Dołącz do czytelników
Brak wyników

Prawo

23 sierpnia 2018

NR 150 (Marzec 2017)

Odpowiedzialność za naruszenie Pzp

0 65

Przepisy ustawy – Prawo zamówień publicznych określają prawa i obowiązki zarówno podmiotów zobowiązanych do stosowania ustawy, jak i osób odpowiedzialnych za przygotowanie i przeprowadzenie postępowania 
o udzielenie zamówienia. Działania sprzeczne z ustawowymi obowiązkami (w tym również zaniechania) są oceniane w kontekście odpowiedzialności za naruszenie przepisów ustawy Pzp.

Mając na uwadze powyższą systematykę, wyróżnić można odpowiedzialność instytucjonalną (podmiotów zamawiających) oraz odpowiedzialność indywidualną (osób uczestniczących w postępowaniu.

Odpowiedzialność z tytułu naruszenia przepisów ustawy Pzp może być kwalifikowana na gruncie odpowiedzialności karnej, administracyjnej, cywilnej (w tym też odpowiedzialności pracowniczej wynikającej z Kodeksu pracy). Mimo że powyższe obowiązki zostały określone w przepisach jednej ustawy – Prawo zamówień publicznych, którą należy zakwalifikować do gałęzi prawa cywilnego, ich naruszenie wywołuje sankcje przewidziane w wielu aktach prawnych, z różnych dziedzin prawa, w zależności od charakteru uchybienia.

Odpowiedzialność instytucjonalna

Prawo zamówień publicznych zawiera przepisy regulujące odpowiedzialność za naruszenie ustawy, które zostały zamieszczone w dziale VII. Odpowiedzialność ta dotyczy niektórych podmiotów zamawiających, nie dotyczy natomiast osób wykonujących określone funkcje czy też podejmujących czynności w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Przepisów o odpowiedzialności nie stosuje się do:

  • zamawiających określonych w art. 3 ust. 1 pkt 1 Pzp – jednostek sektora finansów publicznych w rozumieniu przepisów o finansach publicznych;
  • zamawiających określonych w art. 3 ust. 1 pkt 2 Pzp – państwowych jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej;
  • zamawiających określonych w art. 3 ust. 1 pkt 5 Pzp – pozostałych podmiotów, które obowiązane są udzielić zamówienia, jeśli spełniają następujące przesłanki: ponad 50% wartości udzielanego przez nie zamówienia jest finansowane ze środków publicznych lub przez podmioty, o których mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1–3a Pzp, wartość zamówienia jest równa lub przekracza kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8, przedmiotem zamówienia są roboty budowlane w zakresie inżynierii lądowej lub wodnej określone w załączniku II do dyrektywy 2014/24/UE, budowy szpitali, obiektów sportowych, rekreacyjnych lub wypoczynkowych, budynków szkolnych, budynków szkół wyższych lub budynków wykorzystywanych przez administrację publiczną bądź usługi związane z takimi robotami budowlanymi.

Ważne!

Przepisy działu VII Pzp dotyczą tych zamawiających, którzy nie są poddani odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

W katalogu tym znajdują się w głównej mierze tzw. zamawiający sektorowi. Brak tych przepisów (tak jak w ustawie z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych) powodował w istocie brak możliwości pociągnięcia do odpowiedzialności podmiotów znajdujących się poza zakresem ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Kara pieniężna

Jedyną sankcją wskazaną w ustawie Pzp jest kara pieniężna nakładana na zamawiającego przez Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w drodze decyzji administracyjnej. Oznacza to, że w tym przypadku należy stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Środki z kar pieniężnych stanowią dochód budżetu państwa. Kary pieniężne podlegają ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w zakresie egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym.

Z praktycznego punktu widzenia nałożenie kary pieniężnej jest rozłożone w czasie z uwagi na ramy czasowe postępowań administracyjnych oraz sądowoadministracyjnych, w związku z szeroką paletą środków zaskarżania dostępnych podmiotom zamawiającym.

KIO w wyroku z dnia 6 sierpnia 2013 r., sygn. akt: KIO 1772/13, stwierdziła np. że: co do wniosku odwołującego o wyciągnięcie konsekwencji finansowych w stosunku do członków komisji zamawiającego prowadzącej ww. postępowanie na podstawie art. 200 ust. 2 pkt 6 Pzp, Izba wskazuje, że

Ważne!

kary pieniężne określone w art. 200 oraz 201 Pzp nakłada Prezes Urzędu Zamówień Publicznych w drodze decyzji administracyjnej. Krajowa Izba Odwoławcza nie jest uprawniona do nałożenia na zamawiającego, na tej podstawie, kary pieniężnej.

Zastosowanie sankcji w postaci kary pieniężnej jest możliwe w następujących przypadkach:

Jeżeli zamawiający udziela zamówienia:

  • z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki stosowania trybów udzielania zamówienia: negocjacji bez ogłoszenia, z wolnej ręki lub zapytania o cenę. Wymienione zostały tutaj niektóre tryby, o których mowa w art. 10 ust. 2 Pzp (czy też w art. 134 Pzp), które mogą być stosowane wyłącznie w sytuacjach określonych w przepisach dotyczących poszczególnych przesłanek; nie są to jednak wszystkie tzw. tryby specjalne, bowiem ustawodawca pominął tryb negocjacji z ogłoszeniem (jest to jednak uzasadnione, bowiem tryb ten dla zamawiającego sektorowego jest trybem podstawowym), dialogu konkurencyjnego, partnerstwa innowacyjnego albo licytacji elektronicznej; warto wskazać, że w judykaturze panuje zgodny pogląd, iż przesłanki pozwalające na odstępstwo od zasady stosowania trybów konkurencyjnych należy intepretować ściśle – potwierdzeniem tej tezy jest m.in. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 18 maja 1995 r., sygn. akt: C-57/94, w którym czytamy m.in.: (…) postanowienia art. 9 dyrektywy 71/305 w sprawie koordynacji procedur udzielania zamówień publicznych na roboty budowlane, które zezwalają na odstępstwa od zasad służących zapewnieniu skuteczności praw, jakie Traktat przyznaje w ramach zamówień publicznych, należy interpretować ściśle. Ciężar udowodnienia faktycznego istnienia nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających odstępstwo spoczywa na osobie mającej zamiar powołać się na te okoliczności;
  • bez wymaganego ogłoszenia – w postępowaniu istnieje obowiązek publikowania różnych ogłoszeń wskazanych w ustawie dla poszczególnych trybów (lit. b dotyczy wszystkich trybów), m.in. ogłoszenie o zamówieniu czy też ogłoszenie o udzieleniu zamówienia; ustawodawca nie wskazał konkretnego ogłoszenia, a więc należy uznać, że przesłanka ta dotyczy każdego obligatoryjnego ogłoszenia, o którym mowa w ustawie Pzp;
  • bez stosowania ustawy – chodzi tu o zawarcie umowy z całkowitym pominięciem przepisów ustawy Pzp, mimo że wartość zamówienia przekracza minimalne progi stosowania ustawy (tj. art. 4 pkt 8 lub art. 133 ust. 1 Pzp)1; identycznie należy intepretować udzielenie zamówienia bez wymaganej formy, tj. pisemnej pod rygorem nieważności – art. 139 ust. 2 Pzp.

Naruszenie ww. przepisów (o których mowa w lit. a–c) nie będzie stanowiło odpowiedzialności w postaci kary pieniężnej, w sytuacji gdy zamawiający nie udzieli zamówienia, co oznacza, że gdy do zawarcia umowy w sprawie zamówienia nie dojdzie, to nie będzie można przypisać odpowiedzialności zamawiającemu, który przeprowadził postępowanie z naruszeniem ww. przepisów.

Bez znaczenia są również okoliczności, które doprowadziły do braku zawarcia umowy, mogą one dotyczyć zamawiającego (unieważnienie postępowania), jak i wykonawcy (uchylenie się od zawarcia umowy). Jeżeli zamawiający dokonuje zmian w zawartej umowie z naruszeniem przepisów ustawy, a więc w sposób niezgodny z treścią art. 144 Pzp.

Dodatkowo ustawa wymienia kolejne uchybienia skutkujące nałożeniem kary pieniężnej, pod warunkiem że naruszenie to musi mieć wpływ na wynik postępowania o udzielenie zamówienia, tj.:

  • określa warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia w sposób, który utrudnia uczciwą konkurencję,
  • opisuje przedmiot zamówienia w sposób, który utrudnia uczciwą konkurencję,
  • prowadzi postępowanie o udzielenie zamówienia z naruszeniem zasady jawności,
  • nie przestrzega terminów określonych w ustawie,
  • wyklucza wykonawcę z postępowania o udzielenie zamówienia z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki wykluczenia,
  • odrzuca ofertę z naruszeniem przepisów ustawy określających przesłanki odrzucenia oferty,
  • dokonuje wyboru najkorzystniejszej oferty z naruszeniem przepisów ustawy.
  • Wysokość kary pieniężnej ustala się w zależności od wartości zamówienia. Jeżeli wartość zamówienia:
  • jest mniejsza niż kwoty określone w przepisach wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 – kara pieniężna wynosi 3000 zł;
  • jest równa kwocie lub p...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 11 wydań czasopisma "Monitor Zamówień Publicznych"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Roczny dostęp do filmów instruktażowych
  • Cykl szkoleń online
  • Indywidualne konsultacje
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy