach, obligacjach, czekach czy innych. Nie może także wykonawca dokonać potrącenia istniejącej wierzytelności względem zamawiającego, gdyż ustawa Pzp takiej możliwości (wniesienia wadium wskutek potrącenia) nie przewiduje. Wadium jest bowiem szczególną formą zabezpieczenia, do którego nie mogą mieć zastosowania przepisy Kodeksu cywilnego o potrąceniu (art. 498–505 k.c.). Wykonawca nie może więc wnieść skutecznie wadium, dokonując potrącenia własnej wierzytelności, wobec zamawiającego z wierzytelnością zamawiającego wobec wykonawcy dokonującego potrącenia. Wadium nie jest bowiem (...) należnością, którą można potrącić, nie jest też wierzytelnością, której zamawiający może dochodzić sądownie, jak i nie ma ono charakteru realnego. Wniesienie wadium w innej formie, w szczególności w formie blokady kwoty wymaganej, jako wadium z należności wynikającej z konkretnej faktury (...) również nie może być uznane jako właściwa forma wniesienia wadium (wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2002 r., sygn. akt: V Ca 1642/02).

Za prawidłowe wniesienie wadium uznaje się wniesienie wadium nie tylko w sposób w pełni umożliwiający zamawiającemu jego realizację (zatrzymanie lub uzyskanie kwoty wadium) w przypadku zaistnienia przesłanek jego przepadku określonych w art. 46 ust. 4a i 5 Pzp. Wniesienie wadium w sposób nieprawidłowy nastąpi zatem, gdy z treści dokumentu potwierdzającego wniesienie wadium w formie innej niż w pieniądzu, określonej w art. 45 ust. 6 pkt 2–5 Pzp, nie będzie wynikać bezwarunkowa zapłata kwoty wadium na rzecz zamawiającego w okolicznościach określonych w art. 46 ust. 4a i 5 Pzp. Dla uznania wadium za wniesione prawidłowo nie jest natomiast konieczne zamieszczenie w treści gwarancji lub poręczeń, o których mowa w art. 45 ust. 6 pkt 2–5 Pzp, wprost przepisów art. 46 ust. 4a i 5 Pzp (zob. wyrok z dnia 1 października 2013 r., sygn. akt: KIO 2227/13; KIO 2229/13).

Określenie warunków zapłaty z tytułu gwarancji lub poręczeń jest możliwe przez opisanie sytuacji, w których gwarant będzie zobowiązany do zapłaty, lub odesłanie do przepisów art. 46 ust. 4a i 5 Pzp, a także przez lakoniczne wskazanie, że gwarant zapłaci na zasadach określonych w Prawie zamówień publicznych. Treść gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej wnoszonej jako wadium w postępowaniu w sprawie udzielenia zamówienia publicznego nie musi zawierać przytoczenia brzmienia art. 46 ust. 4a i ust. 5 Pzp, natomiast musi obejmować wszystkie sytuacje uregulowane w tych przepisach. Istotne jest natomiast, czy z treści gwarancji lub poręczeń, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 2–5 Pzp, zamawiający będzie się mógł zaspokoić w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek zatrzymania wadium określonych w art. 46 ust. 4a i 5 Pzp. Określenie warunków zapłaty wadium w sposób węższy aniżeli warunki zatrzymania wadium, o których mowa w art. 46 ust. 4a i 5, powoduje, że wadium nie może być uznane za prawidłowo wniesione. Wniesienie wadium w sposób nieprawidłowy nastąpi, gdy wykonawca złoży wraz z ofertą kopię dokumentu potwierdzającego wniesienie wadium w formie innej niż w pieniądzu, określonej w art. 45 ust. 6 pkt...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy