Dołącz do czytelników
Brak wyników

Umowy w projekcie PZP

Artykuły | 9 maja 2019 | NR 174
33

Opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji projekt nowego Prawa zamówień publicznych zawiera rozbudowany dział VII poświęcony umowie w sprawie zamówienia publicznego.

Duża część przepisów projektu nowego Pzp stanowi uporządkowane powtórzenie dotychczas istniejących regulacji, jednak projekt proponuje stosunkowo dużo całkowicie nowych rozwiązań i instytucji prawnych. Wspólną cechą praktycznie wszystkich proponowanych nowości jest zapewnienie dodatkowej ochrony/uprawnień wykonawcom i jednoczesne ograniczenie uprawnień (wyrażonych w przepisach wprost lub wynikających z orzecznictwa) zamawiającego. 

Przepisy regulujące zmiany umowy w sprawie zamówienia publicznego zostały przeredagowane, ale ich sens pozostał dokładnie taki jak w przepisach obecnie obowiązujących.

Zasada współdziałania stron umowy 

W art. 460 projektu znajduje się nakaz współdziałania stron umowy w sprawie zamówienia publicznego w trakcie jej wykonania w celu należytej realizacji zamówienia. Wydaje się, że zasada (nakaz) współdziałania jest wyłącznie powtórzeniem istniejącej praktyki i niczego nie zmieni w realnym podejściu stron umowy. Nic bardziej mylnego. W przypadku sporu co do wykonania umowy (nienależytego albo braku wykonania) na podstawie tej zasady zamawiający będzie musiał wykazać, iż uczynił wszystko, co było w ramach istniejących przepisów dopuszczalne, aby umożliwić wykonawcy realizację umowy. 

Jeżeli zamawiający nie będzie w stanie wykazać realnej współpracy w realizacji umowy (nie wspominając o utrudnieniu), wówczas sąd może – w przypadku nałożenia kar na wykonawcę – kary te zmiarkować albo całkowicie uchylić. 

Od strony formalnej taką granicę dopuszczalności może stanowić np. aneks dotyczący zmian nieistotnych (obecnie art. 144 ust. 1 pkt 6 Pzp). Jeżeli zamawiający byłby w stanie umożliwić wykonawcy należytą realizację poprzez zawarcie takiego aneksu, to pośrednio obowiązek zawarcia aneksu zaistnieje. 

Klauzule abuzywne

Istnienie klauzul abuzywnych od początku ich funkcjonowania w polskim systemie prawnym jest ukierunkowane na ochronę konsumentów (w pewnym uproszczeniu – osób fizycznych) przed skrajnie niekorzystnymi postanowieniami umów zawieranych z podmiotami (znowu w uproszczeniu – dużymi i silnymi ekonomicznie korporacjami), na ogół w zakresie usług dla ludności, bez których trudno sobie wyobrazić codzienne funkcjonowanie, np. usługi telefonii komórkowej, dostęp do internetu, energia elektryczna, biura podróży (właściwe klauzule abuzywne – zob. art. 3851 k.c.) itp. Przeniesienie tego mechanizmu na relację zamawiający – wykonawca jest o tyle zastanawiające, że w realiach zamówień publicznych niejednokrotnie można wskazać sytuację, w której to wykonawca dysponuje znacznie większymi zasobami, które może uruchomić w przypadku sporu z zamawiającym.

Nie zmienia to jednak faktu, iż dotychczasowa pozycja prawna zamawiającego w postępowaniu była zdecydowanie silniejsza, co często argumentowano dbałością ustawodawcy o interes publiczny (utożsamiany z właściwym wydatkowaniem środków publicznych). Pojawiały się niekiedy również zachowania patologiczne, w ramach których zamawiający usiłowali wyłączać bezwzględnie obowiązujące przepisy Kodeksu cywilnego w celu dodatkowego osłabienia pozycji kontraktowej wykonawców (np. wyrok KIO z dnia 30 listopada 2018 r., sygn. akt: KIO 2358/18).

Zgodnie z art. 462 ust. 1 projektu postanowienia umowy nie mogą kształtować praw i obowiązków zamawiającego oraz wykonawcy w sposób rażąco nieproporcjonalny do rodzaju zamówienia oraz ryzyk związanych z jego realizacją. Jako przejawy tej nieproporcjonalności projekt wskazuje:

  • naliczanie kar umownych za opóźnienie, jeżeli opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które wykonawca nie odpowiada, 
  • naliczanie kar umownych za zachowanie wykonawcy niezwiązane z przedmiotem umowy lub jej prawidłowym wykonaniem, 
  • kary umowne rażąco wygórowane, 
  • odpowiedzialność wykonawcy za wykonanie świadczeń, które nie były możliwe do przewidzenia przez wykonawcę działającego z należytą starannością.

 

Ważne

Zastosowane zwroty nieostre „rażąco nieproporcjonalny”, „rażąco wygórowane” doczekały się bogatego, choć niejednolitego orzecznictwa sądowego, ponieważ od lat stanowią przedmiot sporów w stosunkach cywilnych. Przepisy niewątpliwie stanowią nowe narzędzie w dyspozycji wykonawcy, ale w żaden sposób nie można ich uznać za jasno wskazujące normy zachowania się zamawiającego. Rejestr klauzul abuzywnych (przyk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy