Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdaniem eksperta

16 maja 2018

NR 160 (Luty 2018)

Warunki dotyczące doświadczenia w zamówieniach

0 308

Jednym z najczęściej stosowanych sposobów badania zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia jest ocena doświadczenia w wykonaniu podobnych do zamawianych dostaw, usług lub robót budowlanych. 

Działania te prowadzone są w celu eliminacji wykonawców, którzy nie gwarantują możliwości wykonania zamówienia, a przede wszystkim w celu wybrania wykonawcy, który to zamówienie zgodnie ze złożoną ofertą zrealizuje. O tym, jaki rodzaj doświadczenia będzie wymagany, decydować powinien charakter przedmiotu zamówienia, jego zakres, wielkość, wartość, powszechność wykonywania danych dostaw, usług lub robót budowlanych.

Warunki udziału w postępowaniu

Artykuł 22 ust. 1a ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. – Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1579 z późn. zm.) stanowi, iż:

Ważne!

zamawiający określa warunki udziału w postępowaniu oraz wymagane od wykonawców środki dowodowe w sposób proporcjonalny do przedmiotu zamówienia oraz umożliwiający ocenę zdolności wykonawcy do należytego wykonania zamówienia, w szczególności wyrażając je jako minimalne poziomy zdolności.

Doktryna prezentuje w tym zakresie jednolite stanowisko: (…) zamawiający jest gospodarzem prowadzonego przez siebie postępowania, w związku z czym dla zabezpieczenia jego prawidłowego przebiegu, zagwarantowania wykonania zamówienia w sposób należyty, zobowiązany jest do wymagania od potencjalnych wykonawców, starających się o udzielenie zamówienia publicznego, spełnienia takich warunków udziału w postępowaniu, które będą adekwatne do tego przedmiotu: jego charakteru, skali, stopnia skomplikowania, okresu trwania, ryzyka związanego z prowadzeniem inwestycji.

Wzięto pod uwagę w tym zakresie, że opis sposobu dokonania oceny spełniania warunków udziału w postępowaniu jest związany z przedmiotem zamówienia, a w konsekwencji do niego powinien być proporcjonalny. Oceny zasadności warunku udziału w postępowaniu oraz jego zgodności z zasadą uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców należy bowiem dokonywać w kontekście jego adekwatności do przedmiotu zamówienia, tj. warunek musi zapewniać należyte wykonanie zamówienia, przy jednoczesnym zachowaniu niedyskryminującego charakteru wykonawców, winien mieć na celu ustalenie zdolności określonego podmiotu do wykonania zamówienia, a nadto nie może prowadzić do faworyzowania jednych i tym samym dyskryminacji innych wykonawców1.

W tym samym wyroku Krajowa Izba Odwoławcza wskazała również, że: (…) zadaniem stawianego warunku udziału w postępowaniu jest zapewnienie prawidłowej, niezakłóconej realizacji zamówienia. Istotą warunku jest zatem uprawdopodobnienie poprawnej realizacji danego zamówienia, czemu mają służyć wcześniejsze doświadczenia wykonawcy.

W praktyce zamówień publicznych, za wyjątkiem prostych zamówień, prawie nigdy nie jest możliwe określenie znaczenia warunków udziału w postępowaniu czy to opisanie przedmiotu zamówienia, który w ten czy inny sposób uniemożliwi części wykonawców złożenie oferty, a niektórych postawi w uprzywilejowanej pozycji.

Ważne!

Warunkiem nienaruszania konkurencji jest brak uniemożliwiania z góry niektórym podmiotom udziału w postępowaniu bez uzasadnienia tego w obiektywnych potrzebach i interesach zamawiającego oraz brak sytuacji, w której uprzywilejowanie danych wykonawców osiągnie rozmiary faktycznie przekreślające jakąkolwiek konkurencję.

Nie oznacza to jednak, iż zamówienie musi być w równym stopniu „wygodne” dla wszystkich wykonawców i dostosowane do ich możliwości, rodzaju czy przebiegu działalności. Wystarczy, że grupa zdolnych wykonać je wykonawców jest wystarczająco liczna oraz formalnie „niezamknięta”, aby konkurencyjność udzielanego zamówienia zapewnić.

O złamaniu zasady konkurencji i równego dostępu do zamówienia nie może przesądzać fakt, że na rynku istnieją podmioty, które w świetle danego opisu przedmiotu zamówienia czy przy przyjętych znaczeniach warunków udziału w postępowaniu mają mniejsze szanse na uzyskanie zamówienia (wyrok Krajowej Izby Odwoławczej w sprawie KIO/UZP 641/09)2.

Skutkiem powyższego jest odpowiedzialność zamawiającego zarówno za określenie wymagań, jak i konsekwencje określenia poziomu poszczególnych warunków udziału w postępowaniu nie tylko na etapie wyboru najkorzystniejszej oferty, lecz także na etapie realizacji umowy w sprawie zamówienia publicznego zawartej w wyniku konkretnego postępowania. W praktyce oznacza to, iż wybrany wykonawca powinien wykonywać zamówienie zgodnie z tym, w jaki sposób potwierdził spełnienie wymagań określonych przez zamawiającego, a ten powinien dopilnować, aby tak było.

Ważne!

Weryfikacja wykonawcy pod względem spełnienia minimalnego poziomu wymagań nie kończy się dla zamawiającego w momencie wyboru najkorzystniejszej oferty, ale powinna być kontynuowana na etapie realizacji umowy.

Aby to osiągnąć, kwestie dotyczące rzeczywistego korzystania z potencjału samego wykonawcy, potencjału podmiotów trzecich lub potencjału wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie w sposób przedstawiony przez wykonawcę w toku postępowania, powinny być dodatkowo regulowane przez zamawiającego w umowie zawartej z wykonawcą.

W tym zakresie należy przypomnieć, że tak jak instytucja zamawiająca musi zapewnić w toku badania i oceny ofert, aby żądanie wyjaśnienia oferty nie prowadziło do rezultatu porównywalnego w istocie z przedstawieniem przez oferenta nowej oferty3, tak i po zawarciu umowy ta sama instytucja zamawiająca poprzez odpowiednie postanowienia umowy musi zapewnić, aby wykonawca zgodnie z tą ofertą realizował zamówienie. Nie może bowiem po zawarciu umowy zezwalać wykonawcy na działania, które w postępowaniu o udzielenie zamówienia stanowiły powód wykluczenia innego wykonawcy z tego postępowania.

Badanie doświadczenia

Przepisy dotyczące badania realności posiadania przez wykonawcę wymaganego doświadczenia uległy istotnym zmianom, po nowelizacji ustawy Pzp z czerwca 2016 r., co przekłada się zarówno na badanie tego zasobu w trakcie postępowania, jak i rzeczywiste jego wykorzystanie w trakcie realizacji umowy. Dotyczy to:

  • zasad polegania na potencjale podmiotów trzecich, a w szczególności nakazu, aby podmiot, który potwierdza
  • wymagane doświadczenie, zrealizował roboty budowlane lub usługi, do realizacji których ta zdolność jest wymagana – art. 22a ust. 1–6 Pzp;
  • sposobu potwierdzania spełniania warunków udziału w postępowaniu przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie w powiązaniu z warunkami wykonania zamówienia przez tych wykonawców – art. 23 ust. 5 i 6 Pzp;
  • ograniczenia osobistego wykonania kluczowej części zamówienia przez wykonawcę – art. 36a ust. 1Pzp;
  • warunków zmiany podwykonawcy, na którego zasoby wykonawca powoływał się, na zasadach określonych w art. 22a ust. 1, w celu wykazania spełniania warunków udziału w postępowaniu – art. 36 ust. 2 Pzp.

Ważne!

Zamawiający nie może wymagać, aby wykonawca ubiegał się o zamówienie samodzielnie lub wspólnie z innymi wykonawcami, ani nie może zakazać wykonawcy polegania na zasobach innych podmiotów.

Decyzje te należą do sfery uprawnień wykonawcy, jednakże zamawiający, poprzez określenie wymagań w zakresie sposobu potwierdzenia spełniania warunku dotyczącego doświadczenia, ma wpływ na to, czy wykonawca mający doświadczenie w wykonaniu podobnych zamówień będzie w ogóle ubiegał się o jego zamówienie, i w ramach której z powyższych konfiguracji przystąpi do postępowania.

W wielu krajach zamawiający, badając doświadczenie wykonawcy, nie określa parametrów minimalnego referencyjnego obiektu lub robót budowlanych, tylko bada podobieństwo robót do przedmiotu zamówienia wykonanych przez wykonawcę w okresie ostatnich pięciu lub więcej lat przed terminem składania ofert lub wniosków o dopuszczenie do udziału w postępowaniu.

Taki sposób badania zdolności wykonawcy powoduje, iż wykonawca ubiegający się o wykonanie zamówienia na budowę przykładowo 6 km kanalizacji sanitarnej nie musi potwierdzić, że wykonał jedno zamówienie o konkretnym zakresie, ale może potwierdzić to doświadczenie np. przez wykonanie kilku umów na budowę kanalizacji o różnych, wynikających z tych umów, długościach – przy czym zamawiający bada, czy przedstawione przez danego wykonawcę doświadczenie jest wystarczające.

W Polsce jest to niemożliwe, ponieważ brak potwierdzenia doświadczenia na poziomie okreś...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy