Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo

17 września 2018

NR 166 (Wrzesień 2018)

Wprowadzenie zamawiającego w błąd

0 258

Do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej podstawę wykluczenia wykonawcy, który przedstawił zamawiającemu nieprawdziwe informacje, stanowił art. 24 ust. 2 pkt 3 Pzp. W obowiązującym stanie prawnym ustawodawca wyodrębnił dwa rodzaje nieprawdziwych informacji, które mogą zostać złożone w postępowaniu i wprowadził dwie podstawy obligatoryjnego wykluczenia wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego.

Pierwsza podstawa wykluczenia, będąca wynikiem implementacji art. 57 ust. 4 lit. h dyrektywy klasycznej, dotycząca celowego wprowadzenia zamawiającego w błąd, zawarta została w przepisie art. 24 ust. 1 pkt 16 Pzp, zgodnie z którym 

Ważne!

wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia podlega wykonawca, który w wyniku zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa wprowadził zamawiającego w błąd przy przedstawieniu informacji, że nie podlega wykluczeniu, spełnia warunki udziału w postępowaniu lub obiektywne i niedyskryminacyjne kryteria, zwane kryteriami selekcji, lub który zataił te informacje lub nie jest w stanie przedstawić wymaganych dokumentów. 

Druga podstawa wykluczenia dotyczy nieumyślnego wprowadzenia zamawiającego w błąd i stanowi wdrożenie do polskiego porządku prawnego normy zawartej w art. 57 ust. 4 lit. i dyrektywy klasycznej.
Zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 17 Pzp wykluczeniu z postępowania o udzielenie zamówienia podlega wykonawca, który w wyniku lekkomyślności lub niedbalstwa przedstawił informacje wprowadzające zamawiającego w błąd i mogące mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu o udzielenie zamówienia.
Przy dokonywaniu wykładni nowych przepisów KIO korzysta z dorobku orzeczniczego powstałego na tle uchylonego art. 24 ust. 2 pkt 3 Pzp i nierzadko odwołuje się do wcześniej wypracowanej siatki pojęciowej i opartych na niej interpretacjach (np. wyrok z 8 sierpnia 2017 r., sygn. akt: KIO 1509/17).

Przesłanki wykluczenia

Izba konsekwentnie wskazuje, że aby wypełnić hipotezę art. 24 ust. 1 pkt 16 lub 17 Pzp, wszystkie przesłanki zawarte w tych przepisach muszą wystąpić łącznie. Niewykazanie zaistnienia chociażby jednej z nich jest wystarczające do stwierdzania, że zamawiający, który nie wykluczył wykonawcy z postępowania, postąpił zgodnie z przepisami Pzp (wyroki z: 14 marca 2017 r., sygn. akt: 348/17, 12 maja 2017 r., sygn. akt: KIO 836/17, 19 czerwca 2017 r. sygn. akt: KIO 1058/17, 10 lipca 2017 r., sygn. akt: KIO 1257/17). 
Izba uznaje, że dla zastosowania art. 24 ust. 1 pkt 16 Pzp muszą zostać kumulatywnie spełnione następujące przesłanki:

  1. Przedstawienie przez wykonawcę informacji niezgodnej z rzeczywistością, która wprowadziła zamawiającego w błąd.
  2. Błąd polegał na przyjęciu przez zamawiającego, że wykonawca nie podlega wykluczeniu.
  3. Przedstawienie informacji jest wynikiem zamierzonego działania lub rażącego niedbalstwa.

Artykuł 24 ust. 1 pkt 17 Pzp wymaga natomiast łącznego zaistnienia przesłanek:

  1. Przedstawienie przez wykonawcę informacji niezgodnej z rzeczywistością, która wprowadziła zamawiającego w błąd.
  2. Przedstawienie informacji jest wynikiem lekkomyślności lub niedbalstwa.
  3. Informacja ma lub może mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu.

Ważne!

Zawarta w obu przepisach przesłanka wprowadzenia zamawiającego w błąd polega na przedstawieniu przez wykonawcę nieprawdziwych informacji, czyli zaistnienia sprzeczności pomiędzy treścią dokumentu złożonego przez wykonawcę a rzeczywistością. 

Stan ten zaistnieje, gdy przedstawione zostaną informacje obiektywnie nieprawdziwe, niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy, który ma znaczenie dla danego postępowania. Na skutek podania takich informacji zamawiający zostaje wprowadzony w błąd, czyli nabiera mylnego wyobrażenia o stanie faktycznym lub też skutkuje to po jego stronie brakiem jakiegokolwiek wyobrażenia o nim. 
Istotne znaczenie ma charakter informacji, gdyż w art. 24 ust. 1 pkt 16 Pzp ustawodawca wskazał wprost, że norma ta dotyczy wprowadzenia zamawiającego w błąd wyłącznie przy wykazywaniu braku podstaw do wykluczenia, spełnianiu warunków lub kryteriów selekcji, a zatem informacji w zakresie sytuacji podmiotowej wykonawcy, których ocena decyduje o udziale wykonawcy w postępowaniu. 
Z kolei wskazanie w art. 24 ust. 1 pkt 17 Pzp informacji wprowadzających zamawiającego w błąd i mogących mieć istotny wpływ na decyzje podejmowane przez zamawiającego w postępowaniu oznacza, że jest to norma o charakterze generalnym, którą należy wykładać, mając na uwadze systemowo uregulowane zasady Prawa zamówień publicznych, i każdorazowo oceniać przez pryzmat zaistniałych okoliczności postępowania o udzielenie zamówienia publicznego (wyrok z 8 stycznia 2018 r., sygn. akt: KIO 2705/17). 
Dla stwierdzenia podstawy wykluczenia z art. 24 ust. 1 pkt 17 Pzp błędne przekonanie zamawiającego powinno mieć znaczenie dla przebiegu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego. Izba wypowiedziała się o tej przesłance m.in. w wyrokach z 18 kwietnia 2017 r., sygn. akt: KIO 576/17, i 30 października 2017 r., sygn. akt: KIO 2151/17. 
Badając zależności pomiędzy omawianymi podstawami wykluczenia, KIO wielokrotnie wskazywała, że hipoteza art. 24 ust. 1 pkt 16 Pzp, będąca kwalifikowanym wprowadzeniem zamawiającego w błąd, konsumuje hipotezę art. 24 ust. 1 pkt 17 Pzp (m.in. w wyrokach z 12 maja 2017 r., sygn. akt: KIO 836/17, 20 czerwca 2017 r., sygn. akt: KIO 1132/17, czy 19 września 2017 r., sygn. akt: KIO 1829/17).
W orzecznictwie wyrażony został pogląd, że wprowadzające w błąd informacje mogą dotyczyć nie tylko oświadczenia własnego wykonawcy, ale także oświadczenia wiedzy podmiotu trzeciego, które wykonawca przedkłada zamawiającemu (wyrok z 18 kwietnia 2017 r., sygn. akt: KIO 576/17). 

Wina umyślna czy nieumyślna

W wyroku z 12 maja 2017 r., sygn. akt 836/17, Izba podkreśliła, że dla zbadania czynności wykluczenia z art. 24 
ust. 1 pkt 16 Pzp niezbędne jest ustalenie, czy wykonawca działał umyślnie, z zamiarem wprowadzenia zamawiającego w błąd (wina umyślna), czy też nieumyślnie, jednakże z naruszeniem w sposób rażący standardu ostrożności wymaganego od podmiotu działającego na rynku w sposób profesjonalny (kwalifikowany stopień winy nieumyślnej). 

Ważne!

Pojęcie zamierzonego działania wymaga wykazania, że jest to świadomie zachowanie się podmiotu, zmierzające do wywołania określonych skutków. Z kolei „rażące niedbalstwo” odnoszone jest do naruszenia reguł prawidłowego zachowania się w danej sytuacji lub nieprzestrzegania podstawowych zasad ostrożności.

Jest to szczególnie negatywna, naganna ocena postępowania wykonawcy, kiedy stopień czynności tak znacząco odbiega od modelu właściwego w danym stanie faktycznym, że nie można go pogodzić nawet z miernikiem typowym dla zwykłej formy winy nieumyślnej. O przypisaniu winy w tej postaci decyduje zachowanie się wykonawcy, w określonych warunkach sprawy, w sposób znacząco odbiegający od właściwego miernika staranności...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy